Subsidie voor diabetesonderzoek

Dr. Johan WE Jocken (FHML/Humane Biologie) ontvangt een prestigieuze subsidie van 300.000 euro van de European Foundation for the Study of Diabetes (EFSD). Hij zal deze subsidie gebruiken voor zijn onderzoek: “Contribution of a defective adipose tissue and skeletal muscle lipolysis to diacylglycerolmediated insulin resistance in obesity and type 2 diabetes”.

Het laatste decennium is de prevalentie van zwaarlijvigheid (obesitas) en ouderdomssuikerziekte (type 2 diabetes mellitus) wereldwijd in snel tempo gestegen. Een verhoogde opslag van vetten in het onderhuidse buikvet en de skeletspier is een belangrijk kenmerk van obesitas en type 2 diabetes mellitus. Afbraak van deze vetten (lipolyse) gebeurt door een vernuftige balans van eiwitten. De subsidie zal gebruikt worden om te bestuderen of deze balans verstoord is bij mensen met overgewicht en suikerziekte en welke mechanismen hier mogelijk verantwoordelijk voor zijn.
[Universiteit Maastricht]

Diabeteszorg in West-Friesland sterk verbeterd

diabetesTwintig jaar diabetesonderzoek in Hoorn
De Hoorn-studie, opgezet door VU medisch centrum bestaat 20 jaar. Naar aanleiding van dit onderzoek is de zorg rond diabetespatiënten in West-Friesland ingrijpend veranderd. En met resultaat: onderbeenamputaties komen vrijwel niet meer voor, het aantal oogcomplicaties door diabetes is meer dan gehalveerd en het optreden van hart- en vaatziekten is sterk verminderd. Om twintig jaar diabetesonderzoek in Hoorn te vieren is er op 10 maart een ontbijt voor sponsoren in het Diabetes Onderzoek Centrum in Hoorn. Zij zijn nadrukkelijk uitgenodigd, want de Hoorn-studie heeft meer ruimte nodig en zoekt sponsoren om een noodzakelijke verbouwing te kunnen realiseren.

In Hoorn doet sinds 1989 een grote groep mensen van 50 tot en met 75 jaar mee aan een onderzoek naar ouderdomsdiabetes. Deze zogenoemde ‘Hoorn-studie’ is opgezet door het Instituut voor Extramuraal Geneeskundig Onderzoek (EMGO) van VU medisch centrum. De Hoorn-studie had als doel inzicht te krijgen in de schaal waarop diabetes voorkomt en wat de ziekte precies inhoudt. Het bevolkingsonderzoek startte in Hoorn in 1989 onder 2083 willekeurige personen tussen de 50 en 75 jaar. Het leverde een schat aan nieuwe gegevens en informatie op. In 2006 is de nieuwe Hoorn-studie gestart, waarbij de gegevens uit 1989 worden vergelijken met de huidige situatie. De Hoorn-studie wordt georganiseerd door het Diabetes Onderzoek Centrum.

Uit het onderzoek zijn belangrijke resultaten naar voorgekomen, zegt projectleider professor Giel Nijpels: “Ouderdomsdiabetes komt veel vaker voor dan men altijd heeft gedacht. Naast iedere bekende diabeet blijkt er dus ongemerkt nog één rond te lopen. Ook vonden we dat vaatziekten, zoals ernstige vernauwingen in de halsslagaders, kransslagaders of de bloedvaten in de benen bij maar liefst 35 procent van de nieuw ontdekte of al bekende diabeten voorkomt. Dat is driemaal meer dan bij mensen die geen diabetes hebben. Een andere bevinding is dat mensen met diabetes veel meer risico te lopen om vroegtijdig te overlijden, vooral aan hart- en vaatziekten. Tien jaar na de start van de studie bleek 50% van de mensen die bij de start bekend waren met diabetes overleden. Bij mensen zonder diabetes is dat 10%.”

Diabeteszorg
Op basis van de uitkomsten van de Hoorn-studie was het voor de hand liggend de diabeteszorg goed te organiseren. Sinds 1997 ondersteunt het Diabetes Zorgsysteem de huisartsen in West-Friesland bij de diabeteszorg. Ook dit wordt vanuit het Diabetes Onderzoek Centrum georganiseerd. Begin 2010 maakten ruim 5400 mensen met diabetes gebruik van deze zorg. De resultaten hiervan zijn indrukwekkend. Onderbeenamputaties komen vrijwel niet meer voor, het aantal oogcomplicaties door diabetes is meer dan gehalveerd en het optreden van hart- en vaatziekten is sterk verminderd.

Toekomstig onderzoek
Het onderzoek richt zich nu, naast het ontdekken van mechanismen waardoor mensen met diabetes meer risico lopen om hart- en vaatziekten te krijgen, op methoden om de zorg voor mensen met diabetes te verbeteren. Ook onderzoek naar preventie van diabetes en hart- en vaatziekten wordt momenteel in Hoorn uitgevoerd.

