Meetinstrumenten voor bepaling bloedsuikerstofwisseling (HbA1c) bij patiënten met diabetes nog vaak onder de maat

diabetes bloedglucoseDe meeste zorgverleners in de diabeteszorg gebruiken de HbA1c waarde om te beslissen of zij patiënten moeten aanraden om de behandeling te veranderen of niet. Onderzoekster Erna Lenters-Westra, werkzaam in het Klinisch Chemisch Laboratorium van de Isala Klinieken in Zwolle, heeft aangetoond dat de meeste kleine, handzame instrumenten om de HbA1c waarde in het bloed te meten niet de verwachte nauwkeurigheid bieden. Als deze instrumenten worden gebruikt om de diagnose diabetes te stellen, kan dit leiden tot een over- of onderschatting van het aantal mensen met de ziekte. Ook kan de mate van ontregeling bij mensen met diabetes worden over- of onderschat. Lenters-Westra promoveert op 21 september aan de Rijksuniversiteit Groningen op de resultaten van haar onderzoek.

Het HbA1c is een onafhankelijke parameter voor de mate van controle van de suikerstofwisseling bij patiënten met diabetes (suikerziekte). De HbA1c waarde zegt iets over de gemiddelde bloedsuikerregulatie van de patiënt gedurende de laatste 6 tot 8 weken. Het heeft een voorspellende waarde voor de kans op complicaties van diabetes op langere termijn, bijvoorbeeld aan de ogen, nieren en bloedvaten. HbA1c wordt dan ook gebruikt voor het monitoren van de patiënt en het eventueel aanpassen van de behandeling.

Het meten van het HbA1c moet niet worden verward met het meten van de bloedsuikerwaarde die veel diabetespatiënten zelf doen met een vingerprik. Op basis van de bloedsuikerwaarde kunnen zij de hoeveelheid te gebruiken insuline voor dat moment bepalen. Het HbA1c geeft aan hoe goed de dagelijkse aanpassing van bloedsuikerwaarden over een langere periode is gelukt.

Handzame instrumenten om HbA1c direct af te lezen
Voor het meten van het HbA1c is een vereiste dat de gebruikte meetmethode nauwkeurig is en voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen hiervoor. Lenters-Westra heeft de prestaties van acht verschillende point-of-care instrumenten onderzocht. Met deze kleine, handzame instrumenten kan direct de HbA1c waarde worden afgelezen. Ze worden steeds meer gebruikt in de buurt van de patiënt, bijvoorbeeld als de arts direct bij het bezoek van de patiënt het HbA1c wil weten om dit met de patiënt te kunnen bespreken. Ook huisartsen en diabetescentra gebruiken steeds vaker point-of-care instrumenten. De nauwkeurigheid van zes van de acht point-of-care instrumenten was ver onder de maat. Lenters-Westra concludeert dat de analytische problemen van de point-of-care instrumenten aangepakt moet worden om te weten of deze instrumenten echt betrouwbaar zijn. Blijft dit achterwege, dan is het niet langer raadzaam om de instrumenten in de directe patiëntenzorg te gebruiken voor het vaststellen van de diagnose diabetes of hoe goed iemand met diabetes is geregeld.

Internationale impact
Recent heeft de American Diabetes Association voorgesteld om het HbA1c te gaan gebruiken voor het stellen van de diagnose diabetes, hetgeen het belang van de meting onderschrijft. Het onderzoek van Lenters-Westra heeft bijgedragen aan de beslissing in de Verenigde Staten dat de point-of-care instrumenten hiervoor niet gebruikt mogen worden.

