De provincie Groningen geeft subsidie voor een nieuw zorgproject waarbij kinderen met diabetes via hun mobiele telefoon geholpen worden om hun therapie beter te volgen.

Suikerpatienten moeten op gezette tijden hun medicijnen innemen om zo het suikergehalte in hun bloed op peil te houden. Om die regelmaat voor kinderen gemakkelijker te maken kunnen ze bijvoorbeeld met een sms’je gewaarschuwd worden dat het tijd is voor hun medicijn.

Een Gronings ICT bedrijf heeft het project ontwikkeld waarbij patientjes en hun ouders met een persoonlijke website en een mobiele telefoon de ziekte onder controle kunnen houden. De provincie subsidieert het project met ruim 90.000 euro.

De vijfde editie van World Kidney Day staat donderdag in het teken van diabetes. Deze ziekte is namelijk een belangrijke oorzaak van nierfalen. De Nierstichting en het Nederlands Huisartsen Genootschap grijpen deze dag aan om alle huisartsen in Nederland de komende tijd via een informatiepakket te wijzen op de nieuwe richtlijnen voor controle en behandeling van nierschade.

,,Een regelmatige controle van de nierfunctie bij diabetespatiënten is belangrijk”, aldus Paul Beerkens, algemeen directeur van de Nierstichting. ,,Zo kan in veel gevallen worden voorkomen dat een diabetespatiënt ook nog nierpatiënt wordt.”

World Kidney Day wordt jaarlijks georganiseerd en is een initiatief van de Internationale Vereniging van Nierstichtingen, bedoeld om besef van de ernst van nierziektes te creëren.

Wereldwijd hebben meer dan 500 miljoen mensen last van nierschade, onder meer als gevolg van diabetes. Dit aantal stijgt volgens de Nierstichting jaarlijks met ruim 6 procent.

Twintig jaar diabetesonderzoek in Hoorn
De Hoorn-studie, opgezet door VU medisch centrum bestaat 20 jaar. Naar aanleiding van dit onderzoek is de zorg rond diabetespatiënten in West-Friesland ingrijpend veranderd. En met resultaat: onderbeenamputaties komen vrijwel niet meer voor, het aantal oogcomplicaties door diabetes is meer dan gehalveerd en het optreden van hart- en vaatziekten is sterk verminderd. Om twintig jaar diabetesonderzoek in Hoorn te vieren is er op 10 maart een ontbijt voor sponsoren in het Diabetes Onderzoek Centrum in Hoorn. Zij zijn nadrukkelijk uitgenodigd, want de Hoorn-studie heeft meer ruimte nodig en zoekt sponsoren om een noodzakelijke verbouwing te kunnen realiseren.

In Hoorn doet sinds 1989 een grote groep mensen van 50 tot en met 75 jaar mee aan een onderzoek naar ouderdomsdiabetes. Deze zogenoemde ‘Hoorn-studie’ is opgezet door het Instituut voor Extramuraal Geneeskundig Onderzoek (EMGO) van VU medisch centrum. De Hoorn-studie had als doel inzicht te krijgen in de schaal waarop diabetes voorkomt en wat de ziekte precies inhoudt. Het bevolkingsonderzoek startte in Hoorn in 1989 onder 2083 willekeurige personen tussen de 50 en 75 jaar. Het leverde een schat aan nieuwe gegevens en informatie op. In 2006 is de nieuwe Hoorn-studie gestart, waarbij de gegevens uit 1989 worden vergelijken met de huidige situatie. De Hoorn-studie wordt georganiseerd door het Diabetes Onderzoek Centrum.