Sponsorontbijt
Om alle onderzoeken en de diabeteszorg goed uit te voeren moet er meer ruimte komen in het Diabetes Onderzoek Centrum. Nijpels:”Om uit te kunnen breiden moet er verbouwd worden. Daar zoeken we sponsoren voor. Daarom organiseren we op 10 maart van 7.30 tot 10.30 een ontbijt. Sponsoren kunnen dan de Hoorn-studie feliciteren en hopelijk kunnen we ze enthousiast maken voor een bijdrage aan belangrijk diabetesonderzoek in Hoorn.”.
[VUmc]

Diabetesonderzoek onder tienduizend Maastrichtenaren

De universiteit en het Academisch Ziekenhuis in Maastricht starten volgend jaar met een grootschalig onderzoek naar diabetes. Tienduizend veertig-pulussers uit Maastricht en het Heuvelland doen aan die studie mee. Het onderzoek duurt tien jaar en biedt werk aan zo’n 250 mensen.

In het onderzoek wordt gekeken naar de relatie tussen suikerziekte (diabetes) en andere ziekten. De helft van de deelnemers aan het onderzoek is zelf diabetespatiënt. Gezondheid, leefstijl en geestelijke gesteldheid worden in kaart gebracht en mensen krijgen gedurende de tien jaar ook tips voor het aanpassen van hun leefstijl als dat nodig is. Het gaat volgens de initiatiefnemers om het grootste onderzoek ter wereld in deze vorm.

Stichting DON investeert 1 miljoen in wetenschappelijk diabetesonderzoek

Stichting Diabetes Onderzoek Nederland (DON) heeft € 1.000.000,- toegezegd aan een diabetesproject in het Hubrecht Instituut te Utrecht. Dit mede door DON geïnitieerde onderzoeksproject richt zich op de ontwikkeling van insuline-producerende betacellen uit stam- en voorloopcellen. Wetenschappers hebben goede hoop dat genezing van diabetes in deze richting gevonden kan worden.

Het Hubrecht Instituut
Voor innovatief onderzoek is het bekende Utrechtse Hubrecht Instituut de locatie bij uitstek. In vergelijkbare trajecten heeft dit instituut, dat excelleert op het gebied van ontwikkelingsbiologie en stamcellen, al verscheidene baanbrekende resultaten geboekt. Zo is de onderzoeksgroep van prof. dr. Hans Clevers er recent in geslaagd om uit een darmstamcel volwassen darmweefsel te laten groeien. Wereldwijd heeft deze prestatie veel opzien gebaard. Het Hubrecht Instituut is een onderzoeksinstituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en is tevens geaffilieerd aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht.

Doelstelling van het nieuwe diabetesproject binnen het Hubrecht Instituut is een doorbraak in betacel-therapie voor diabetes. Het project zal worden uitgevoerd door een zorgvuldig samengestelde onderzoeksgroep onder leiding van prof. dr. Harry Heimberg. Deze vermaarde Belgische diabeteswetenschapper, verbonden aan het Diabetes Research Center van de Vrije Universiteit van Brussel, beschreef vorig jaar als eerste het bestaan van betacel-voorlopers in volwassen pancreas. Heimbergs beschrijving geldt in de internationale pers als een revolutie in het diabetesonderzoek. Hans Clevers, naast onderzoeker tevens directeur van het Hubrecht, is zeer verheugd over de samenwerking met de onderzoeksgroep van Harry Heimberg en het Diabetes Research Center in Brussel.

Stichting Diabetes Onderzoek Nederland (DON)
Voorzitter van stichting DON, Maarten de Gruyter, zelf ook diabetespatiënt, is hoopvol gestemd: ”Hoewel wij als financier van fundamenteel wetenschappelijk diabetesonderzoek uiteraard niet op één paard wedden en ons aandachtsgebied breed willen houden, hebben wij zeer veel vertrouwen in het Hubrecht. Er is in dit instituut op het gebied van diabetes al veel tot stand gebracht. Met onze ondersteuning voor dit belangwekkende project hopen wij in Nederland en ook elders in Europa navolging te vinden. Wij zijn dan ook zeer verheugd dat het Diabetes Fonds, een fonds met een heldere visie en een groot draagvlak, een forse bijdrage heeft toegezegd. Voor fundamenteel wetenschappelijk diabetesonderzoek moeten substantieel meer middelen worden aangewend!”

