Geen effect zelfcontrole bij bepaalde diabetespatiënten

diabetes bloedglucoseZelfcontrole van glucose in het bloed draagt niet bij aan het verminderen van onrustgevoelens en het verbeteren van zelfzorgmaatregelen bij type 2 diabetespatiënten die geen insuline gebruiken. Dit is een van de conclusies uit het onderzoek van Uriëll Malanda waarmee hij op 11 mei is gepromoveerd bij VUmc.

Door zelf de glucosespiegel te meten, krijgen diabetespatiënten informatie over de hoogte van de glucosespiegel in hun bloed. Met de informatie van de glucosemetingen kunnen ze inzicht krijgen in de effecten van voeding, beweging en medicijnen. Deze vorm van zelfmanagement zou onrustgevoelens verminderen. Het is algemeen geaccepteerd dat type 1 en type 2 diabetespatiënten die insuline gebruiken met deze informatie zelfstandig aanpassingen in leefstijlgedrag en medicatiegebruik kunnen maken.

Geen bewijs
Malanda heeft in zijn onderzoek echter geen bewijs gevonden dat zelfcontrole van glucose in het bloed bijdraagt aan het verminderen van onrustgevoelens en het verbeteren van zelfzorgmaatregelen bij type 2 diabetespatiënten die geen insuline gebruiken. Daarnaast zijn er geen aanwijzingen dat zelfcontrole helpt bij het verbeteren van de glucose-instelling bij deze groep patiënten.

IN CONTROL-studie
Malanda kwam tot deze conclusie na het uitvoeren van de gerandomiseerde IN CONTROL-studie. Voor dit onderzoek zijn 181 diabetespatiënten die geen insuline gebruiken willekeurig verdeeld over drie groepen. De patiënten in deze groepen hebben hun glucosespiegel gemeten in het bloed, in de urine of geen zelfcontrole uitgevoerd. Na een jaar blijkt er geen verschil te zijn in glucose-instelling en onrustgevoelens tussen de deelnemers in de drie groepen. Ook blijkt dat na een jaar alle deelnemers even goed om kunnen gaan met zelfzorgmaatregelen die bij diabetes horen. Een nadere analyse laat zien dat het proces van zelfcontrole onvoldoende (bruikbare) feedback geeft om aanpassingen in zelfzorgmaatregelen te kunnen maken.

Advies
Mede gezien de relatief hoge kosten van zelfcontrole adviseert Malanda op dit moment om type 2 diabetespatiënten die niet met insuline behandeld worden, niet zelf hun glucosespiegels te laten controleren.
[VUmc]

Standaardbehandeling van ouderen met diabetes schiet te kort

diabetesAnders dan bij jongere patiënten, neemt de levensverwachting bij oudere patiënten met diabetes niet af door een te lage bloeddruk. Ook andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals een afwijkend cholesterol, hebben in deze patiëntengroep mogelijk een andere betekenis. Dat blijkt uit onderzoek van UMCG-promovendus Gijs Landman.

Omdat de onderzochte patiëntengroep zeer divers is (o.m. levensverwachting, ziektebeloop en kwetsbaarheid lopen sterk uiteen), kan de promovendus geen heel stellige conclusies trekken. Niettemin levert het onderzoek aanwijzingen op dat het niet zinvol lijkt alle ouderen met type 2 diabetes op dezelfde wijze te behandelen. Individuele factoren, zoals de conditie van het hart en de levensverwachting, dienen in ogenschouw te worden genomen bij het voorschrijven van bloeddruk- of cholesterolverlagers.

Uit het onderzoek van Landman blijkt verder dat het veelgebruikte diabetesmedicijn metformine de kans op sterfte door kanker mogelijk vermindert. Ook toont de promovendus aan dat de meest gebruikte risicocalculator niet betrouwbaar is. Risicocalculators worden gebruikt om het risico op overlijden door hartproblemen voor diabetespatiënten in te schatten. Deze inschatting is van groot belang in de beslissing of nieuwe medicatie nodig is. Landman ontwikkelde een nieuwe methode die het risico beter voorspelt, onder meer door rekening te houden met de nierfunctie van de patiënt.

