Verstoorde balans tussen cellen in bloed diabetespatiënten

diabetesPatiënten met diabetes type 2 kampen met een tekort aan schadeherstellende cellen in het bloed, en een licht verhoogd aantal schadeveroorzakende cellen. Dat concludeert Joris van Ark in zijn promotieonderzoek. Dat verklaart volgens hem mogelijk waarom hart- en vaatziekten bij deze patiënten meer voorkomen. Therapie zou zich daarom kunnen richten op het herstellen van deze verstoorde balans.

In het ontstaan van hart- en vaatziekten spelen ziekten van de grote bloedvaten (macrovasculaire ziekten, MVD), een belangrijke rol. Van Ark onderzocht de mechanismen achter de ontwikkeling van MVD, een aandoening die bij mensen met type 2 diabetes twee- tot viermaal zo vaak voorkomt als bij mensen zonder diabetes. Hij bestudeerde daarvoor de rol van in het bloed circulerende vasculaire voorlopercellen.

Sommige voorlopercellen (endotheel voorlopercellen en angiogene cellen) remmen de ontwikkeling van MVD af, terwijl andere (gladde spiercel-voorlopercellen) deze juist stimuleren. Van Ark ontdekte dat het eerste soort voorlopercellen bij diabetespatiënten verlaagd bleek en het tweede licht verhoogd. Daardoor is de balans tussen beschermende en beschadigende voorlopercellen verstoord. De voorlopercellen zijn volgens de promovendus daardoor een mogelijk therapeutisch doelwit om de progressie van ziekten van de grote bloedvaten af te remmen.

Promotie Joris van Ark
Role of circulating vascular progenitor cells in the development of macrovascular disease in diabetes
02 oktober 2013
Promotors: prof.dr. J.L. Hillebrands en prof.dr. B.H.R. Wolffenbuttel
[UMCG]

Kwaliteitsindicatoren resulteren niet in betere zorg voor alle diabetespatiënten

diabetes bloedglucoseEen rigide gebruik van kwaliteitsindicatoren voor diabeteszorg leidt niet automatisch tot betere zorg voor alle diabetespatiënten. Dat geldt bijvoorbeeld voor indicatoren die de kwaliteit van een bloeddrukverlagende behandeling beogen te meten. Dat is één van de conclusies van het promotieonderzoek van Grigory Sidorenkov naar de relatie tussen kwaliteitsindicatoren en patiëntuitkomsten bij de behandeling van diabetes.

De kwaliteit van gezondheidszorg wordt steeds vaker gemeten met kwaliteitsindicatoren. Het is daarvoor van groot belang dat de kwaliteitsindicatoren overeenkomen met betere uitkomsten onder patiënten. Slecht gedefinieerde kwaliteitsindicatoren of indicatoren met een verkeerde aanname resulteren niet in betere uitkomsten, aldus Sidorenkov.

De promovendus identificeert vervolgens een aantal behandelingsindicatoren die gerelateerd zijn aan betere uitkomsten. Zo blijken onder andere indicatoren die het voorschrijven van een cholesterolverlagende behandeling meten bij patiënten met diabetes, gerelateerd te zijn aan een lager risico op complicaties op lange termijn. Indicatoren die het voorschrijven van een glucoseverlagende behandeling meten, voorspellen maar bij een deel van de patiënten minder complicaties. De relatie tussen de indicatoren voor de behandeling van hoge bloeddruk en patiëntuitkomsten bleek onvoldoende. Sidorenkov pleit er op basis van deze resultaten voor om voorzichtig te zijn bij het gebruik van kwaliteitsindicatoren, omdat ze kunnen leiden tot zorg die niet voor alle patiënten goed is.

Promotie G. Sidorenkov
Predictive value of treatment quality indicators on outcomes in patients with diabetes
18 september 2013
Promotors: prof.dr.F.M. Haaijer-Ruskamp en prof.dr. D. de Zeeuw
[UMCG]

Veel mensen met diabetes type 1 chronisch vermoeid

slapenChronische vermoeidheid komt vaak voor bij mensen met diabetes type 1. Die vermoeidheid wordt niet zozeer veroorzaakt door schommelingen in de bloedsuikerspiegel. Gedragsfactoren spelen een belangrijke rol bij de vermoeidheid, schrijven onderzoekers van het UMC St Radboud in Diabetes Care. Mogelijk is cognitieve gedragstherapie een effectieve behandeling.

