Wandel Type 1 Diabetes de wereld uit!

JDRF diabetesOp zaterdag 14 juni 2014 organiseert Stichting JDRF Nederland voor het derde jaar op rij de JDRF Walk. Net als vorig jaar vindt het evenement plaats op Stadslandgoed De Kemphaan in Almere. Op de JDRF Walk lopen teams van patiënten, families, vrienden, zorgverleners, sponsors én wetenschappers gezamenlijk een route op het prachtige landgoed. Het doel: Type 1 Diabetes de wereld uit helpen. Daarnaast is er veel info- en entertainment.

Iedereen die wil bijdragen aan een wereld zonder Type 1 Diabetes kan eenvoudig meedoen met de JDRF Walk door een Walkteam te starten en zich te laten sponsoren via www.jdrfwalk.nl. Naast de wandeling is er de mogelijkheid om wetenschappers vragen te stellen over de laatste ontwikkelingen in onderzoek naar Type 1 Diabetes. Ook presenteren fabrikanten de nieuwste Type 1 Diabetes producten en zijn er verschillende Type 1 Diabetes organisaties aanwezig, zoals behandelcentra, patiëntenverenigingen en jongerenorganisaties. Bovenal wordt het een leuke en gezellige middag, met fantastische live muziek, sport- en spelactiviteiten voor jong én oud en lekker eten en drinken.

JDRF
JDRF is ’s werelds grootste fondsenwervende organisatie gericht op Type 1 Diabetes. Sinds de oprichting in 1970 heeft JDRF wereldwijd al 1,9 miljard dollar aan onderzoek gefinancierd en is hiermee betrokken geweest bij alle grote ontwikkelingen op het gebied van Type 1 Diabetes. JDRF zal echter niet stoppen totdat het doel is bereikt: een wereld zonder Type 1 Diabetes. Sinds 2010 heeft Nederland een eigen JDRF-vestiging.

JDRF Walk
JDRF organiseert de Walk wereldwijd: in 2013 liepen er op 4 continenten, in 8 landen zo’n 900.000 mensen mee. Tot op heden is er meer dan een miljard dollar opgehaald. Hiermee is de JDRF Walk een belangrijke drijver van wetenschappelijk onderzoek. In 2013 heeft de JDRF Walk in Nederland bijna honderdduizend euro opgebracht.

Meer informatie of inschrijven? www.jdrf.nlwww.jdrfwalk.nl

Vaccin diabetes type 1 stap dichterbij

Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en de Stanford University School of Medicine passen voor het eerst gentherapie toe in de strijd tegen diabetes type 1. En met onverwacht resultaat. Zij tonen niet alleen aan dat het gebruik van gentherapie veilig is, maar zien bij de deelnemende patiënten ook een duidelijk effect op de insuline-producerende cellen en het afweersysteem. De resultaten van hun onderzoek publiceerden zij woensdag 26 juni in het gerenommeerde tijdschrift ScienceTranslational Medicine.

Bij patiënten met diabetes type 1 valt het eigen afweersysteem de cellen in de alvleesklier aan die insuline maken. Prof. Bart Roep, hoogleraar Diabetologie en Immunopathologie in het LUMC, legt uit dat tot nu toe veel ontstekingsziekten behandeld werden door het afweersysteem te onderdrukken. “In deze studie zetten we in op het corrigeren van het afweersysteem, in plaats van het plat te leggen.”

Roep is bij deze studie betrokken om bloedanalyses te doen. “Wij zijn in Leiden gespecialiseerd in het meten van veranderingen in het bloed die te maken hebben met ontstekingen in de eilandjes van Langerhans in de alvleesklier. Dat doen ze bijna nergens ter wereld. Dankzij het Diabetes Fonds hebben we een expertisecentrum kunnen oprichten om dit soort studies mogelijk te maken. De Juvenile Diabetes Research Foundation (JDRF) heeft het onderzoek mede mogelijk gemaakt.”

Lees verder op de website van het LUMC

DNA-variant beïnvloedt kans op diabetes en medicijnwerking

diabetes vrouwEen DNA-variatie nabij het gen voor een spijsverteringsenzym beïnvloedt niet alleen de kans op het krijgen van diabetes, maar ook het effect van diabetesmedicijnen. Die ontdekking beschrijft dr. Leen ’t Hart van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) samen met het VU medisch centrum en Deense, Duitse, Engelse en Zweedse onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Diabetes. Deze kennis geeft nieuwe aanknopingspunten voor het voorkomen en effectiever behandelen van diabetes.