Curriculum Vitae
Gijs Landman (Zwolle, 1980) studeerde geneeskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij verrichtte zijn onderzoek bij het Diabetes Centrum Zwolle, in samenwerking met de afdeling Interne Geneeskunde van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Landman werkt inmiddels als internist in opleiding in het LUMC. De titel van zijn proefschrift luidt: “Mortality predictors in patients with type 2 diabetes.”
[Universitair Medisch Centrum Groningen]

Website over diabetes voor mensen met een verstandelijke beperking en begeleiders

diabeteszorgVanuit het project ‘Diabetes zelf in de hand’ wordt een interactieve website over diabetes ontwikkeld die informatie op maat gaat bieden voor mensen met een verstandelijke beperking, begeleiders en mantelzorgers. Halverwege 2013 moet de website over diabetes voor iedereen toegankelijk zijn. Voor de ontwikkeling van de site wordt onder meer gebruikgemaakt van resultaten uit het NIVEL-onderzoek Nooit meer chocola.

De interactieve website over diabetes moet informatie bieden voor verschillende doelgroepen en vragen beantwoorden zoals:

  • Wat moeten mensen met een verstandelijke beperking weten als ze diabetes krijgen?
  • Waar vinden zij en mantelzorgers meer informatie?
  • Hoe zorg je ervoor dat ze gezond kunnen leven en zelf de regie houden?
  • Wat kunnen begeleiders en mantelzorgers doen voor mensen met een verstandelijke beperking die diabetes hebben?

Om dit alles te bewerkstelligen zijn het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM), Mikado, het NIVEL, Stichting Ookjij.nl en Zorgbelang Gelderland het project ‘Diabetes zelf in de hand’ gestart. Ze willen mensen met een verstandelijke beperking met diabetes, mantelzorgers en begeleiders informatie op maat geven en zelfmanagement stimuleren. Ze gebruiken elk hun eigen kennis, expertise en netwerk om de site zó te ontwikkelen dat het een interactief platform wordt met informatie die perfect aansluit bij de doelgroep en hun begeleiders. Het NIVEL zal testen of de website voldoet aan de informatiebehoeften van mensen met een verstandelijke beperking met diabetes, mantelzorgers en begeleiders.
[NIVEL]

Medicijnen tegen diabetes mogelijk effectief tegen hartfalen

Medicijnen tegen diabetes kunnen het risico op hartfalen mogelijk verkleinen, ook bij patiënten die niet aan diabetes lijden. Dat blijkt uit onderzoek in diermodellen van UMCG-promovendus Meimei Yin. Diabetes en hartfalen zijn veelvoorkomende ziekten die invloed op elkaar hebben. Patiënten met diabetes hebben een hoog risico op hart- en vaatziekten en daaropvolgend hartfalen. En andersom: patiënten met hartfalen en diabetes hebben verminderde levensverwachting.

Het onderzoek van Yin laat zien dat metformine, een eerstelijns antidiabeticum, de ontwikkeling van hartfalen na een hartinfarct kan remmen, in de afwezigheid van diabetes en onafhankelijk van de bloedsuikerspiegel. Een nieuw antidiabeticum op de Europese markt is vildagliptin. Het onderzoek van Yin suggereert dat dit medicijn het hart op lange termijn niet beschermt tegen hartfalen wanneer een hartinfarct heeft plaatsgevonden. Wel verbetert het medicijn in een diermodel voor diabetes de hartfunctie. In een klinische studie laat Yin ten slotte zien dat diabetes het risico op niet-ischemisch hartfalen in patiënten met coronaire hartziekte vergroot. Behandeling met metformin verminderde het aantal ziekenhuisopnames in deze patiëntengroep.