Bijna de helft van de mensen met diabetes type 1 is chronisch moe. Niet gewoon moe, maar al langer dan een half jaar zo ernstig moe dat ze hun dagelijkse bezigheden niet goed kunnen doen en minder genieten van hobby’s en sociale contacten. Mensen met diabetes type 1 noemen hun vermoeidheid als de meest hinderlijke klacht van diabetes. Dit blijkt uit onderzoek van klinisch psycholoog dr. Hans Knoop en internist prof. Cees Tack van het UMC St Radboud dat is gepubliceerd in het blad Diabetes Care. Het is voor het eerst dat mogelijke oorzaken van chronische vermoeidheid bij mensen met diabetes type 1 zijn onderzocht.

Gedrag speelt een rol
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, wijst het onderzoek uit dat de chronische vermoeidheid maar voor een klein deel is te wijten aan een schommelende bloedsuikerspiegel. Wanneer iemand erg lang voortdurend moe blijft, lijkt dit vooral samen te hangen met gedragsfactoren. Een onregelmatig slaap-waak patroon, te weinig bewegen of je machteloos voelen tegenover de vermoeidheid zijn bijvoorbeeld factoren die een rol spelen. De onderzoekers wijzen erop dat dit aspecten zijn die mogelijk aangepakt kunnen worden met ‘cognitieve gedragstherapie’. Deze therapie blijkt bij vermoeide patiënten met andere chronische aandoeningen vaak goed te werken.

Lees verder op de website van het UMC St Radboud.

Nieuwe behandeling van pijn bij diabetici

In Nederland zijn er ongeveer één miljoen mensen met diabetes. Zo’n vijftien procent van deze patiënten heeft te maken met pijn. Een brandende en stekende pijn die wordt veroorzaakt door afwijkend functioneren van zenuwuiteinden, waarschijnlijk mede als gevolg van slechte doorbloeding.

Promovenda Cecile de Vos van de Universiteit Twente en als klinisch fysicus werkzaam in ziekenhuis Medisch Spectrum Twente onderzocht het effect van een nieuwe behandelmethode met ‘ruggenmergstimulatie’, nog nooit eerder toegepast bij deze patiënten. De Vos: “De nieuwe methode blijkt veelbelovend voor diabetici. De intensiteit van de pijn is gedaald van gemiddeld 8 naar 2. Door de behandeling is de pijn hanteerbaar geworden. Mensen kunnen weer slapen en hun dagelijkse bezigheden gewoon uitvoeren. De kwaliteit van leven wordt flink verbeterd.”

De Vos voerde de afgelopen jaren een internationaal promotieonderzoek uit bij de afdeling neurochirurgie van Medisch Spectrum Twente. Ze onderzocht een nieuwe behandeling van pijn als gevolg van diabetes mellitus. Diabetische neuropathische pijn (afgekort: DNP) wordt meestal beschreven als een brandende of stekende pijn met name in voeten en onderbenen, soms ook in de handen die de hele dag door aanwezig is, maar vaak ’s avonds of ’s nachts op zijn hevigst is. DNP is bij een grote groep patiënten lastig te behandelen met pijnstillers. Vandaar dat uitgezocht is of ruggenmergstimulatie uitkomst zou kunnen bieden.

Ruggenmergstimulatie is een behandeling waarbij zenuwbanen in het ruggenmerg door middel van elektrische pulsen worden gestimuleerd met als doel pijn te verlichten. Bij ruggenmergstimulatie implanteert de arts een stimulatie-elektrode tegen de achterzijde van het ruggenmerg. Een onderhuids geplaatste pulsgenerator levert de elektrische stimulatiepulsen. Het systeem lijkt wel wat op een pacemaker, alleen nu ontvangen de zenuwbanen in het ruggenmerg de pulsen in plaats van het hart. Het stimuleren van de zenuwen zorgt ervoor dat de pijnsignalen, die bijvoorbeeld vanuit de voeten worden afgegeven, niet of veel minder worden gevoeld. Volgens De Vos wordt ruggenmergstimulatie ook in Nederland al een groot aantal jaar toegepast bij patiënten met bijvoorbeeld moeilijk te behandelen pijn na rugoperaties, maar nog niet bij DNP.

Lees verder op de website van de Universiteit Twente