Laboratoria in Nederland en België
Ook heeft Lenters-Westra de analysemethoden onderzocht die in 220 laboratoria in Nederland en België worden gebruikt. Uit haar onderzoek blijkt dat één op de vijf laboratoria een analysemethode gebruikt waarbij het HbA1c te zeer kan afwijken van de werkelijke waarde. In sommige laboratoria wordt een zeer nauwkeurige HPLC-methode gebruikt. Lenters-Westra concludeert dan ook dat de verscheidenheid aan kwaliteit van de analysemethoden enorm is, variërend van slecht tot zeer goed. In de klinisch chemische laboratoria blijkt veel kennis te zijn over de analytische kwaliteit van de methoden om HbA1c te meten. Zij kunnen een belangrijke rol spelen om de klinische zorg op dit terrein te verbeteren.
[UMCG]

Online zelfhulp voor depressieve diabetespatiënt in basispakket VGZ

DiabetergestemdDe online zelfhulpcursus Diabetergestemd.nl staat online. De cursus helpt depressieve klachten bij diabetespatiënten te verminderen. Uit onderzoek blijkt dat 16 tot 20% van de diabetespatiënten lijdt aan een depressie. VGZ vergoedt de cursus Diabetergestemd.nl als eerste in Nederland.

E-health
Zorgverzekeraar VGZ kondigde eerder in de media aan flink in te zetten op e-health in de zorginkoop. Diabetergestemd.nl is volgens de verzekeraar een nieuw voorbeeld van een bewezen effectief en laagdrempelig e-health programma. ‘Vaak wordt er vanuit de behandeling van diabetes onvoldoende aandacht geschonken aan de psychologische effecten. Deze kunnen zowel voor de diabetes als mentaal, op langere termijn, ernstige gevolgen hebben. Dit soort interventies helpt de klant om zelf met de mentale aspecten aan de slag te gaan en versterkt de reguliere behandeling, aldus Stephan Hermsen, zorginkoper van VGZ.

Verminderen van depressieve klachten
Diabetergestemd.nl is ontwikkeld door VU medisch centrum in samenwerking met het Trimbos-instituut en wordt aangeboden door Mentalshare. De cursus is gebaseerd op Kleur je leven, een bewezen effectieve online zelfhulpcursus gericht op somberheidklachten. Uit recent onderzoek van VU medisch centrum blijkt Diabetergestemd.nl effectief in het verminderen van depressieve klachten bij diabetespatiënten. Daarnaast blijkt een gunstig effect op diabetesspecifieke psychische klachten.

Acht internetlessen
De online cursus bestaat uit 8 lessen die zelfstandig via het internet worden gevolgd. De lessen bevatten schriftelijk en gesproken informatie, korte films van patiënten en animaties. Tijdens de lessen leert de patiënt meer over depressieve klachten en hoe men deze zelfstandig vermindert. Er wordt specifiek aandacht besteed aan leven met diabetes. Elke les wordt afgerond met huiswerkopdrachten, waar een psycholoog feedback op geeft. Een psycholoog beoordeelt op basis van een online intake of de cursus geschikt is voor de betreffende patiënt. Meer informatie over de cursus Diabetergestemd.nl kunt u vinden op www.diabetergestemd.nl.

Invloed depressie op diabetes
In Nederland hebben 900.000 mensen diabetes (type I en II), waarvan één op de vijf tot één op de zes last heeft van depressieve klachten. De kans op depressie bij mensen met diabetes is dubbel zo hoog dan voor mensen die geen diabetes hebben. Het herkennen en behandelen van depressieve klachten is van belang bij een diabetespatiënt. Depressieve klachten kunnen de zorg voor diabetes namelijk bemoeilijken, wat kan leiden tot slechtere glucosewaarden, waardoor de stemming verder verslechterd. Ook kan een depressie de glucosewaarden direct beïnvloeden.
[Zorgverzekeraar VGZ]

Vernieuwde behandelmethode mijlpaal voor mensen met diabetes

insuline injectieDe behandeling van mensen met diabetes krijgt in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven een enorme boost. Jonge kinderen met diabetes, vrouwen met diabetes die zwanger zijn of een zwangerschapswens hebben en volwassenen die grote problemen hebben met hun insuline-instelling komen in aanmerking voor dit spectaculaire systeem. De continue glucose sensor meet 24 uur per dag automatisch de bloedsuikers, waardoor de mensen met diabetes in staat zijn om direct te reageren op de insulinebehoefte van hun lichaam. Het Diabetescentrum in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven heeft zich gespecialiseerd in het begeleiden van mensen met een dergelijk systeem.

