Diabetes – bent U mondig genoeg?

flossen tandenMaandag 14 november is het Wereld Diabetes Dag. Voorkomen is beter dan genezen. Diabetes is in Nederland een van de grootste bedreigingen van de volksgezondheid. Uit onderzoek blijkt dat diabetes door een gezonde leefstijl tenminste uitgesteld kan worden. Maar wat is een gezonde leefstijl en wat kunt U er zelf aan doen?

De ‘Mondhygiënepraktijk Tilburg’ en de praktijk ‘Natuurlijk eten & genezen’ hebben deze dag aangegrepen om een informatiemiddag te organiseren die in het teken staan van diabetes type-2. De thema’s die worden behandeld zijn: Diabetes & Mondzorg en Diabetes & Voeding.

Bertine van Roy is een mondhygiënist die onlangs een symposium heeft georganiseerd met als doel het belang van mondgezondheid bij diabetespatiënten onder de aandacht te brengen. Voor veel zaken is er aandacht bijv. ogen en voeten, maar de mond wordt nog steeds overgeslagen. Dit is vreemd aangezien bewezen is dat als de mond gezond is de instelling van diabetes verbeterd kan worden.

Sabine Flake is homeopaat en voedingscoach. Bij haar kunt u op deze middag terecht voor vragen over de invloed van voeding op diabetes type-2 en/of een mogelijke homeopathische ondersteuning. Haar belang is de invloed van de juiste voeding duidelijk te maken. Meer informatie op www.natuurlijketenengenezen.nl.

Aan de hand van een tandvleescontrole krijgt u vakkundig advies en we informeren U graag hoe U mondig genoeg met diabetes om kunt gaan en preventief bezig kunt zijn. Op zaterdag 12 november van 12.00 uur t/m 16.00 uur in de Mondhygiënepraktijk Tilburg, Rosmolenplein 60, 5014 ET Tilburg, www.mhp-tilburg.nl . Toegang is GRATIS. U bent van harte welkom!

Nederland verwacht kostenexplosie door diabetes

diabeteszorgBijna acht op de tien Nederlanders verwachten dat, alleen door diabetes, de kosten van de gezondheidszorg in Nederland de komende jaren zullen stijgen. Dit blijkt uit onderzoek van Maurice de Hond onder ruim 1200 Nederlanders, in opdracht van Novo Nordisk, een wereldwijd opererend bedrijf op het gebied van diabeteszorg.

Maandag 14 november is Wereld Diabetes Dag (WDD), de belangrijkste wereldwijde bewustwording campagne voor diabetes. In aanloop naar die dag vroeg Novo Nordisk aan Maurice de Hond om uit te zoeken wat Nederlanders vinden van diabetes. Piet van der Wal, Directeur Public Affairs van Novo Nordisk, luidt de noodklok over de ontwikkeling van diabetes in Nederland.

“Diabetes is een sluipmoordenaar onder de Nederlandse bevolking, economie én gezondheidszorg”, aldus Van der Wal. “We moeten ons realiseren dat diabetes volksziekte nummer één is en dat de bestrijding daarvan de hoogste prioriteit moet krijgen, willen we het tij keren”. In Nederland hebben circa één miljoen mensen diabetes en dat aantal zal de komende jaren alleen maar toenemen. Uit het onderzoek van Maurice de Hond blijkt dat 78 procent van de Nederlanders dan ook verwacht dat de kosten van de gezondheidszorg, alleen al door diabetes, de komende jaren zullen stijgen.

Uit het onderzoek blijkt verder dat Nederlanders nog redelijk onbekend zijn met diabetes. Alhoewel de ziekte bij 42 procent van de ondervraagden in de familie voorkomt, weet slechts 31 procent het aantal mensen met diabetes in Nederland correct te noemen (circa één miljoen). Diabetes is ten onrechte minder gevreesd dan andere volksziektes, zoals kanker, hart- en vaatziekten of dementie terwijl de levensverwachting van diabetes slechter is dan van borstkanker. (Bron: Diabetes Fonds)

Nederlanders schatten de gevolgen voor de gezondheid van mensen met diabetes hoog in. Zo’n 75 procent noemt de gevolgen ernstig tot zeer ernstig. Onder mensen met diabetes is dat percentage nog hoger, namelijk 88 procent. Verder zijn mensen met diabetes zich veel bewuster van de risico’s van ongezond leven dan niet-patiënten: 30 procent van hen ziet een link tussen diabetes en ongezond leven, terwijl slechts 19 procent van niet-patiënten die mening toegedaan is.