Uit het onderzoek zijn belangrijke resultaten naar voorgekomen, zegt projectleider professor Giel Nijpels: “Ouderdomsdiabetes komt veel vaker voor dan men altijd heeft gedacht. Naast iedere bekende diabeet blijkt er dus ongemerkt nog één rond te lopen. Ook vonden we dat vaatziekten, zoals ernstige vernauwingen in de halsslagaders, kransslagaders of de bloedvaten in de benen bij maar liefst 35 procent van de nieuw ontdekte of al bekende diabeten voorkomt. Dat is driemaal meer dan bij mensen die geen diabetes hebben. Een andere bevinding is dat mensen met diabetes veel meer risico te lopen om vroegtijdig te overlijden, vooral aan hart- en vaatziekten. Tien jaar na de start van de studie bleek 50% van de mensen die bij de start bekend waren met diabetes overleden. Bij mensen zonder diabetes is dat 10%.”

Diabeteszorg
Op basis van de uitkomsten van de Hoorn-studie was het voor de hand liggend de diabeteszorg goed te organiseren. Sinds 1997 ondersteunt het Diabetes Zorgsysteem de huisartsen in West-Friesland bij de diabeteszorg. Ook dit wordt vanuit het Diabetes Onderzoek Centrum georganiseerd. Begin 2010 maakten ruim 5400 mensen met diabetes gebruik van deze zorg. De resultaten hiervan zijn indrukwekkend. Onderbeenamputaties komen vrijwel niet meer voor, het aantal oogcomplicaties door diabetes is meer dan gehalveerd en het optreden van hart- en vaatziekten is sterk verminderd.

Toekomstig onderzoek
Het onderzoek richt zich nu, naast het ontdekken van mechanismen waardoor mensen met diabetes meer risico lopen om hart- en vaatziekten te krijgen, op methoden om de zorg voor mensen met diabetes te verbeteren. Ook onderzoek naar preventie van diabetes en hart- en vaatziekten wordt momenteel in Hoorn uitgevoerd.

Sponsorontbijt
Om alle onderzoeken en de diabeteszorg goed uit te voeren moet er meer ruimte komen in het Diabetes Onderzoek Centrum. Nijpels:”Om uit te kunnen breiden moet er verbouwd worden. Daar zoeken we sponsoren voor. Daarom organiseren we op 10 maart van 7.30 tot 10.30 een ontbijt. Sponsoren kunnen dan de Hoorn-studie feliciteren en hopelijk kunnen we ze enthousiast maken voor een bijdrage aan belangrijk diabetesonderzoek in Hoorn.”.
[VUmc]

Tieners met diabetes kunnen op vrijdag 12 maart in Sporthal Zwembadweg in Hoogeveen een contactmiddag bezoeken, die in samenwerking met de Bas van de Goor Foundation wordt gehouden. Centraal staat het meedoen aan sport voor jongeren met suikerziekte. Dit is een voorloper van een samenwerkingsverband tussen regionale ziekenhuizen op het gebied van kinderdiabeteszorg.

Bas van de Goor zal, samen met Jeroen Flim, door middel van een presentatie nader ingaan op de relatie tussen sporten en diabetes. Vervolgens geeft hij een volleybalclinic, die wordt afgesloten met een volleybaltoernooi. Van de Goor heeft op internationaal topniveau gevolleybald. Jeroen Flim is actief sportbeoefenaar, met name voetbal en werkzaam voor de Bas van de Goor Foundation. Bas en Jeroen hebben beiden diabetes. De kinderdiabetesteams hopen met de organisatie van deze middag de tieners op een ongedwongen manier met elkaar in contact te brengen. Zij komen op een sportieve manier in contact met ervaringsdeskundigen en kunnen van elkaar leren en tips uitwisselen. Vanuit de ziekenhuizen nemen kinderartsen, kinderdiabetesverpleegkundigen en andere disciplines deel aan deze middag. De aanvang is om 16.00 uur en het evenement duurt tot 19.00 uur.

