Werkgevers hebben weinig zicht op hun werknemers met diabetes. Ze weten niet hoeveel het er zijn en of zij problemen hebben met het werk. Ze willen deze medewerkers wel graag steunen, maar hebben daarvoor nog weinig beleid. Vooral onregelmatige diensten zijn lastig. Het NIVEL presenteert vandaag een onderzoek op het symposium ‘Diabetes en werk’.

“We weten niet hoeveel mensen met diabetes er bij ons werken”, zegt Frans van Dort, beleidsmedewerker bij bureau veiligheid, gezondheid en welzijn van Politie Haaglanden. “Medewerkers hoeven het niet te vertellen. Ook de bedrijfsartsen hebben geen volledig beeld. Sommige medewerkers zeggen het tegen de bedrijfsarts, maar die kunnen dat niet doorgeven aan de werkgever vanwege hun beroepsgeheim.”

Politie Haaglanden heeft geen beleid voor werknemers met diabetes. Toch werken er wel degelijk mensen met diabetes. Deze werknemers geven aan dat als zij problemen hebben, deze op individuele basis worden opgelost. Dat bevestigt het algemene beeld dat naar voren komt uit een onderzoek van het NIVEL (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg) bij 162 werknemers en 20 grote werkgevers in verschillende sectoren, zoals de politie, de kinderopvang, het onderwijs, het personenvervoer en de sociale werkplaats.

850.000
Op dit moment zijn er in Nederland zo’n 850.000 mensen met diabetes. Dit groeit naar verwachting uit tot 1,3 miljoen in 2025. Mensen krijgen de ziekte ook al op jongere leeftijd. De verwachting is daardoor dat diabetes ook op de werkvloer vaker zal voorkomen. Onregelmatig werk is lastig bij diabetes omdat een goede behandeling van de ziekte juist gebaat is bij regelmaat. Dit blijkt ook uit het onderzoek.

Regelmaat
Vooral de werknemers met een slechter ingestelde diabetes – die bijvoorbeeld vaker acute bloedsuikertekorten hebben – blijken meer moeite te hebben zich te concentreren. Zij zijn vaker vermoeid en melden zich vaker ziek. Wel zijn zij net zo bevlogen voor hun werk als werknemers met een beter ingestelde diabetes. Vooral deze werknemers zijn dus gebaat bij regelmaat en kunnen ondersteuning van hun werkgever goed gebruiken bij de combinatie werk-diabetes. En zeker bij werkgevers die hun werknemers in moeten zetten in onregelmatige diensten, zoals de politie.

Bedrijfsarts
De problemen worden vaak op maat, ad hoc opgelost voor de werknemer met diabetes die er tegenaan loopt. Aanpassingen van het werk zijn meestal tijdelijk, zoals aanpassingen van het werkrooster of van pauzetijden. Organisaties treffen geen algemene maatregelen om mensen met diabetes te steunen in hun werk. Veelal kent de bedrijfsarts niet alle werknemers met diabetes en raakt deze pas betrokken als een werknemer ziek is. De bedrijfsarts speelt meestal geen rol bij het ‘gezond houden’ van de werknemers.

Arbeidsmarkttekorten
NIVEL-programmaleider Liset van Dijk: “Gezien de arbeidsmarkttekorten die op ons afkomen en het groeiend aantal mensen met een chronische aandoening, waarvan diabetes een belangrijke is, betekent dit voor bepaalde bedrijven werk aan de winkel. Zij moeten ervoor zorgen dat hun werknemers gezond blijven – daar doen de bedrijven al ook wel wat aan – en dat zieke werknemers zo goed mogelijk worden ondersteund. Dat is niet alleen goed voor de werknemer maar levert ook voordelen op voor de werkgever.”

Het onderzoek is uitgevoerd met subsidie van CZ, De Unie, Diabetesvereniging Nederland, AstraZeneca en Bristol-Myers-Squibb.
[NIVEL]

Diabetespatiënten met een hartinfarct achter de rug hebben baat bij omega-3 vetzuren. Deze voedingstoffen verlagen de kans op ernstige hartritmestoornissen. Dat concluderen onderzoekers van Humane Voeding van Wageningen University, onderdeel van Wageningen UR, in het tijdschrift Diabetes Care van deze week.