Opmerkelijk is dat Nederlanders het eigen risico op het krijgen van diabetes laag inschatten. Zo’n driekwart van de ondervraagden denkt dat de eigen levensstijl geen tot slechts een kleine kans geeft op het krijgen van diabetes en dat de levensstijl van hun kinderen een kleine tot geen kans geeft op diabetes. Volgens Van der Wal ligt hier een enorm risico. “Nog veel te weinig mensen denken dat er geen verband is tussen een ongezonde levensstijl en het risico op het krijgen van diabetes.” “We moeten er veel meer aan doen om mensen bewust te maken van de risico’s en uitleggen wat je kunt doen om te voorkomen dat jijzelf of je kinderen met deze sluipmoordenaar geconfronteerd worden.”

Gelukkig draagt diabetes geen stigma: 90 procent van de Nederlanders geeft aan niet bang te zijn een diabetesdiagnose te delen met de directe omgeving. Tot slot vindt een kwart van de Nederlandse bevolking dat de overheid te weinig geld besteedt aan informatievoorziening en voorlichting over diabetes. Onder mensen met diabetes zelf is dat percentage zelfs 37 procent.

Uit cijfers van de International Diabetes Federation (IDF) blijkt dat de wereldwijde diabetes epidemie nog groter is dan verwacht. In 2011 is het aantal van 366 miljoen mensen met diabetes bereikt, terwijl de IDF vorig jaar nog voorspelde dat de teller op 285 miljoen zou blijven steken. Het verschil is met name het gevolg van nieuwe onderzoeken die in China, het Midden Oosten en Afrika gepubliceerd zijn. Naar verwachting zullen er in 2011 zo’n 4,6 miljoen mensen overlijden als gevolg van diabetes en zal er wereldwijd 465 miljard dollar aan diabeteszorg worden uitgegeven.

Op maandag 14 november aanstaande zal Novo Nordisk een uitgebreide studie bekend maken over de impact van diabetes op de Nederlandse bevolking, economie en gezondheidszorg, uitgevoerd door Booz&Co onder leiding van voormalig minister van Volksgezondheid Prof. Dr. Ab Klink.

Promotie: Preventie van diabetes in het ‘echte leven’: een ingewikkelde uitdaging

diabeteszorgType 2 diabetes (suikerziekte) en hart- en vaatziekten zijn gezondheidsproblemen die vaak voorkomen. Een ongezonde leefstijl, zoals weinig lichamelijke activiteit en een ongezond voedingspatroon verhoogt de kans op deze ziekten. Het veranderen van die leefstijl blijkt in de praktijk echter vaak moeilijker dan gedacht, concludeert onderzoeker Jeroen Lakerveld. Hij roept op niet alleen te kijken naar het individu, maar ook naar de omgeving. Lakerveld promoveert op 11 november aan VUmc.

Uit de resultaten van gecontroleerde onderzoeken (onder ‘laboratoriumomstandigheden’) blijkt dat bij personen met een verhoogd risico door middel van een intensief leefstijlprogramma diabetes voorkomen kan worden. Echter, tot nu toe is het niet gelukt om deze goede bevindingen te vertalen naar de praktijk van de eerstelijns gezondheidszorg.

In het Leefstijl Onderzoek West-Friesland is een innovatief leefstijlprogramma ontwikkeld, toegesneden op de eerstelijns gezondheidzorg in Nederland. De effectiviteit en de kosteneffectiviteit van het programma heeft Jeroen Lakerveld geëvalueerd in een gerandomiseerd onderzoek.

Ruim zeshonderd mannen en vrouwen met een verhoogd risico op diabetes en hart- en vaatziekten werden op basis van toeval ingedeeld in een groep die het programma kreeg of een groep die alleen gezondheidsbrochures kreeg. Het programma bestond uit maximaal zes counselinggesprekken met een speciaal opgeleide praktijkondersteuner. Er werd daarbij uitgegaan van wat de deelnemers zelf wilden aanpakken, waarna gezamenlijk met de deelnemer op maat gesneden oplossingen gekozen werden.

De resultaten lieten zien dat het verbeteren van de leefstijl van volwassenen met een verhoogd risico op diabetes en hart- en vaatziekten moeilijk is. Het leefstijlprogramma bleek weinig effect te hebben op het geschatte risico op diabetes en hart- en vaatziekte. Bovendien bleek het verschil in leefstijlgedrag tussen beide groepen nauwelijks veranderd.

