Diabetes | suikerziekte

Diabetes mellitus wordt ookwel suikerziekte genoemd. Normaal gesproken reguleert het lichaam zijn eigen bloedsuikerspiegel met het hormoon insuline. Diabetes patiënten maken zelf geen insuline aan of hun lichaam reageert hier niet meer op. Dit resulteert in een hoog suikergehalte in het bloed, wat erg slecht is voor je lichaam. Om deze reden moeten diabetes patiënten eigenhandig hun lichaam voorzien van insuline om hun bloedpijl gezond te houden. Gebeurt dit niet dan ben je erg gevoelig voor hart en vaat ziekten. Kijk mee naar de aflevering Diabetes waar specialist Adriaan Kooy de hypo aanvallen van een diabetespatiënt onder de loep neemt.

Mensen met ernstig overgewicht (obesitas) en suikerziekte (diabetes type 2) hebben meer cellen in hun dunne darm. Deze vondst zou kunnen verklaren waarom mensen met overgewicht en diabetes na het eten een hoger suikergehalte in het bloed krijgen dan mensen met overgewicht maar zonder diabetes.

Arts-onderzoeker Froukje Verdam van de afdeling chirurgie van het Maastricht UMC+ ontdekte de aanwezigheid van extra darmcellen. Verdam onderzoekt nog of mensen met obesitas en diabetes moeilijker afvallen doordat de extra cellen meer suiker opnemen: “Het hogere suikergehalte in het bloed na de maaltijd is karakteristiek voor diabetes. We denken dat mensen met extra darmcellen meer suiker opnemen. Bij dieren met extra darmcellen gebeurt dat namelijk ook. Wellicht verklaart het hebben van meer darmcellen het hogere suikergehalte in het bloed.”

De vraag is waarom de darm van mensen met diabetes meer darmcellen bevat. Verdam kan hier alleen over speculeren: “Het suikergehalte in het bloed van mensen met diabetes is te hoog. Op de plek waar deze suiker nodig is, in de spieren, heerst echter een tekort. Het kan zijn dat de spieren aan de hersenen een signaal geven over dit tekort. De hersenen manen op hun beurt de darm om meer voedsel op te nemen. Mogelijk maakt de dunne darm hierom extra cellen aan.”

De onderzoekers ontdekten de extra darmcellen doordat deze stoffen afgeven in het bloed. Eén stof, citrulline, is een maat voor het aantal darmcellen (of enterocyten). De andere stof, I-FABP, geeft weer hoe snel nieuwe darmcellen oudere exemplaren vervangen. Het gehalte van beide stoffen is hoger bij mensen met obesitas en diabetes vergeleken met mensen met obesitas maar zonder diabetes.

Recent blijkt steeds meer hoe belangrijk de rol van de dunne darm is bij diabetes. De nieuwste medicijnen tegen diabetes beïnvloeden bijvoorbeeld darmhormonen. Ook chirurgische ingrepen voor mensen met ernstig overgewicht, zoals een maagband of een omleiding van een deel van de dunne darm, hebben een positief effect op diabetes. Op lange termijn laten beide operaties vergelijkbare positieve effecten op diabetes zien, maar met een omleiding van de dunne darm bereiken patiënten sneller resultaat. De hormonen die de eetlust, de opname en verwerking van suiker beïnvloeden, zijn betrokken bij deze verbetering. Verdam: “Mogelijk komt het snellere effect van de omleiding doordat we in één keer een stuk darm omzeilen en zo een deel van deze extra cellen uitschakelen. De omzeilde cellen kunnen immers geen suiker en voeding meer opnemen.”

De ontdekking van Verdam is onderdeel van haar promotie-onderzoek naar de rol van de darm bij obesitas en diabetes type 2, onder leiding van professor Buurman, professor Greve, dr. Bouvy en dr. Rensen. Het onderzoek kwam tot stand dankzij de medewerking van mensen met ernstig overgewicht die een operatieve ingreep ondergingen, zoals een maagband of een omleiding van een deel van de dunne darm. De Transnationale Universiteit Limburg, een samenwerking tussen de Universiteit Maastricht en het Limburgs Universitair Centrum te Hasselt, sponsort dit onderzoek.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO hadden in 2010 wereldwijd meer dan 1,5 miljard volwassenen overgewicht. In 2015 zal dit aantal naar verwachting tot 2,3 miljard stijgen. Van hen hebben meer dan 700 miljoen mensen ernstig overgewicht ofwel obesitas. Momenteel lijden 366 miljoen mensen aan diabetes. Wereldwijd sterft elke zeven seconden een van hen.
[Maastricht UMC+]

Door goede voeding en regelmatig bewegen is de kans op diabetes type 2 met de helft terug te brengen, zo bleek vier jaar geleden uit een grootschalig onderzoek van de Universiteit Maastricht. Vier jaar na het onderzoek blijkt nu dat de deelnemers nog steeds gezonder zijn dan mensen die niet aan het onderzoek deelnamen. Reden voor het Diabetes Fonds om de komende drie jaar opnieuw 300.000 euro te besteden aan de introductie van het zogeheten Slim-programma, vanwege de veelbelovende resultaten.

Leefstijlprogramma heeft jaren effect
Tijdens de Maastrichtse studie kregen 150 mensen zes jaar lang met enige regelmaat voedingsadviezen op maat, ze deden bovendien wekelijks mee aan een sportprogramma onder begeleiding van een bewegingswetenschapper. Ook vier jaar na de beëindiging van het onderzoek zijn de deelnemers lichamelijk fitter en hebben ze bijna de helft minder kans op het krijgen van het metabool syndroom dan mensen die niet aan het onderzoek hebben deelgenomen. Bij dit syndroom heeft iemand drie van de vijf aandoeningen hoge bloeddruk, diabetes, hoog cholesterol, overgewicht en eiwit in de urine.

Van onderzoek naar praktijk
Het Diabetes Fonds, financier van diabetesonderzoek, besteedt de komende drie jaar opnieuw 300.000 euro aan de introductie van het zogeheten SLIM-programma. Negentig huisartsen, fysiotherapeuten en diëtisten gaan de komende drie jaar in Apeldoorn aan de slag met driehonderd mensen met een hoog risico op diabetes type 2. Onderzoekers van de Wageningen Universiteit begeleiden de studie. Ze doen dat in samenwerking met de GGD Gelre-IJSSEL, Universiteit Maastricht, en het RIVM. Als het SLIM-programma opnieuw effectief blijkt te werken, volgt verdere implementatie in de rest van Nederland, verwacht het Diabetes Fonds.

Mooi resultaat
Professor Ellen Blaak, Universiteit Maastricht: ‘ Het is een mooi resultaat. Het onderzoek toont aan dat de combinatie voedingsadviezen op maat en bewegen een belangrijke leefstijlinterventie is om diabetes type 2 te voorkomen. En daarmee heb je dus ook een aanzienlijk minder grote kans op ernstige complicaties van diabetes, zoals een hartinfarct.’

Professor Edith Feskens, Wageningen Universiteit: ‘Na vier jaar hadden de deelnemers de helft minder diabetes dan de controlegroep. Dit laat zien dat dit leefstijlprogramma niet alleen op korte termijn effect heeft, maar veel langer doorwerkt. We zijn blij dat het Diabetes Fonds een vervolgtraject mogelijk maakt, want daarmee kunnen we het onderzoek naar de praktijk brengen.’
[Maastricht Universiteit]