Het eiwit TRPM5 speelt bij de vrijzetting van insuline een rol ontdekten onderzoekers, wat een doorbraak kan betekenen in de bestrijding van diabetes. Ze stelden bij muizen vast dat een defecte werking van dit gen de vrijzetting van insuline vermindert wat gepaard gaat met een hogere bloedsuikerspiegel. Het komt er volgens de onderzoekers op aan geneesmiddelen te ontwikkelen die de activiteit van TRPM5 verhogen.

Insuline
Het hormoon insuline wordt aangemaakt door de zogeheten bétacellen in de pancreas. Dit wordt afgescheiden in de bloedbaan als we eten, een proces dat het bloedsuikergehalte binnen normale grenzen houdt. Een verhoogde bloedsuikerspiegel is een ernstige risicofactor voor het ontwikkelen van type 2 diabetes. Dit laatste gaat gepaard met een verhoogd overlijdensrisico door hart- en vaatlijden en een hoger risico op blindheid en nieraantasting.

Minder insuline
Onderzoekers van het Laboratorium voor Ionenkanaalonderzoek en de Gen Expressie Eenheid van het Departement Moleculaire Celbiologie van de K.U.Leuven ontdekten dat muizen met een defect TRPM5-gen minder insuline vrijzetten als ze gevoed worden en een hogere bloedsuikerspiegel hebben vergeleken met controlemuizen.

Deze onderzoeksresultaten, die een doorbraak kunnen betekenen in de bestrijding van diabetes, werden zopas gepubliceerd in het vaktijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.
[hln.be]

VUCCC P/L heeft deze week aangekondigd dat ze patentbescherming hebben aangevraagd voor een baanbrekende nieuwe behandeling van diabetes I. Dit werd gedaan via het Europese Octrooibureau. De behandeling werd ontwikkeld met wetenschap die naar voren kwam uit een samenwerking van vier Europese universiteiten (de Universiteit van Tübingen, de universiteit van Heidelberg, en van Manchester en Uppsala), waarbij ruim tien jaar lang ruim 15.000 patiënten werden onderzocht.

It is the result of over a decade of clinical trial work in with over 15,000 patients, carried out in conjunction with the German Ministry of Health and other partners. VUCCC states that the treatment has cured the disease in more than 80% of sufferers treated and does not suffer a relapse during the first 24 months after successfully completing the treatment has remained disease free.

The treatment regimen is closely controlled in conjunction with the patient’s doctor, guided by diagnostic testing proprietary to VUCCC. This development will see VUCCC establish diagnostic reference centres across Europe, to ascertain patients’ potential treatment outcomes. VUCCC also states that it will establish a centralised teaching centre, for controlling the standard of the ongoing testing program.

The company estimates there will be an average long term saving to the German Ministry of Health of EUR 70 billion per year. The estimate is based on existing costs of patient management and the number of patients treatable with this technology.

VUCCC will have an agreement in place with a major pharmaceutical company and an international laboratory network for marketing, distribution, sales and related laboratory services for the treatment. It will be launched in Germany in 2010. Release in other countries will follow.

This development represents the next step in two years of commercialisation work between VUCCC P/L and P+S Business Advisory, a division of P + S Business Brokers, of Melbourne, Australia, in bringing this technology to market. Further patents are pending.

Door twaalf weken lang een lichamelijk inspanningsprogramma te volgen, kunnen mensen met type 2 diabetes mellitus (niet-aangeboren suikerziekte) het aantal actieve mitochondriën (energiecentrales) in de spier normaliseren. Hierdoor verbetert ook de suikeropname in de spier en normaliseert de capaciteit waarmee de spier kan wisselen tussen suiker- en vetverbranding. Dat blijkt uit onderzoek door drs. Ruth Meex binnen de onderzoeksgroep van dr. Matthijs Hesselink, dr. Patrick Schrauwen en collega’s van het Nutrition and Toxicology Research Institute Maastricht (NUTRIM) van de Universiteit Maastricht. Ze publiceren hierover in het maartnummer van het toonaangevende tijdschrift Diabetes.