Dit onderzoek toont aan dat er meer nodig is om ingeslepen ongezonde leefstijlgewoonten te veranderen. Het betekent dat wij ons moeten bezinnen op de wijze waarop leefstijlprogramma’s worden aangeboden. Lakerveld roept op niet alleen te kijken naar het individu, maar ook naar de omgeving.

Promotie J. Lakerveld
Efforts to prevent diabetes and cardiovascular diseases in primary care. An innovative lifestyle intervention for adults at risk
11 november 2011
Promotoren: prof.dr. M.G.A.A.M. Nijpels, prof.dr. M.W. van Tulder
Copromotor: dr. S.D.M. Bot, dr. M.J.M. Chin A Paw
[VUmc]

Speciaal spreekuur voor diabetespatienten met voetproblemen bij Elkerliek

voetenDiverse specialismen werken samen voor diabetische voet
Het Elkerliek ziekenhuis in Helmond heeft sinds kort een voetpoli speciaal voor diabetespatiënten. Diabetespatiënten hebben door hun aandoening een grote kans op voetproblemen. Door deze problemen snel aan te pakken, kan voorkomen worden dat delen van de voet of de gehele voet geamputeerd moet worden. De speciale poli staat onder coördinatie van de vaatchirurg.

Diabetes, oftewel suikerziekte, kan zowel de bloedvaten als de zenuwen in de voeten aantasten. Het gevolg daarvan is dat wondjes niet gevoeld worden en veel moeilijker genezen dan bij mensen zonder diabetes. Worden de voetproblemen niet op tijd aangepakt, dan kan dit uiteindelijk leiden tot amputaties.

Snel handelen
Patiënten op de voetpoli worden behandeld door een behandelteam van gespecialiseerde hulpverleners, onder leiding van een vaatchirurg. Het eerste consult wordt verricht door een verpleegkundige gespecialiseerd in wondzorg. Deze kan de nodige onderzoeken aanvragen en spreekt het wondbeleid af. Tijdens het spreekuur is altijd een vaatchirurg aanwezig die zo nodig direct kan worden geconsulteerd. Ook een revalidatiearts of dermatoloog kunnen ondersteunen.

Binnen 24 uur worden patiënten met acute problemen gezien, minder acute patiënten kunnen binnen een week terecht.
[Elkerliek ziekenhuis]

Diabeter nu Europees Center of Reference

diabeteszorgHet nationale diabetescentrum Diabeter, is door de Europese organisatie SWEET uitgeroepen tot Europees Center of Reference voor diabeteszorg aan kinderen en jongeren. Diabeter is een van de eerste centra in Europa en de enige in Nederland met dit predicaat. Een center of reference levert top-diabeteszorg, werkt als voorbeeld-kliniek van diabeteszorg en is nauw betrokken bij nieuwe ontwikkelingen en internationaal onderzoek om zo de diabeteszorg in binnen- en buitenland verder te verbeteren.

Aan de hand van strenge criteria, waaronder aantonen dat daadwerkelijk aan zorgverandering en -verbetering wordt gewerkt, het verrichten van onderzoek en het invoeren van technologische vernieuwingen werd na een visitatie Diabeter gecertificeerd als ‘Center of Reference’.

Diabeter is het nationale centrum voor de behandeling van Diabetes bij kinderen en jong volwassenen. Diabeter behandeld momenteel ruim 1200 patiënten uit het hele land. Door concentratie van zorg is Diabeter een van de grootste centra op dit gebied in Europa en is het betrokken bij internationaal onderzoek over behandeling en genezing van type 1 diabetes. Diabeter adviseert ook bij de behandelingen in ziekenhuizen zoals het Erasmus MC en het Maxima Medisch centrum.

Met de nieuwste technologieën en door intensief en proactief contact (gemiddeld 4 consulten per jaar en per patiënt per jaar ook nog 30 contacten per telefoon en nieuwe media), maar ook met aandacht voor de kwaliteit van leven zijn acute en chronische complicaties (preventie vroege detectie en tijdige behandeling) te voorkomen. Patiënten (en ouders) kunnen 24 uur per dag rechtstreeks de specialist-diabetoloog, raadplegen. Diabeter ziet patiënten met diabetes uit het hele land en met name in de leeftijdsgroep 0-25 jaar.