Omega-3 vetzuren zitten in vis en plantaardige oliën zoals die van soja en lijnzaad. Hun werking is de afgelopen tien jaar uitgebreid getest in de Alpha Omega Trial. Ze zouden een gunstige werking hebben op hart- en vaatziekten, zo was de verwachting. Dat kon deze studie, die vorig jaar werd gepubliceerd in The New England Journal of Medicine, echter niet aantonen. Proefpersonen die meer dan drie jaar lang margarine met gunstige vetzuren kregen, waren niet beter af dan proefpersonen die margarine kregen zonder deze vetzuren. Maar uit een diepgaande analyse blijkt nu dat een subgroep wel baat heeft bij deze vetzuren: diabetespatiënten die een hartinfarct achter de rug hebben, in Nederland ruim 150.000 mensen.

Lees verder bij Wageningen Universiteit.

Langdurige blootstelling aan hoge bloedsuikerspiegels laat het gezicht er ouder uitzien. Dat blijkt uit onderzoek van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in samenwerking met Unilever. De onderzoekers zagen dat mensen tussen de vijftig en zeventig jaar oud met hoge niet-nuchtere bloedsuikers er consequent ouder uitzagen dan mensen met lagere bloedsuikerspiegels.

Voor elke mmol/liter glucose meer steeg de geschatte leeftijd met vijf maanden. Diabetici – bij wie de bloedsuikerspiegel langdurig verhoogd is geweest – zagen er dan ook ouder uit dan mensen zonder diabetes. De onderzoekers hebben gecorrigeerd voor andere factoren die kunnen bijdragen aan een ouder uiterlijk, zoals roken, blootstelling aan zonlicht en BMI.

Diana van Heemst (LUMC): “Deze resultaten benadrukken hoe belangrijk een goed gereguleerde bloedsuikerspiegel is voor het welzijn en de gezondheid in deze leeftijdscategorie. Dat het uiterlijk er ook door beïnvloed wordt, vormt misschien een extra motivatie om gezonder te gaan leven.”

David Gunn (R&D Unilever, Colworth, UK): “Dit is de eerste keer dat er een verband is aangetoond tussen hoge bloedsuikerspiegels en gezichtsveroudering. Het was al uitgebreid aangetoond dat hoge bloedsuikerspiegels slecht zijn voor de gezondheid, maar nu weten we dat het óók niet helpt als je er jeugdig uit wilt blijven zien. Hoewel er wel ideeën zijn over hoe glucose de gezichtsveroudering zou kunnen beïnvloeden, moeten we meer onderzoek uitvoeren om het werkelijke verband te achterhalen.”

Het onderzoek, waarover gepubliceerd is in het tijdschrift AGE, werd uitgevoerd binnen het Netherlands Consortium for Healthy Ageing. Dit consortium streeft er naar om ouderen langer gezond te houden. Voor het onderzoek werden de niet-nuchtere bloedsuikerspiegels van 600 Nederlandse mannen en vrouwen gemeten, waarna zij op de foto werden gezet. Hun werkelijke leeftijd werd vergeleken met hun geschatte leeftijd op basis van de portretfoto’s, die daartoe behoordeeld werden door zestig onafhankelijke beoordelaars. www.healthy-ageing.nl

[LUMC]

Patiënten met diabetes type 2 en nierziekten krijgen veel bloeddrukverlagers (waaronder angiotensine receptor blokkers; ARB’s) voorgeschreven. Het tijdig voorspellen van het effect van deze middelen kan helpen de therapie te verbeteren. UMCG-promovendus Frank Holtkamp verrichtte onderzoek op dit terrein. Het levert inzichten op waarmee de behandeling met ARB’s beter op de individuele patiënt kan worden afgestemd.

Om complicaties op de lange termijn te voorkomen, moet behandeling met ARB’s niet alleen gericht zijn op bloeddrukverlaging, maar ook op vermindering van eiwituitscheiding in de urine, zo stelt Holtkamp vast. Na de start van de behandeling met ARB’s kan de nierfunctie van de patiënt verminderen. Dit is een voorspeller voor de werkzaamheid en hoeft daarom geen aanleiding te zijn om de dosis te verlagen, of te stoppen met de behandeling, concludeert de promovendus. Overigens moet dan wel zeker zijn dat de verminderde nierfunctie is toe te schrijven aan de start van de behandeling. Een mogelijke bijwerking van behandeling met ARB’s is een verhoogde kaliumspiegel in het bloed. Dit geeft op lange termijn een risico op hart- en vaatziekten, dus hier moet goed op worden toegezien.

Tot slot blijkt dat het risico op beschadiging van de nieren en het hart- en vaatstelsel afneemt, wanneer de patiënt tijdens de behandeling met ARB’s zijn zoutinname vermindert.