Meimei Yin promoveerde op 2 april en ze verrichtte haar onderzoek aan de afdeling Cardiologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG),

Grote subsidie personalized medicine bij diabetes

Het Innovative Medicines Initiative (IMI), een samenwerkingsverband tussen de Europese Unie en de farmaceutische industrie geeft 45 miljoen euro subsidie aan onderzoek naar personalized medicine bij diabetes type 2. Onderzoekers van 21 academische instellingen en vier farmaceutische organisaties werken samen in dit project genaamd DIRECT. Zij hopen onder meer nieuwe doelwitten voor medicijnen te vinden en biomarkers die het risico op progressie van de ziekte voorspellen.

Voorspellen
Het Leids Universitair Medisch Centrum gaat zoeken naar genen die bepalen hoe diabetespatiënten op medicatie reageren. “Mensen met diabetes type 2 krijgen aanvankelijk meestal eerst metformine, maar dat werkt niet bij iedereen ”, vertelt onderzoeker dr. Leen ’t Hart. Bij 30 tot 40 procent van de mensen geeft het vervelende bijwerkingen, zoals darmklachten, waardoor sommige mensen moeten stoppen. Door genetisch onderzoek hopen we dat vooraf te kunnen gaan voorspellen.”
[Leids Universitair Medisch Centrum]

Diabetesvereniging Nederland: Excellente diabeteszorg is kostenbesparend

geldDVN reageert op rapport ‘Diabeteszorg in Nederland: Betere gezondheid, meer welvaart’
Op 14 november 2011, Wereld Diabetesdag, maakte Novo Nordisk de resultaten bekend van een onderzoek naar de mogelijkheden om de kostenstijging voor diabeteszorg te beteugelen. Het onderzoek is uitgevoerd door bureau Booz&Co en oud-minister van Volksgezondheid dr. Ab Klink.

Als grote kostenposten worden genoemd therapie-ontrouw en het sneller optreden van complicaties, belemmeringen op de arbeidsmarkt en in de samenwerking tussen eerste- en tweedelijnszorg. Door de juiste prikkels te geven, dienen deze blokkades te worden geslecht. Dan is de weg vrij om anderhalf tot twee miljard euro te besparen in 2020.

Het rapport doet aanbevelingen hoe die diabeteszorg vorm kan krijgen zonder kwaliteitsverlies. Het rapport schat de kosten voor diabeteszorg momenteel op twee tot drie miljard euro per jaar. Het verlies aan arbeidsuren wordt geschat op vijf tot zes miljard euro.

Oplossingen zijn: het geven van economische prikkels tot het anders organiseren van de zorg in eerste en tweede lijn. Het betrekken van werkgevers, UWV en participatieve zorg in het aan het werk houden van mensen met diabetes. Het stimuleren van het sociale netwerk van patiënten om de behandeling vol te kunnen houden. En: het toegankelijker maken van de markt voor behandelingen die de patiënt gemak brengen.

Reactie DVN
DVN onderschrijft de bevindingen van harte en pleit voor spoedige invoering zodat de besparingen zo snel mogelijk van de grond komen. Goede zorg hoeft zeker niet duur te zijn, Diabetesvereniging Nederland stelt zelfs: ‘excellente diabeteszorg is kostenbesparend’. In haar werk benadrukt DVN dat ook al.

In het onderzoeksrapport wordt het patiëntenportaal ‘Mijn Zorgpagina’, een initiatief van DVN genoemd als een belangrijk instrument in de strijd voor excellente en betaalbare gezondheidszorg. Dat is precies de visie waarmee dit instrument is opgezet. Daarbij heeft DVN recent al de aandacht gevestigd op diabetes in het arbeidsproces via haar brochure ‘Diabetes werkt!’, in een samenwerkingsverband met onder andere arbo-artsen.