SWEET is een Europees project dat de korte- en lange termijn uitkomsten voor kinderen en jongeren met diabetes moet verbeteren door betere secundaire preventie, diagnose en regeling van hun diabetes. Een onderdeel daarbij is het creëren van zgn. centres of reference (CORs) door heel Europa. Dit 3 jarige project is gebaseerd op onderdelen van het EU- Public Health Programme.
[Diabeter / ANP]

Provinciebrede samenwerking kinderdiabeteszorg

kinderdiabetesDe zes Limburgse ziekenhuizen gaan samenwerken op het gebied van de kinderdiabeteszorg. Ze doen dit om de zorg voor deze kwetsbare groep verder te verbeteren. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat de zes Limburgse ziekenhuizen samen optrekken. Aanstaande zondag, 23 oktober, vindt de aftrap van het samenwerkingsverband plaats met een programma voor en door de kinderen in de Gaia-ZOO (voorheen Gaia-park) in Kerkrade.

Kinderen maken tot hun 18e levensjaar een enorme ontwikkeling door, zowel op lichamelijk als op psychisch gebied. Het hebben van een chronische ziekte als kinderdiabetes (diabetes type 1) belemmert deze ontwikkeling. De prognose kan verbeterd worden door goede en efficiënte zorg te leveren en mee te gaan met de nieuwste ontwikkelingen.

Jongeren met kinderdiabetes zijn in hun omgeving vaak geïsoleerd, omdat het aantal patiënten relatief gering is. Limburg telt zo’n 425 kinderen met diabetes type 1. Kinderen onder de zes jaar met deze vorm van diabetes zijn er in Limburg zelfs niet meer dan tien. Dat geringe aantal betekent dat samenwerking tussen de professionals die hiermee bezig zijn, essentieel is.

Het samenwerkingsverband van de zes ziekenhuizen werkt volgens de meest actuele nationale en internationale richtlijnen, en het feit dat ook het azM/ Maastricht Universitair Medisch Centrum+ meedoet, betekent dat deelname aan onderzoek op het gebied van kinderdiabetes gegarandeerd is. De schaalvergroting maakt bovendien betere begeleiding mogelijk, vergroot de continuïteit van zorg, en geeft de mogelijkheid leeftijdsgerichte activiteiten te organiseren samen met de patiëntenvereniging.

De handen ineen met ‘hand’-tekening
Samenwerking op het gebied van de kinderdiabetes was er al tussen ziekenhuizen in Zuid-Limburg enerzijds en ziekenhuizen in Noord- en Midden-Limburg anderzijds. Die twee reeds bestaande samenwerkingsverbanden smelten nu dus samen tot een groot Limburgs collectief. Zondag zetten daartoe afgevaardigden van de ziekenhuizen hun handtekening. Zes kinderen maken namens de zes deelnemende huizen letterlijk een tekening van hun hand op een groot bord bij wijze van symbolische aftrap. Het programma van de aftrap bestaat verder onder meer uit een speurtocht, een informatiemarkt, cliniclown dr. Joe-Hoe is aanwezig, en de kinderen brengen uiteraard een bezoek aan de vele dieren in de Gaia-ZOO.
[academisch ziekenhuis Maastricht]

Verantwoorde diabeteszorg anders bij kwetsbare ouderen

diabetesNieuwe landelijke multidisciplinaire richtlijn Diabetes
Diabetes komt vaak voor bij kwetsbare ouderen die thuis, in een verzorgings- of verpleeghuis wonen. De strikte streefwaarden voor HbA1c of bloeddruk in de huidige diabetesrichtlijnen voor volwassenen kunnen leiden tot onnodige gezondheids-problemen. Daarom wordt door Verenso, vereniging van specialisten ouderengeneeskunde en sociaal geriaters, de nieuwe landelijke multidisciplinaire richtlijn ‘Verantwoorde diabeteszorg bij kwetsbare ouderen’ gepubliceerd.

Levensverwachting bepaalt behandelbeleid
De richtlijn onderbouwt waarom de gezondheidssituatie en prognose van de kwetsbare oudere met diabetes voor het medische beleid belangrijker zijn dan leeftijd. Cardiovasculair risicomanagement is bij deze groep van groot belang. Daarover geeft de richtlijn onderbouwde aanbevelingen, inclusief specifieke adviezen over soepeler streefwaarden voor bloeddruk. De richtlijn onderbouwt een HbA1c streefwaarde van 69 mmol/mol (8,5%) – zolang dit geen klachten geeft- bij een levensverwachting van minder dan vijf tot zes jaar om daarmee hypoglykemieën te voorkomen. De richtlijn stelt ook dat statines alleen zinvol zijn bij een levensverwachting van meer dan twee jaar.