Patiënten met type 2 suikerziekte nemen minder suikers op in de spier en hebben minder actieve ‘energiecentrales’ (mitochondriën) in de spieren. Hierdoor kunnen ze minder goed wisselen tussen suiker- en vetverbranding als het aanbod van suikers en vetten aan de spier verandert, zoals na een maaltijd. Het gevolg: een stijgende bloedsuikerspiegel. Suiker die onder invloed van insuline door de spier wordt opgenomen kan door mitochondriën worden gebruikt als energiebron of kan worden opgeslagen in de spier.

De verbetering van de suikeropname onder invloed van het trainingsprogramma, wordt vrijwel volledig verklaard door toename van het gebruik van suikers als energiebron, terwijl de opslag van suikers in de spier niet noemenswaardig verbetert. Voor complete normalisatie van de insulinegevoeligheid is het zodoende zaak verder te onderzoeken hoe de opslag van suikers onder invloed van insuline wél kan worden verbeterd.

Onderzoeker Matthijs Hesselink: “Het is bovendien interessant dat het trainingsprogramma niet alleen de gevoeligheid van de spier voor insuline verbetert, maar dat ook de lever en het vetweefsel insulinegevoeliger worden door training. Opmerkelijk genoeg treedt deze gezondheidswinst op zonder relevant verlies van lichaamsgewicht en vertaalt het zich nog niet in verbetering van de klassieke klinische parameters zoals nuchtere bloedsuikerspiegels. Dat impliceert dat de positieve gezondheidseffecten van lichamelijke inspanning deels onopgemerkt blijven wanneer slechts klassieke klinische parameters worden gebruikt ter evaluatie.”

De volledige titel van de publicatie in Diabetes is: ‘Restoration of Muscle Mitochondrial Function and Metabolic Flexibility in Type 2 Diabetes by Exercise Training Is Paralleled by Increased Myocellular Fat Storage and Improved Insulin Sensitivity’. Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door financiering uit een Vidi beurs toegekend aan dr. Hesselink en subsidie van het Diabetes Fonds Nederland (DFN) toegekend aan dr. Schrauwen.
[Universiteit Maastricht]

Symptoomloze schade aan de kleinste vaatjes in de hersenen verhoogt het risico op nierfunctieverlies bij patiënten met diabetes type 2. Maar dit heeft geen verband met een verhoogd risico op eiwitverlies met de urine.

Afwijkingen in de kleinste bloedvaatjes in de nieren kunnen het risico op het ontwikkelen van een verminderde nierfunctie vergroten, maar die afwijkingen zijn lastig op te sporen. Japanse onderzoekers bedachten dat wanneer de kleine vaten in de nieren afwijkingen vertonen die in de hersenen dat mogelijk ook doen. Hier resulteert dat in zogenaamde stille infarcten, die zo klein zijn dat ze geen symptomen opleveren. Maar ze zijn wel in beeld te brengen.

De onderzoekers concentreerden zich op mensen met diabetes type 2. Deze patiënten lopen een verhoogd risico op vaatschade en achteruitgang van de nierfunctie. Ze verzamelden 608 diabetespatiënten zonder tekenen van hart- en vaatziekten, herseninfarcten of verminderde nierfunctie en volgden hen gemiddeld 7,5 jaar. Aan het begin van het onderzoek bleek bijna een op de drie van de patiënten op een hersen-MRI stille infarctjes te hebben gehad. Deze patiënten bleken in de loop van het onderzoek ruim twee keer zo veel risico op terminaal nierfalen of overlijden te lopen dan de patiënten zonder deze minimale vaatschade in de hersenen.