Het spijsverteringsenzym chymotrypsine breekt eiwitten in een maaltijd af zodat de darmen ze kunnen opnemen. De onderzoekers ontdekten dat ongeveer twintig procent van de bevolking een DNA-variant heeft nabij het gen voor chymotrypsine waardoor ze meer chymotrypsine aanmaken. “Bekend was al dat mensen met die variant minder snel type 2 diabetes krijgen”, vertelt Leen ’t Hart, onderzoeker bij de afdelingen Moleculaire Celbiologie en Moleculaire Epidemiologie van het LUMC.

Darmhormoon
“Bij gezonde vrijwilligers zagen we dat mensen met de DNA-variant tot wel 40 procent meer insuline afgeven na stimulatie met GLP-1, glucagon-like peptide-1”, aldus ’t Hart. GLP-1 is een darmhormoon dat vrijkomt tijdens het eten en dat er onder andere voor zorgt dat er meer insuline wordt aangemaakt waardoor de bloedsuikerspiegel na een maaltijd niet te veel stijgt. De verminderde kans op type 2 diabetes komt dus waarschijnlijk doordat de DNA-variant mensen gevoeliger maakt voor de werking van het GLP-1, schrijven de onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Diabetes ( 15 mei online).

Personalized medicine
Hoewel de mensen met de gevonden genetische variant – genaamd rs7202877-G – dus een verminderde kans op type 2 diabetes hebben, blijken type 2 diabetespatiënten met de variant juist slechter te reageren op relatief nieuwe diabetesmedicijnen die de werking van het GLP-1 beïnvloeden, de zogenaamde DPP4-remmers. “Hoe dat komt weten we nog niet precies, maar het heeft mogelijk te maken met een verhoogde activiteit van het enzym chymotrypsine in de darm. We willen dat verder uitzoeken”, aldus ’t Hart, die onderzoek doet naar personalized medicine bij diabetes, dat wil zeggen op maat gesneden therapie voor iedere patiënt, rekening houdend met iemands genetische eigenschappen.

Consortium
Aan dit onderzoekt werkten naast onderzoekers van het LUMC diverse onderzoeksgroepen mee van onder andere het Nederlands Tweelingen Register en het Diabetes Zorgsysteem West-Friesland van de VU en VUmc te Amsterdam, de Eberhards Karls Universiteit Tübingen, Duitsland en de Universiteit van Dundee, Engeland. Het onderzoek is uitgevoerd met behulp van subsidies van onder andere het Diabetes Fonds Nederland en de Biobanking and Biomolecular Research Infrastructuur Nederland (BBMRI-NL).
[LUMC]

Ontdekking NOX1 gen baant weg voor behandeling van vasculaire complicaties bij diabetes

Een Australisch-Nederlands onderzoeksteam onder leiding van prof. Harald Schmidt van het Maastricht UMC+ en prof. Karin Jandeleit-Dahm van het Baker IDI Heart & Diabetes Institute in Melbourne, hebben de rol van een specifiek enzym bevestigd in de ontwikkeling van diabetische atherosclerose. Door het gen te onderdrukken dat codeert voor dit enzym of door de werking ervan te remmen, konden onderzoekers schade door ontstekingen of fibrose significant verminderen.

Deze ontdekking maakt de weg vrij voor een nieuwe aanpak van preventie en behandeling van cardiovasculaire aandoeningen bij diabetespatiënten.
In een reactie op de onderzoeksresultaten zegt prof. Jandeleit-Dahm, hoofd Diabetic Complications Research bij Baker IDI: “Dit is een zeer belangrijke doorbraak, omdat cardiovasculaire aandoeningen de grootste bron van sterfte vormen bij diabetespatiënten.”

Vasculaire complicaties
Diabetespatiënten zijn gevoelig voor vasculaire complicaties zoals atherosclerose – een aandoening waarbij de wand van de slagaders verdikt, doordat zich plaques opbouwen. Als gevolg hiervan hebben mensen met diabetes een verhoogd risico op een beroerte of een hartinfarct en als gevolg daarvan een grotere overlijdenskans. De precieze oorzaken van deze versnelde ontwikkeling van atherosclerose zijn nog niet opgehelderd, maar het lijkt erop dat oxidatieve stress ten gevolge van hoge bloedsuikerspiegels een rol speelt.

In dit onderzoek is de samenhang ontdekt tussen het gen NOX1 en toxische hoeveelheden van zuurstofradicalen (oxidatieve stress) in de wanden van bloedvaten. Samen met andere ontstekings-gerelateerde chemische stoffen leidt dit tot de vorming van atherosclerotische plaques.