Andere symptomen bij ouderen
Hypo- of hyperglykemieën kunnen bij kwetsbare ouderen andere symptomen geven dan bij relatief gezonde volwassenen met diabetes. De richtlijn bevat een handige tabel met specifieke symptomen waarmee herkenning van hypo- of hyperglykemieën kan verbeteren. De richtlijn geeft adviezen over de behandeling van specifieke geriatrische syndromen en het voorkomen van mogelijke complicaties van diabetes bij kwetsbare ouderen.

Aangepaste medicatie zeker in palliatieve fase
De richtlijn geeft een aantal aangepaste adviezen over orale glucoseverlagende medicatie en insulinetherapie bij kwetsbare ouderen. Daarbij wordt geadviseerd specifieke middelen te vermijden die risico geven op langdurige en/of nachtelijke hypoglykemieën. Ook worden concrete aanbevelingen gegeven voor de behandeling van diabetes mellitus in de palliatieve en terminale fase. Daarbij staat comfort van de patiënt centraal.

Betrekken oudere en familie
De richtlijn adviseert diabeteseducatie zoveel mogelijk tegelijk aan zowel de kwetsbare oudere als zijn mantelzorgers te geven. Daarbij wordt ingegaan op de (on)mogelijkheden van zelfmanagement, lichaamsbeweging, voeding bij deze groep.

Voor ouderen, artsen en hun andere zorgverleners
Deze richtlijn is dankzij subsidie van Fonds NuthsOHRA ontwikkeld voor en door specialisten ouderengeneeskunde, huisartsen, internisten en gespecialiseerde diabetesverpleegkundigen met medewerking van de Diabetesvereniging Nederland, de Nederlandse Diabetesfederatie en cliëntenorganisatie LOC. Hij kan in de praktijk ook goed gebruikt worden door klinisch geriaters, nurse practitioners, praktijkondersteuners, diëtisten, podotherapeuten en gespecialiseerde pedicures. Voor de richtlijn heeft de richtlijnwerkgroep ondersteund door Verenso 335 wetenschappelijke publicaties beoordeeld. Voor meer informatie over de richtlijnproducten zie www.verenso.nl. Verenso stuurt de richtlijn aan de participerende beroepsverenigingen met het verzoek deze te verspreiden onder hun leden.
[Verenso]

Patiënt en zorgverlener profiteren van gestructureerde diabeteszorg

diabeteszorgGestructureerde diabeteszorg heeft positieve effecten op de klinische uitkomsten van patiënten met diabetes type 2 en op de organisatie van zorg. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Andrea Fokkens.

Om te kunnen voldoen aan de stijgende vraag naar diabeteszorg moet deze goed georganiseerd worden. Hiertoe werd het programma “gestructureerde diabeteszorg” opgezet. Binnen dit programma wordt gebruik gemaakt van een registratieprogramma waarmee uitkomsten van klinisch onderzoek op een consequente manier worden vergeleken binnen en tussen huisartspraktijken. Ook bepaalt het programma o.m. de taakverdeling tussen huisarts en verpleegkundige en voorlichting aan patiënten en zorgverleners.

Het onderzoek van Andrea Fokkens laat zien dat het programma effectief is. Patiënten hebben betere uitkomsten ten aanzien van onder meer HbA1c (geglycosyleerd hemoglobine), bloeddruk en cholesterolwaarden, krijgen meer voorlichting en worden vaker gecontroleerd. Ook de zorg(verlener) profiteert: er wordt meer samengewerkt en minder snel doorverwezen naar de tweede lijn. Bovendien blijkt dat patiëntgegevens die met het softwarepakket voor gestructureerde diabeteszorg worden verzameld (SRP), voldoende betrouwbaar zijn om voor onderzoeksdoeleinden gebruikt te worden. Behalve voor diabeteszorg kan de onderzochte zorgvorm wellicht ook bij de zorg voor andere chronische zieken voordelen bieden.

Andrea Fokkens (Assen, 1980) studeerde biomedische gezondheidswetenschappen te Nijmegen. Ze verrichtte haar onderzoek aan de afdeling Gezondheidswetenschappen van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en binnen onderzoeksschool SHARE. Het onderzoek werd mede gefinancierd door De Friesland Zorgverzekeraar. Fokkens blijft na haar promotie werkzaam als onderzoeker bij de afdeling Toegepast GezondheidsOnderzoek (TGO) in het UMCG.

Promotie mw. A.S. Fokkens
Structured diabetes care in general practices – effects on organization of care and clinical outcomes
21 september 2011
Promotor: prof.dr. S.A. Reijneveld
Rijksuniversiteit Groningen