Curriculum Vitae
Frank Holtkamp (Emmen, 1974) studeerde farmacie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij verrichtte zijn onderzoek bij de afdeling Klinische Farmacologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Het onderzoek werd mede gefinancierd door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, waar Holtkamp gedurende zijn promotie werkzaam was en ook na zijn promotie werkzaam blijft. De titel van het proefschrift luidt: “Predicting and improving individual long-term outcome in patients with diabetes and nephropathy: Determinants of response to RAAS inhibition”.

Frank Holtkamp promoveert 23 november aan het UMCG.
[UMCG]

Het waterkanaal aquaporine-2 (AQP2) is noodzakelijk voor de concentrering van urine en speelt een rol bij verschillende ziektebeelden. Één van de bekendste is nefrogene diabetes insipidus, waarbij patiënten onvoldoende in staat zijn om de urine te concentreren. Door het ontbreken van adequate regulatie van AQP2 lopen deze patiënten een groot risico op uitdroging. Nefrogene diabetes insipidus wordt meestal veroorzaakt door lithiumtherapie.

Marleen Kortenoeven deed onderzoek naar de fysiologische regulatie van AQP2. Hormonale factoren, waaronder ATP, dopamine en prostaglandines, spelen een rol bij AQP2-gemedieerd watertransport. Haar onderzoek beschrijft de mechanismen waarvan deze hormonen gebruik maken bij het remmen van dit watertransport. Daarnaast onderzocht zij het mechanisme waarmee lithium nefrogene diabetes insipidus veroorzaakt. Ze toont aan dat lithium de niercel voornamelijk binnengaat via het epitheliale natriumkanaal ENaC.

Het blokkeren van dit kanaal door middel van het medicijn amiloride voorkomt het onstaan van lithiumgeïnduceerde nefrogene diabetes insipidus, zowel in een celmodel als in ratten. Daarmee verstrekt dit onderzoek een onderbouwing voor het gebruik van amiloride als een behandeling voor lithiumgeïnduceerde nefrogene diabetes insipidus.Marleen Kortenoeven promoveert woensdag 16 november aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Biografie
Marleen Kortenoeven (Tegelen, 1981) studeerde Biomedische Wetenschappen in Nijmegen. Bovenstaand onderzoek verrichtte ze op de afdeling Fysiologie van het UMC St Radboud, binnen het Nijmegen Centre for Molecular Life Sciences. Momenteel werkt ze als postdoc bij de afdeling Biomedicine aan de Aarhus Universiteit te Denemarken.

Promotie drs. M.L.A. Kortenoeven
Physiological and pharmacological modulation of renal water reabsorption
16 november 2011
Promotors: prof. dr. P.M.T. Deen, prof. dr. J.F.M. Wetzels
Copromotors: dr. J.H. Robben
[Radboud Universiteit]

Gisteren op Wereld Diabetes Dag maakte de jury de winnaars bekend van de fotowedstrijd Diabetes 24/7. De jury, bestaande uit onder andere Anne Hoogendoorn, bekend van The Voice of Holland en topfotograaf Corbino, maakte de keuze uit bijna 500 inzendingen. Diabetes 24/7 is een initiatief van Platform Wereld Diabetes Dag in samenwerking met Mediq. Wereld Diabetes Dag is wereldwijd de belangrijkste bewustwordingscampagne voor diabetes.

Diabetes is vaak onzichtbaar, maar heeft een grote impact op het dagelijkse leven van de mensen die het treft. Met de fotowedstrijd Diabetes 24/7 wil Platform Wereld Diabetes Dag diabetes een gezicht geven. De winnende foto’s zijn vanaf nu te zien op www.diabetes24-7.nl en in een reizende expositie.

Diabetes in Nederland
Nederland telt ongeveer 1 miljoen mensen met diabetes. Echter, zo’n 250,000 mensen weten niet dat ze diabetes hebben. Daarom kan iedereen vanaf nu de komende twee weken de gratis bloedsuikertest doen bij Mediq Apotheek. Vraag ernaar in uw Mediq Apotheek.

Prijsuitreiking
Voorzitter van de jury Corbino: “Fantastisch, dat we zo’n 200 inzendingen meer hebben ontvangen dan vorig jaar. Het onderwerp leeft. We hebben gekeken naar confronterende, originele foto’s, die op treffende wijze het leven met diabetes illustreren.” Winnaars ontvangen diverse prijzen, van een geldbedrag, camera’s, foto masterclasses van Corbino tot en met iPads tijdens het NAD-congres (Nationaal Actieprogramma Diabetes) vandaag in het World Forum in Den Haag.

Jongeren met diabetes
Mediq steunt projecten voor jongeren met diabetes. Als maatschappelijk partner van de fotowedstrijd heeft Mediq speciaal aandacht besteed aan foto’s die de combinatie jongeren en diabetes in beeld brengen.
[Mediq]