Lees verder op de website van het academisch ziekenhuis Maastricht.

Insulinecellen kunnen hun identiteit compleet veranderen

insuline injectieHormoonproducerende cellen in de alvleesklier blijken een metamorfose te kunnen ondergaan. Cellen die insuline maken veranderen in glucagonfabriekjes. Die ontdekking beschrijven LUMC-onderzoekers in wetenschappelijke tijdschrift Diabetes.

Insulineproducerende bètacellen kunnen in alfacellen veranderen die het hormoon glucagon maken. “Een onverwachte bevinding”, aldus Eelco de Koning, hoogleraar Diabetologie in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). De onderzoekers zagen dit verschijnsel in het lab tijdens onderzoek aan de eilandjes van Langerhans, celgroepen in de alvleesklier waar de hormonen insuline en glucagon worden geproduceerd.

Blaasjes
“De eilandjes die we bekeken bleken opeens relatief meer alfacellen te bevatten. We konden uitsluiten dat dit komt doordat ze zich delen, of doordat de bètacellen afsterven”, aldus De Koning. “Door bètacellen een fluorescerend label te geven konden we zien hoe ze in plaats van blaasjes met insuline nu blaasjes met glucagon bevatten. Het werden dus alfacellen maar nog wel met enkele kenmerken van bètacellen.”

Verergering diabetes voorkomen
De ontdekking door eerste auteur van het artikel Siebe Spijker is bijzonder omdat volwassen cellen meestal niet meer van functie veranderen. Veel vragen staan nog wel open: hoe en waarom gebeurt deze metamorfose precies? De Koning: “We weten nog veel niet, maar deze vondst is zeer interessant. Als we dit begrijpen kunnen we wellicht ook de andere kant op: van alfacellen insuline-producerende bètacellen maken. Dat is belangrijk voor celtherapie. En patiënten met type 2 diabetes hebben te hoge glucagonspiegels. Er zijn aanwijzingen dat zij veel alfacellen hebben. Dat zou kunnen komen doordat een deel van hun bètacellen zich omvormt tot alfacel. We bekijken nu of daar in de eilandjes van deze patiënten aanwijzingen voor te vinden zijn.”

Insuline en glucagon
In de alvleesklier komen eilandjes van Langerhans voor met daarin onder meer cellen die insuline en glucagon maken. Glucagon zorgt ervoor dat de suikerspiegel in het bloed stijgt. Insuline vermindert juist de hoeveelheid suiker in het bloed. Diabetespatiënten maken te weinig insuline aan en kampen daardoor met te hoge suikerspiegels, wat schadelijk is voor de bloedvaten.

Het onderzoek is gefinancierd door de Bontius Sichting, het Diabetes Fonds en stichting DON.
[LUMC]

Nieuwe techniek voor opsporen vroege nierschade bij diabetes

nierenAnalyse van eiwitten en collageenfragmenten in de urine is een bruikbare methode om al vroeg de diagnose te kunnen stellen van nierschade bij patiënten met diabetes. UMCG-onderzoeker Alaa Alkhalaf denkt dat het daarmee in de toekomst mogelijk wordt om diabetespatiënten met een verhoogd risico op nierschade tijdig te behandelen en regelmatig te controleren.

De analyse van eiwitten en collageenfragmenten in urine die Alkhalaf heeft ontwikkeld maakt gebruik van proteomics-technieken. Meer onderzoek is nodig om te kijken of het routinematige gebruik van deze techniek bij patiënten met diabetes een zinvolle en kosteneffectieve benadering is.

Verder heeft Alkhalaf onderzoek gedaan naar genetische risicofactoren voor nierziekten bij diabetespatiënten. Het volgen van patiënten in de tijd leverde nieuwe inzichten op, waaronder de bevinding dat het carnosinase-1 gen (CNDP1) voorspellend is voor het risico op eindstadium nierfalen bij patiënten met type 1 diabetes. Genetische varianten bleken bij patiënten met type 1 diabetes andere effecten te hebben op achteruitgang van de nierfunctie dan bij patiënten met type 2 diabetes. Alkhalaf hoopt dat andere studies zijn bevindingen kunnen bevestigen en daarmee bijdragen aan het verhelderen van de rol van CNDP1 bij diabetische nierschade.

Tenslotte heeft Alkhalaf geen onderbouwing gevonden voor het gebruik van vitamine B1 bij patiënten met type 2 diabetes, omdat het niet leidt tot vermindering van eiwituitscheiding in de urine of andere markers van nierschade.