De mensen achter stichting DON
Behalve een bestuur, bestaande uit Maarten de Gruyter (voorzitter), mr.Pieter Akkerman (penningmeester), mr.drs.Simone van Trojen, Patricia Schröder en Arabella Coebergh, kent stichting DON een zeer actieve en betrokken Raad van Advies. Voorzitter is dr. Paul Bouter, internist en specialist op het gebied van diabetes mellitus. De overige leden zijn mr. Willem Stevens, Jaap Rost Onnes, Paul Haarhuis en mr. Marc Schröder. Stichting DON is volledig afhankelijk van donateurs.
[Stichting Diabetes Onderzoek Nederland]

Onderzoeksprijs 2008 naar onderzoeker diabetes en depressie

Het onderzoek van prof. dr. Frank Snoek over de behandeling van depressie bij mensen met diabetes, is bekroond met de eerste Onderzoeksprijs van het Diabetes Fonds. Snoeks onderzoek is unaniem gekozen als winnaar door een jury van vooraanstaande experts en ontvangt 50.000 euro.

Oud-minister van Volksgezondheid, Hans Hoogervorst (VWS) reikte als juryvoorzitter samen met de voorzitter van de Raad van Toezicht van het Diabetes Fonds, Sybilla Dekker de prijs uit in Corpus in Oegstgeest.

De Onderzoeksprijs 2008 is bedoeld als stimulans voor het onderzoek van Snoek en zijn team. Directeur Bert Kuipers van het Diabetes Fonds: “Snoeks werk is een fantastisch voorbeeld van onderzoek dat heeft geleid tot concrete en toepasbare resultaten voor mensen met diabetes. Hij heeft met zijn werk gezorgd dat er zowel nationaal als internationaal erkenning is gekomen voor het vóórkomen van depressieve klachten bij mensen met diabetes.” Snoek ontwikkelde instrumenten om depressieve klachten tijdig te onderkennen en behandelmethoden en trainingen specifiek voor mensen met diabetes.

Depressie bij mensen met diabetes
Het onderzoek van Snoek richt zich op de psychosociale aspecten van diabetes. Hij heeft baanbrekend werk verricht op dit terrein. Eerder toonde hij aan dat bij mensen met diabetes een depressie vaker voorkomt dan gemiddeld. Een ‘major depression’ blijkt in Nederland maar liefst bij één op de tien diabetespatiënten voor te komen. Nog eens tien tot twintig procent van hen heeft depressieve klachten. Omdat de klachten vaak niet worden opgemerkt door zorgverleners, heeft dit grote invloed op de kwaliteit van leven, op de wijze waarop mensen met hun aandoening omgaan en daardoor ook op de diabetesinstelling.

Onderzoeksprijs 2008
Het Diabetes Fonds streeft ernaar om mensen met diabetes een sterke rol te geven in zijn beleid. Daarom zijn de afgelopen jaren verschillende initiatieven ontwikkeld waarin de patiënt een centrale rol speelt. De Onderzoeksprijs is daar een onderdeel van. De prijs onderstreept bovendien het maatschappelijk belang van onderzoek naar diabetes, een chronische aandoening die vaker en ook op steeds jongere leeftijd voorkomt. Ook is de prijs bedoeld als stimulans voor wetenschappers om voor diabetesonderzoek te kiezen.
[Diabetesfonds]

Diabetesonderzoek ACCORD stopt wegens oversterfte

Een grote trial waarin drie manieren werden uitgetest om het risico op hart- en vaatziekten bij diabetici te verlagen is deels gestopt. Er vielen meer doden onder patiënten die normale bloedsuikerwaarden bereikten.

De zogeheten Accord-trial, met 10.251 deelnemers, is deels gestaakt; onder patiënten bij wie langs intensieve, medicamenteuze weg werd gestreefd naar een HbA1c-waarde van ongeveer 6 procent of lager vielen meer doden dan onder degenen die standaardtherapie kregen met een streefwaarde van rond de 7 procent. In de laatste groep constateerden de onderzoekers elf sterfgevallen per duizend individuen per jaar over een gemiddelde follow-upperiode van vier jaar. In de intensieve behandelgroep ging het om veertien sterfgevallen per duizend personen per jaar. In absolute getallen: 257 doden in de intensieve behandelgroep tegen 203 doden in de standaardgroep. Overigens waren de sterftecijfers in beide behandelgroepen relatief laag, terwijl de deelnemers aan dit onderzoek een hoog risico hadden op hart- en vaatziekten. Verder was de kans op een hartaanval kleiner bij mensen met de intensieve behandeling, maar de hartaanvallen die optraden, waren fataler. Daarmee overtrof het verhoogde risico de potentiële baten van de behandeling: voldoende reden om te stoppen.

De beide armen van de trial waarin intensieve methoden van bloeddrukverlaging en cholesterolverlaging met standaardbenaderingen worden vergeleken, gaan wel door.