Diabetes als economische sluipmoordenaar
Diabetesvereniging Nederland reageerde op woensdag 9 november 2011 al op het onderzoek van Maurice de Hond, waaruit blijkt dat Nederland een stijging van de kosten van gezondheidszorg verwacht. Directeur Maarten Ploeg: “Als patiëntenorganisatie zijn wij ons bewust van de kosten voor zorg. DVN richt zich onder andere op verlaging van de kosten die gemaakt worden door mensen met diabetes, bijvoorbeeld door onze gesprekken met zorgverleners en zorgverzekeraars en bij onze achterban.” De volledige reactie leest u hier.
[Diabetesvereniging Nederland]

Gezondere toekomst mensen met diabetes

geldDe kosten van diabetes in Nederland worden nog steeds onderschat. In 2010 waren er meer dan 1 miljoen mensen met diabetes in Nederland, ruim 100.000 meer dan eerder gedacht die de maatschappij gezamenlijk tussen de €10 en €11 miljard kostten aan medische zorg en verlies aan productiviteit. Zonder ingrijpen kunnen de kosten verder oplopen tot €16-19 miljard in 2020. De oplossing: de Nederlandse zorg moet gaan sturen op kwaliteit, niet op volume. Want topkwaliteit bespaart. Dat blijkt uit een onderzoek van Booz & Company onder leiding van voormalig minister van Volksgezondheid professor Ab Klink in opdracht van Novo Nordisk.

In het rapport doet Booz & Company een aantal concrete aanbevelingen die de kosten gerelateerd aan deze ziekte met €1,5 tot 2 miljard in 2020 kunnen terugdringen. Deze schatting is gebaseerd op de momenteel beschikbare cijfers. Nader wetenschappelijk onderzoek is gewenst. “Diabetes is een persoonlijk ingrijpende aandoening voor mensen en een zware belasting voor de gezondheidszorg en de economie”, aldus Ab Klink. “We moeten meer ruimte bieden aan professionals en patiënt om samen een nog hogere kwaliteit te leveren. Topkwaliteit betekent minder complicaties; minder complicaties betekent een betere gezondheid en dus lagere zorgkosten en langer en productief doorwerken”.

Diabetes is een grote belasting voor de gezondheidszorg en arbeidsproductiviteit in Nederland. Uit het onderzoek blijkt dat er in 2010 meer dan 1 miljoen mensen met diabetes waren, ruim 100.000 meer dan eerder gerapporteerd. De kosten voor hun gezondheidszorg bedroegen tussen de €4 en €5 miljard. De kosten van het verlies aan arbeidsproductiviteit bedroegen nog eens tussen de €5 en €6 miljard per jaar. Daarmee kwamen de totale kosten in 2010 uit tussen de €10 en €11 miljard. Zonder ingrijpen, is de verwachting dat het aantal mensen met diabetes in de komende negen jaar zal stijgen naar circa 1,4 miljoen mensen in 2020, waarmee de totale kosten voor de maatschappij kunnen oplopen tot €19 miljard per jaar.

Voor individuen is diabetes een ingrijpende, chronische aandoening. Met de juiste zorg kunnen de meeste mensen een redelijk normaal leven leiden, maar dat vereist wel een strakke routine van dieet, regelmatig sporten en het dagelijks nemen van medicijnen. Patiënten die afwijken van hun routine kunnen te maken krijgen met ernstige complicaties.

Vergeleken met andere landen is de diabeteszorg in Nederland erg goed te noemen. Maar in hun rapport concludeert Booz & Company dat er nog verbeteringen mogelijk zijn. Booz & Company komt hiertoe met vier concrete aanbevelingen:

  1. Overheid en verzekeraars moeten de handen ineenslaan en economische prikkels ontwikkelen die kwaliteitsverbetering, innovatie, integratie en samenwerking in de diabeteszorg stimuleren. Een intensieve samenwerking tussen specialisten en eerstelijnszorg (huisartsen, apothekers, en fysiotherapeuten) is het toverwoord om deze ziekte beter te kunnen bestrijden. De bekostiging moet deze samenwerking verder stimuleren.
  2. Zorg dat werkgevers, en arbodienstverleners een grotere rol op zich nemen in de preventie van en zorg rond diabetes. Bestrijden van diabetes stimuleert de arbeidsproductiviteit in een arbeidsmarkt die fors krapper wordt.
  3. Stimuleer de directe omgeving van mensen met diabetes – vrienden, familie, partners – om een actievere rol te spelen bij het begeleiden van de persoon met diabetes, met name als het gaat om het volgen van de noodzakelijke protocollen. Het leven van iemand met diabetes vereist een grote zelfdiscipline: regelmatig sporten, het juiste dieet volgen en heel secuur medicijngebruik. Daarbij is een sterk persoonlijk support systeem onontbeerlijk en dat moet beter ontwikkeld worden.
  4. Versoepel de regels om voorwaardelijke toegang mogelijk te maken tot nieuwe medicijnen en behandelmethodes die gericht zijn op het verminderen van arbeidsverzuim en het verbeteren van het gebruik door mensen met diabetes.

Piet van der Wal, Directeur Public Affairs van Novo Nordisk is enthousiast over het rapport. “De vier aanbevelingen van Booz & Company zijn niet alleen noodzakelijk maar ook heel goed te realiseren”, aldus Van der Wal. “Het rapport past goed in de Changing Diabetes strategie van Novo Nordisk. Daarmee willen we bijdragen aan het verslaan van diabetes. Om samen met alle betrokkenen de juiste initiatieven te kunnen ontwikkelen en de slimste acties te starten, is goede informatie een basisvereiste. Dit rapport voorziet daarin. Wij doen dan ook een dringende oproep aan alle verantwoordelijke partijen om de handschoen op te pakken en deze aanbevelingen met voortvarendheid te implementeren”.

De samenvatting van het rapport is te vinden op www.changingdiabetes.nl.
[Nove Nordisk]

Reactie DVN op “Nederland verwacht kostenexplosie door diabetes”

diabetes insulineBijna acht op de tien Nederlanders verwachten dat, alleen door diabetes, de kosten van de gezondheidszorg in Nederland de komende jaren zullen stijgen. Dit blijkt uit onderzoek van Maurice de Hond onder ruim 1200 Nederlanders, in opdracht van Novo Nordisk, een wereldwijd opererend bedrijf op het gebied van diabeteszorg.

Maarten Ploeg, directeur van Diabetesvereniging Nederland (DVN): “Als patiëntenorganisatie zijn wij ons bewust van de kosten voor zorg. Diabetesvereniging Nederland richt zich onder andere op verlaging van de kosten die gemaakt worden door mensen met diabetes. Wij pleiten achter de schermen continu bij alle zorgverleners en zorgverzekeraars voor goede zorg tegen een scherpe prijs. En bij onze achterban dringen wij erop aan dat zij zichzelf goed controleren en afspraken met zorgverleners gebruiken om eventuele complicaties tijdig te signaleren. Daarmee voorkomen zij erger en daarmee blijven de kosten ook meer binnen de perken.”

Sluipmoordenaar
Diabetesvereniging Nederland betreurt zeker de toename van diabetes onder de Nederlanders. Ploeg: “Diabetes is inderdaad een sluipmoordenaar. Mensen zeggen vaak dat ze ‘een beetje suiker’ hebben, maar dat bestaat niet. Deze groep mensen zal in een latere fase worden geconfronteerd met verergering als ze nu niet ingrijpen.”

Economische consequenties heeft diabetes inderdaad, zo stelt Ploeg: “Voor mensen met diabetes hebben wij een webwinkel geopend waarin we veel lagere prijzen hanteren dan andere leveranciers. Wij hoeven er dan ook geen winst mee te maken. Door deze winkel is het algemeen prijspeil van diabeteshulpmiddelen in Nederland al flink gedaald. Dit is een meevaller voor zowel de patiënt die dit zelf moet betalen als voor de zorgverzekeraar die vergoedt. Maar we ontkomen er niet aan dat diabetes een economische impact heeft, op micro- en macroniveau. Alleen door met zijn allen gericht te blijven op efficiënte zorg dichtbij kunnen we zorgen voor enige beheersing.”
[Diabetesvereniging Nederland]