Ook het risico op een halvering van de uitgangsnierfunctie was voor hen veel groter, bijna vijf keer. Hoewel de filtratiesnelheid van de nieren meer afnam bij de diabetespatiënten met tekenen van schade aan de kleine bloedvaatjes in de hersenen, liepen zij niet meer risico op toename van eiwit in de urine. Dat laatste is ook een teken van vaatschade in de nieren.
[NierNieuws]

Kinderen die een niertransplantatie hebben ondergaan ontwikkelen niet alleen vaker diabetes als ze prednison slikken, maar ook als ze een erg afwijkend gewicht hebben of als ze een nier van een overleden donor hebben gekregen. Op sommige van die factoren kun je invloed uitoefenen. Hoewel de diabetes in eerste instantie geen effect heeft op de overlevingskansen van de getransplanteerde nier, zou er onderzocht moeten worden, of beïnvloeding helpt om diabetes bij deze kinderen te voorkomen, stellen Amerikaanse artsen.

Op basis van de gegevens van Amerikaanse transplantatienetwerken hebben Californische artsen geprobeerd te achterhalen wat risicofactoren zijn voor het ontwikkelen van diabetes door kinderen die een niertransplantatie hebben ondergaan. Ruim 2700 kinderen tussen de 2 en 20 jaar, die voor de transplantatie geen diabetes hadden, namen ze in het onderzoek op. Onder de kinderen van wie de getransplanteerde nier na een jaar nog functioneerde, vergeleken ze het behoud van de nier in de daaropvolgende twee jaar tussen de kinderen die in het eerste jaar diabetes hadden gekregen, en degenen bij wie dat niet gebeurde.

Lees verder op NierNieuws

Vanaf 1 maart krijgen patiënten met diabetes type 2 een nieuwe behandeloptie. Vanaf die datum is er volledige vergoeding van Onglyza® (saxagliptine). Dit middel behoort tot de nieuwe klasse van DPP-4 remmers en wordt gezamenlijk geïntroduceerd door Bristol-Myers Squibb en AstraZeneca.

De DPP-4-remmers (dipeptylpeptidase-4-remmers) verlagen de bloedsuikerspiegels, veroorzaken geen duidelijke verandering van het lichaamsgewicht en geven minder bijwerkingen. De werking van het middel is afhankelijk van de hoogte van de suikerspiegel in het bloed.

Wat is diabetes type 2?
Mensen met diabetes type 2 (ook wel suikerziekte/ouderdomssuiker genoemd), maken onvoldoende insuline aan in het lichaam en hebben daarnaast het probleem dat het lichaam minder gevoelig is geworden voor insuline. Daardoor is méér insuline nodig om de suiker (glucose) vanuit het bloed naar de weefsels te brengen. Gebeurt dit onvoldoende, dan blijft de suiker in de bloedbaan en kan dan schade veroorzaken aan de bloedvaten. Deze schade kan uiteindelijk leiden tot hart- en vaatziekten zoals een hartinfarct of beroerte. Ook kan een verhoogde suikerspiegel oogproblemen, aantasting van de zenuwen, voetproblemen en nieraandoeningen veroorzaken.
Geneesmiddelen voor diabetes type 2 zijn gericht om de opname van suiker in de weefsels te versterken en de insuline productie te ondersteunen.

Hoe vaak komt het voor?
Nu al hebben ruim 880.000 Nederlanders diabetes, waarvan ongeveer 90% diabetes type 2. In 2025 is het aantal diabetici waarschijnlijk toegenomen tot 1.3 miljoen Nederlanders. Deze bijna verdubbeling van het aantal patiënten met diabetes type 2 wordt o.a. veroorzaakt door de vergrijzing van de Nederlandse bevolking en de toename van het aantal mensen met overgewicht.

Saxagliptine wordt voorgeschreven als toevoeging op bijvoorbeeld metformine (het huidige middel van eerste keuze) als dit middel onvoldoende werkt. Saxagliptine kan ook in combinatie met andere orale bloedsuikerverlagende medicaties worden voorgeschreven. De standaard dosering bedraagt 1 tablet van 5 mg per dag.
[Persbericht Bristol-Myers Squibb]