De Accord-trial is in drie opzichten vernieuwend: niet eerder is nagegaan of drastisch verlagen van de bloedsuikerspiegel tot waarden zoals gezonde mensen die vertonen cardiovasculair gunstig uitpakt bij diabetes-type-2-patiënten. Ook is in dat opzicht nooit eerder gekeken naar patiënten die al een cardiovasculaire aandoening hebben of die zijn behept met verschillende risicofactoren. Ten derde waren de patiënten gemiddeld 62 jaar oud en gemiddeld al een jaar of tien bekend met de ziekte. In eerdere studies was dat niet het geval.

Om de bloedsuikerwaarden omlaag te krijgen, gebruikten de onderzoekers alle belangrijke medicijnen die daarvoor beschikbaar zijn (in verschillende combinaties en doseringen) waaronder metformine, rosiglitazon, pioglitazon en injecteerbare insuline. Tot op heden zou uit hun analyses niet zijn gebleken dat een van deze medicijnen of een combinatie daarvan verantwoordelijk is voor de oversterfte. Dus ook rosiglitazon (Avandia) niet, dat recentelijk nog in verband is gebracht met een verhoogd risico op myocardinfarct en cardiovasculaire mortaliteit.

Pikant is dat ruim tien jaar geleden, voor de komst van Avandia en verwante middelen, in een klein onderzoek onder 150 veteranen (Arch Intern Med 1997; 157 (16): 1802-17) ook al eens is geconstateerd dat meer hypoglycemische en cardiovasculaire events optraden in de intensieve behandelgroep waarin normale bloedsuikerwaarden werden nagestreefd, overigens zonder dat dit leidde tot meer sterfgevallen.

Guy Rutten, hoogleraar diabetologie aan het UMC Utrecht, kwalificeert de Accord-trial als ‘belangrijk’. Maar de uitkomsten hebben volgens hem geen gevolgen voor het Nederlandse beleid ten aanzien van diabetespatiënten. ‘Bij ons schrijven de richtlijnen niet voor dat patiënten onder een HbA1c van 7 procent moeten komen. Daar is immers geen evidence voor. Maar dokters die desondanks een lager getal nastreven, moeten zich nog maar eens achter de oren krabben.’
Hij is het eens met de Amerikaanse deskundigen dat er fysiologisch geen goede verklaring is voor de oversterfte. De mogelijkheid bestaat dat er bij de randomisatie iets is misgegaan, waardoor bij toeval in deze arm van de trial net wat slechtere patiënten zijn terechtgekomen dan in de andere, maar erg waarschijnlijk acht Rutten dat niet.
[Medisch Contact]

Nieuw diabetesonderzoek veelbelovend

Een nieuwe studie naar de oorzaken van diabetes heeft geleid tot de ontdekking van drie genen die bij deze ziekte een sleutelrol spelen. Dat biedt perspectieven voor de ontwikkeling van remedies, zo schrijft de Sunday Times. De resultaten van het onderzoek naar diabetes 2, de vorm van de ziekte die pas op latere leeftijd optreedt, werden gepubliceerd in het prestigieuze wetenschappelijk tijdschrift Science.

Onderzoeksleider professor Mark McCarthy, van de universiteit van Oxford, lichtte zijn bevindingen toe met de woorden: “Dit kan ons een beter inzicht geven in het feit dat de kans die een mens heeft om diabetes te krijgen wanneer hij of zij ouder wordt, niet alleen door omgevingsfactoren, maar ook door enkele genen wordt bepaald”.

Het gaat daarbij om een drietal genen die van doorslaggevend belang blijken te zijn bij het bepalen van het risico dat mensen lopen om getroffen te worden door deze ziekte, die kan leiden tot hartproblemen, beroertes, blindheid en nieraandoeningen en waarmee wereldwijd zo’n 200 miljoen mensen kampen.

De hoofdoorzaak was al langer bekend: het lichaam produceert niet voldoende insuline om een aanvaardbaar suikerniveau in het bloed te handhaven. Nu zijn echter genen geïdentificeerd die de kansen op diabetes verhogen met 2 tot 20 procent. Met deze ontdekking is het aantal genen waarvan nu is aangetoond dat ze een rol spelen bij het ontstaan van diabetes 2 tot een negental gestegen, waarmee ook de hoop groeit dat deze kennis kan leiden tot een betere behandeling of preventie van de ziekte.
[DeMorgen]

NASA helpt bij diabetesonderzoek

De imaging technieken die NASA gebruikt om de aarde in beeld te brengen worden aangepast voor diabetes onderzoek. De oorspronkelijk software van NASA kan verschillen in vegetatie en geologie in beeld brengen. Deze techniek gaat nu gebruikt worden om biologische structuren zoals insuline granules onder de elektronenmicroscoop in beeld te brengen. Voorheen deed een assistent een aantal uren over de analyse. Met behulp van de software kunnen in 1 nacht verschillende analyses gemaakt worden.
Bron: NASA

[Medicalfacts]