Op dinsdag 13 september is er een thema-avond over dit onderwerp in het Catharina Ziekenhuis. Sprekers zijn kinderarts Roel Odink en internist Bert Bravenboer. Ook komen er vooral ervaringsdeskundigen aan het woord. De thema-avond wordt georganiseerd in samenwerking met de Diabetes Vereniging Nederland. De avond begint om 19.30 uur in de Wintertuin van het Catharina Ziekenhuis. Vooraf aanmelden is noodzakelijk en kan via e-mail: infocongresbureau@cze.nl of telefonisch tijdens kantooruren via: 040-239 6520.

Vergoeding mijlpaal voor diabetespatiënten
De mensen met diabetes die met de nieuwe sensor gaan werken, dragen naast een insulinepomp een zender op het lichaam, die verbonden is met een naaldje dat eenvoudig onderhuids wordt ingebracht. Uit de stroom van metingen die deze sensor doet, wordt iedere 5 minuten een gemiddelde glucosewaarde berekend. De zender geeft de waarden door aan de insulinepomp, waardoor de hoeveelheid insuline meteen en beter afgestemd kan worden op de behoefte.

Het Catharina Ziekenhuis is 1 van de 20 ziekenhuizen in Nederland, die voldoet aan alle criteria die de verzekeraars hebben gesteld aan deze behandelmethode. Roel Odink en Bert Bravenboer vinden de continue glucose sensor een noodzakelijk en zinvol apparaat. Zij hebben zich dan ook gespecialiseerd om mensen met diabetes te adviseren en te helpen de sensor op de juiste wijze te gebruiken.

Zelfmotivatie en intensieve begeleiding
Het gebruik van het systeem vraagt om een intensieve begeleiding van een ervaren kinderdiabetesteam (www.kidzenko.nl) voor kinderen en hun ouders, en voor de volwassenen een goede afstemming met de internist en gynaecoloog in een gekwalificeerd diabetescentrum. De gebruiker van het nieuwe meetsysteem wordt binnen het ziekenhuis stap voor stap intensief begeleid bij het gebruik ervan.

Over Kidzenko.nl
De behandelmogelijkheid met de continue glucose sensor voor kinderen is dit jaar al mogelijk in Midden- en Oost-Brabant. De kinderdiabetesteams in 7 ziekenhuizen werken namelijk samen in de zorg die kinderen met diabetes en hun ouders nodig hebben. De samenwerking is van belang om goede kwaliteit en continuïteit van zorg aan kinderen en tieners met diabetes te garanderen: 24 uur per dag 7 dagen per week, waarbij de zorg dicht bij huis geleverd wordt. Deze samenwerking heet Kidz & Ko (www.kidzenko.nl). Door deze samenwerking is de sensor dit jaar beschikbaar voor kinderen in Midden- en Oost-Brabant.
[Catharina Ziekenhuis]

Jonge diabetespatiënten Beatrixziekenhuis chatten via social media

diabeteszorgVoor de jonge patiënten van het Beatrixziekenhuis in Gorinchem, onderdeel van Rivas Zorggroep, hebben de medewerkers van de diabetespoli speciale pagina’s aangemaakt op Hyves en Facebook. Hierdoor kunnen kinderen met diabetes contact leggen en ervaringen met elkaar delen. Daarnaast vinden zij op de pagina’s de laatste nieuws en feiten over hun ziekte.

Via Hyves en Facebook chatten met lotgenoten en op die manier ervaringen delen. Dit is een moderne manier van communiceren voor kinderen met diabetes in het Beatrixziekenhuis. ‘We zien dat de kinderen via het internet het nieuws toch net iets eerder krijgen’, zegt Marleen de Jongh, kinderdiabetesverpleegkundige in het Beatrixziekenhuis. ‘Als ik er iets op zet geven ze gelijk aan dat ze het leuk vinden. Ze waarderen het enorm.’

Positieve reacties
‘Op deze manier maken we gebruik van de sociale media en de reacties zijn erg positief’, zegt de Jongh. ‘Via deze internetpagina’s kunnen de kinderen nu met hun leeftijdsgenootjes praten. Het belangrijkste vindt de Jongh dat zij een communicatiemiddel hebben om gemakkelijk contact te leggen met kinderen die hetzelfde meemaken: ‘Ze zijn allemaal ervaringsdeskundige en kunnen dus veel van elkaar leren.’