Promotie Alaa Alkhalaf
Novel approaches in diabetic nephropathy
10 april 2013
Promotors: prof.dr. G.J. Navis en prof.dr. H.J.G. Bilo
[UMCG]

JDRF schenkt 1 miljoen dollar voor onderzoek behandeling diabetes

diabeteszorg1 miljoen dollar voor onderzoek naar ‘haaienkooi’ voor eilandjes van Langerhans
JDRF heeft een bedrag van 1,05 miljoen dollar ter beschikking gesteld aan dr. Aart van Apeldoorn van het MIRA Instituut voor Biomedische Technologie en Technische Geneeskunde van de Universiteit Twente. Het doel is om een technologie te ontwikkelen waarmee de zogenaamde ‘eilandjes van Langerhans’ ingekapseld kunnen worden, zodat ze op een veilige manier kunnen worden geïmplanteerd bij mensen met Type 1 Diabetes (T1D). De grant van JDRF is onderdeel van het Encapsulation Consortium met een totale JDRF-funding van 8,7 miljoen dollar over drie jaar. In totaal zijn hierbij 9 wetenschappers uit Amerika, Canada, Engeland, België en Nederland betrokken.

Belangrijke stap naar betere behandeling
Maarten de Groot, voorzitter van Stichting JDRF Nederland, is enthousiast over het Encapsulation Programma van JDRF, één van de 5 prioriteiten van JDRF. “Het onderzoek van Dr. Van Apeldoorn is gericht op de ontwikkeling van een immuun beschermend implantaat. Die werkt als een ‘haaienkooi’ om de eilandjes van Langerhans te beschermen tegen aanvallen van het immuunsysteem. Als het onderzoek slaagt zijn we in staat om mensen met T1D op een veilige manier voor langere tijd onafhankelijk te maken van extra insulinetoediening. Wij zijn trots dat de Nederlandse wetenschap hier zo’n belangrijke bijdrage aan kan leveren.”

Eén donor voor één patiënt
Dr. Aart van Apeldoorn over zijn onderzoek: “Eén donor voor één patiënt, dat is ons motto. Op dit moment zijn er veel donoren nodig om 1 patiënt te kunnen helpen. En vooral aan pancreasdonoren is een groot tekort. Met het onderzoek dat we nu door deze grant kunnen uitvoeren komt dat doel een stuk dichterbij. Bovendien stelt JDRF ons in staat direct mee te draaien met de top in de wereld als het om T1D onderzoek gaat.”
[JDRF]

1 miljoen Amerikaanse subsidie voor UMCG-onderzoek naar diabetes

diabetesUMCG-onderzoeker Paul de Vos gaat onderzoek doen naar de eilandjes van Langerhans voor de behandeling van diabetes type I. Hij heeft hiervoor een miljoen dollar subsidie ontvangen van het Amerikaanse diabetesfonds, de Juvenile Diabetes Research Foundation.

De Vos gaat onderzoeken welke factoren een rol spelen bij de overleving van eilandjes van Langerhans die verpakt worden in materialen die beschermen tegen de afweerreacties in het menselijk lichaam. De eilandjes van Langerhans bevinden zich in de alvleesklier en bevatten cellen die zorgen voor de productie van insuline. Bij mensen met diabetes type 1 vernietigt het eigen afweersysteem deze cellen, waardoor er functieverlies optreedt en het lichaam geen insuline meer aanmaakt.

Verpakken
Een mogelijke behandeling om diabetes type 1 te genezen, is transplantatie van de eilandjes van Langerhans in kapsels die beschermen tegen effecten van het afweersysteem. Het ‘isoleren’ van eilandjes van Langerhans uit de alvleesklier is een bewerkelijk proces en bovendien sterven veel donorcellen na transplantatie in het lichaam. Door de eilandjes te verpakken in een speciaal materiaal kan een goede barrière worden gevormd tegen afweercellen, zodat deze de eilandjes – afkomstig van een donor – niet kunnen vernietigen.

Samen met onderzoekers van de universiteit van Californië gaat De Vos onderzoeken aan welke voorwaarden geïsoleerde eilandjes van Langerhans moeten voldoen om functieverlies na transplantatie te voorkomen. Dit preklinisch onderzoek moet leiden tot aanbevelingen voor het optimaal verpakken van de eilandjes van Langerhans om ze te beschermen tegen het menselijk immuunsysteem.
[UMCG]