Praktische informatie
Naast het delen van ervaringen is er meer mogelijk. De pagina’s worden regelmatig gevuld met praktische informatie. De Jongh: ‘Op die manier blijven de kinderen en hun ouders op de hoogte van bijvoorbeeld symposia over de ziekte, leuke programma’s over diabetes op tv en andere wetenswaardigheden. Ik heb er pas bijvoorbeeld nog vakantietips opgezet om de kinderen er aan te herinneren waar ze op moeten letten als ze in het buitenland zijn.’
[Rivas]

Inventarisatie leefstijlinterventies en ondersteuningsaanbod zorgprofessionals in de diabeteszorg

diabeteszorgTwee projecten in het kader van het Nationaal Actieprogramma Diabetes
Zorgprofessionals die zich zowel met de preventie als de zorg voor diabetes bezighouden, ervaren een groot aanbod aan leefstijlinterventies, maar missen het overzicht hierin. Vooral het inzicht in preventieve activiteiten die lokaal worden aangeboden en het aanbod vanuit de huisartsen en specialisten (eerste en tweede lijn) ontbreekt. Dit blijkt uit een inventarisatie door het RIVM van leefstijlinterventies en ondersteuningsbehoeften van zorgprofessionals in de diabeteszorg.

Zorgprofessionals in de preventie en zorg voor diabetes ervaren een groot aanbod aan leefstijlinterventies, maar missen het overzicht hierin. Vooral het inzicht op lokaal niveau en het aanbod vanuit de eerste en tweede lijn wordt gemist. Het aanbod aan kansrijke beweeg- en voedingsinterventies bestaat vooral uit gecombineerde leefstijlinterventies.

Het onderzoek is in opdracht van de Nederlandse Diabetes Federatie uitgevoerd (NDF) in het kader van het Nationaal Actieprogramma Diabetes. De overheid heeft dit programma voor vier jaar (2009-2013) ingesteld om de groei van diabetes in te perken en betere zorg voor deze aandoening te bieden.

Voor deze inventarisatie is gezocht naar leefstijlinterventies in de zogeheten Interventie-database van het Centrum Gezond Leven van het RIVM. Daarnaast is hierover navraag gedaan bij verschillende organisaties. Bovendien zijn zorgprofessionals geïnterviewd om achter hun ondersteuningsbehoeften te komen. In totaal zijn meer dan 100 interventies bekeken, waarvan 12 als ‘kansrijk’ zijn opgenomen in het rapport. Deze interventies zijn beoordeeld aan de hand van een aantal kwaliteitscriteria waaronder effectiviteit en overdraagbaarheid. De meeste van deze 12 interventies zijn gericht op voeding en bewegen en zijn zowel geschikt voor hoogrisicogroepen voor diabetes als voor diabetespatiënten. Er zijn geen interventies gevonden gericht op vrouwen met zwangerschapsdiabetes of op jongeren met diabetes.

Idealiter werken professionals uit verschillende disciplines, zoals huisartsen, diëtisten, fysiotherapeuten en de GGD, samen om het lokale aanbod aan leefstijlinterventies aan te bieden en elkaar daarover te informeren.

Bekijk het rapport op de website van het RIVM

Maxima Medisch Centrum: Betere diabeteszorg

diabeteszorgOfficiële opening Diabeter-Zuid
Op 27 mei 2011 is de derde vestiging van Stichting Diabeter – Diabeter-Zuid – officieel geopend. Diabeter-Zuid is gevestigd in Maxima Medisch Centrum, locatie Veldhoven. Diabeter is het eerste zelfstandige diabetescentrum in Nederland, dat volledig gespecialiseerd is in de behandeling van kinderen en jongvolwassenen met diabetes.

Oprichters en kinderartsen-diabetologen Henk Veeze en Henk-Jan Aanstoot over deze nieuwe vestiging: “Diabetes komt op steeds jongere leeftijd voor en is bij kinderen en jongvolwassenen anders dan bij volwassenen. De resultaten van diabeteszorg bij deze groepen lopen achter en er komen nog teveel complicaties bij hen voor. Diabeter is door concentratie en focussing op alleen diabetes goed in staat de beste diabeteszorg te bieden. In Rotterdam behandelen we al ruim 800 patiënten en in Deventer zo’n 220 en met de derde vestiging in Veldhoven nu kunnen we nog meer mensen met diabetes bereiken en helpen’.

Betere diabeteszorg, samen met Maxima Medisch Centrum
Máxima Medisch Centrum en Stichting Diabeter hebben het zelfde doel als het gaat om diabeteszorg voor kinderen en jongeren: topzorg met focus, toewijding en vertrouwen. Door nieuwe ontwikkelingen en technieken zal de zorg voor kinderen en jongeren met diabetes de komende tijd verder kunnen worden verbeterd. Diabeter is nauw betrokken bij onderzoek, ontwikkelingen en innovaties die dat moeten bewerkstelligen. Passend bij de visie en missie van beide organisaties heeft Máxima Medisch Centrum besloten om deze zorg te willen onderbrengen bij Diabeter als specifiek expertise centrum voor diabetes bij kinderen en jongeren. In de afgelopen 12 maanden is de zorg overgegaan naar Dia-beter en met nu een eigen locatie in Máxima Medisch Centrum met een eigen ingang is deze overgang compleet en wordt Diabeter-Zuid officieel geopend. Inmiddels komen 125 kinderen en jongeren met diabetes voor hun diabeteszorg bij Diabeter-Zuid. Máxima Medisch Centrum zorgt daarbij voor de klinische diabeteszorg: ‘Als patiënten opgenomen moeten worden dan is er kennis en ervaring in het Máxima Medisch Centrum om dat goed en doeltreffend te doen’. Er is zo een uitstekende samenwerking.

Drie vestigingen, één behandelteam
Luc Janssens is kinderarts bij Diabeter-Zuid: “Door de groei van ons patiëntenbestand en het feit dat ook veel patiënten uit het zuiden van Nederland naar Rotterdam komen, bleek de behoefte aan nog een Diabeter.” Een groot deel van de patiënten kan nu terecht bij Diabeter-Zuid. Dankzij de nieuwe vestiging hebben de patiënten ook daar nu ook toegang tot de veelomvattende zorg die Diabeter biedt. Janssens werkt naast in Veldhoven ook wekelijks in Rotterdam en andere artsen uit Rotterdam werken in Veldhoven: ‘Daarmee zorgen we dat kennis en ervaring gedeeld en verspreid wordt in alle locaties, Diabeter-Zuid is zo gewoon een tweede voordeur van Diabeter. De werkwijze is identiek aan die van de andere vestigingen en nieuwe ontwikkelingen komen zo snel overal,” aldus Janssens.

Diabeter = multidisciplinair
Het diabetesbehandelcentrum biedt kinderen en jongvolwassenen met diabetes type 1 volledige en continue zorg met gebruikmaking van de nieuwste medische inzichten en technologische ontwikkelin-gen. Diabeter stemt de behandeling volledig af op het individu. De zorg is op de lange termijn gericht, verbetert de levenskwaliteit en voorkomt complicaties op de lange termijn. Bijzonder is dat de zorg van Diabeter multidisciplinair is. Naast de medisch specialisten en diabetesverpleegkundigen werken er bij Diabeter ook diëtisten en psychologen en andere professionals, om zo volledig mogelijke zorg te bie-den. Allemaal specialisten met jarenlange ervaring met de behandeling van deze chronische ziekte. Diabetespatiënten en hun ouders/verzorgers krijgen bij het centrum coaching, begeleiding en educatie voor de medische en de psychosociale kant van diabetes en de behandeling van deze chronische ziekte. De specialisten van Diabeter zijn voor spoedoverleg 24 uur per dag rechtstreeks voor de pati-enten bereikbaar.

Onderzoek en educatie
Diabeter verricht naast de zorg en behandeling van diabetespatiënten ook wetenschappelijk onder-zoek naar de oorzaken van diabetes, het voorkomen van diabetes en het verbeteren van de behande-ling van de ziekte. Daarnaast is Diabeter nauw betrokken bij educatie en verzorgt onderwijs voor artsen in opleiding en artsen die zich willen specialiseren of bijscholen in de diabeteszorg.
[Maxima Medisch Centrum]

Isala brengt alle diabeteszorg onder één dak: Diabetescentrum Isala

diabeteszorgZorg voor zowel jong als oud, een multidisciplinaire aanpak, een soepeler overgang van jongeren naar zorg voor volwassen en de mogelijkheid om gezamenlijk op te trekken bij onderzoek en innovaties. Genoeg redenen voor het Kinderdiabetescentrum Isala en de Diabetespoli voor volwassenen om voortaan verder te gaan onder één dak: het Diabetescentrum Isala.

Multidisciplinair
Alle bij de diabeteszorg betrokken specialismen en zorgverleners zoals kinderartsen, internisten, (kinder)diabetesverpleegkundigen, diëtisten, podotherapeuten en medisch psychologen werken mee in het nieuwe Diabetescentrum Isala. Bij de betrokken specialismen bestond de wens voor één centrum voor jong en oud al enige tijd. Alle zorg onder één dak betekent namelijk dat de patiënt één aanspreekpunt heeft. Daarnaast leiden kortere lijnen tot optimalisatie en continuïteit van zorg voor alle leeftijden. De overgang van kind naar volwassene verloopt soepeler. Ook wordt het eenvoudiger initiatieven te ondernemen op het gebied van onderzoek en innovatie.

Nieuwe discipline: podotherapeuten
In het Diabetescentrum werken vier podotherapeuten waarvan er twee eind 2010 als eerste in Nederland afgestudeerd zijn op de specialisatie diabeteszorg in dit vakgebied. Diabetespatiënten kunnen problemen krijgen met de functie van zenuwen, bloedvaten en gewrichten. Hierdoor kunnen voetklachten ontstaan, zoals open wonden. Door regelmatige controle bij de diabetespodotherapeut kan amputatie van voet of onderbeen voorkomen worden. De podotherapeuten behandelen niet alleen de voetklachten, maar kijken ook naar de oorzaak ervan om te voorkomen dat de klachten opnieuw terugkomen. Hierbij kunnen ze een beroep doen op verschillende andere medisch specialismen in het ziekenhuis zoals chirurgie en dermatologie, maar ze geven ook advies over het juiste schoeisel.

Diabeteszorg in Nederland
Momenteel zijn er circa 850.000 diabetespatiënten in Nederland. Rekening houdend met onder meer de groei en vergrijzing van de Nederlandse bevolking en de te verwachten verdere toename van overgewicht, is de prognose dat er in 2025 ruim 1,3 miljoen mensen met diabetes zijn.
[Isala]

Wat vindt u van de diabeteszorg in Nederland?

diabeteszorgWat vindt u van de diabeteszorg in Nederland? Geef uw mening en help de diabeteszorg in Nederland te verbeteren! Dat is belangrijk voor uzelf, maar ook voor alle andere mensen met diabetes in Nederland. Doe mee en maak kans op een van de vele leuke prijzen (zoals een sapcentrifuge, stoompan, kookboek of wandelgids) die worden verloot onder de deelnemers!

In opdracht van de overheid heeft het Nationaal Actieprogramma Diabetes een vragenlijst gemaakt. Deze kunt u vinden op: www.diabetesonderzoek.com

Nationaal Actieprogramma Diabetes
Het Nationaal Actieprogramma Diabetes (NAD) is een samenhangende bundeling van alle acties en initiatieven die de komende drie jaar in Nederland ondernomen worden om de groei van diabetes in te perken. De acties zijn gericht op preventie van diabetes en goede zorg voor mensen met diabetes. Het NAD wordt in opdracht van de overheid uitgevoerd door de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) waarin alle partijen vertegenwoordigd zijn die met diabetes te maken hebben: patiënten, zorgverleners, behandelaars, verzekeraars, wetenschappelijk onderzoekers en de farmaceutische industrie. Meer informatie op www.actieprogrammadiabetes.nl