Promotie: Hoe veroorzaakt lithium nefrogene diabetes insipidus?

Het waterkanaal aquaporine-2 (AQP2) is noodzakelijk voor de concentrering van urine en speelt een rol bij verschillende ziektebeelden. Één van de bekendste is nefrogene diabetes insipidus, waarbij patiënten onvoldoende in staat zijn om de urine te concentreren. Door het ontbreken van adequate regulatie van AQP2 lopen deze patiënten een groot risico op uitdroging. Nefrogene diabetes insipidus wordt meestal veroorzaakt door lithiumtherapie.

Marleen Kortenoeven deed onderzoek naar de fysiologische regulatie van AQP2. Hormonale factoren, waaronder ATP, dopamine en prostaglandines, spelen een rol bij AQP2-gemedieerd watertransport. Haar onderzoek beschrijft de mechanismen waarvan deze hormonen gebruik maken bij het remmen van dit watertransport. Daarnaast onderzocht zij het mechanisme waarmee lithium nefrogene diabetes insipidus veroorzaakt. Ze toont aan dat lithium de niercel voornamelijk binnengaat via het epitheliale natriumkanaal ENaC.

Het blokkeren van dit kanaal door middel van het medicijn amiloride voorkomt het onstaan van lithiumgeïnduceerde nefrogene diabetes insipidus, zowel in een celmodel als in ratten. Daarmee verstrekt dit onderzoek een onderbouwing voor het gebruik van amiloride als een behandeling voor lithiumgeïnduceerde nefrogene diabetes insipidus.Marleen Kortenoeven promoveert woensdag 16 november aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Biografie
Marleen Kortenoeven (Tegelen, 1981) studeerde Biomedische Wetenschappen in Nijmegen. Bovenstaand onderzoek verrichtte ze op de afdeling Fysiologie van het UMC St Radboud, binnen het Nijmegen Centre for Molecular Life Sciences. Momenteel werkt ze als postdoc bij de afdeling Biomedicine aan de Aarhus Universiteit te Denemarken.

Promotie drs. M.L.A. Kortenoeven
Physiological and pharmacological modulation of renal water reabsorption
16 november 2011
Promotors: prof. dr. P.M.T. Deen, prof. dr. J.F.M. Wetzels
Copromotors: dr. J.H. Robben
[Radboud Universiteit]

Diabetes aangrijpend in beeld

fotowedstrijd Diabetes 24 7 winnaars 2012Gisteren op Wereld Diabetes Dag maakte de jury de winnaars bekend van de fotowedstrijd Diabetes 24/7. De jury, bestaande uit onder andere Anne Hoogendoorn, bekend van The Voice of Holland en topfotograaf Corbino, maakte de keuze uit bijna 500 inzendingen. Diabetes 24/7 is een initiatief van Platform Wereld Diabetes Dag in samenwerking met Mediq. Wereld Diabetes Dag is wereldwijd de belangrijkste bewustwordingscampagne voor diabetes.

Diabetes is vaak onzichtbaar, maar heeft een grote impact op het dagelijkse leven van de mensen die het treft. Met de fotowedstrijd Diabetes 24/7 wil Platform Wereld Diabetes Dag diabetes een gezicht geven. De winnende foto’s zijn vanaf nu te zien op www.diabetes24-7.nl en in een reizende expositie.

Diabetes in Nederland
Nederland telt ongeveer 1 miljoen mensen met diabetes. Echter, zo’n 250,000 mensen weten niet dat ze diabetes hebben. Daarom kan iedereen vanaf nu de komende twee weken de gratis bloedsuikertest doen bij Mediq Apotheek. Vraag ernaar in uw Mediq Apotheek.

Prijsuitreiking
Voorzitter van de jury Corbino: “Fantastisch, dat we zo’n 200 inzendingen meer hebben ontvangen dan vorig jaar. Het onderwerp leeft. We hebben gekeken naar confronterende, originele foto’s, die op treffende wijze het leven met diabetes illustreren.” Winnaars ontvangen diverse prijzen, van een geldbedrag, camera’s, foto masterclasses van Corbino tot en met iPads tijdens het NAD-congres (Nationaal Actieprogramma Diabetes) vandaag in het World Forum in Den Haag.

Jongeren met diabetes
Mediq steunt projecten voor jongeren met diabetes. Als maatschappelijk partner van de fotowedstrijd heeft Mediq speciaal aandacht besteed aan foto’s die de combinatie jongeren en diabetes in beeld brengen.
[Mediq]

Gezondere toekomst mensen met diabetes

geldDe kosten van diabetes in Nederland worden nog steeds onderschat. In 2010 waren er meer dan 1 miljoen mensen met diabetes in Nederland, ruim 100.000 meer dan eerder gedacht die de maatschappij gezamenlijk tussen de €10 en €11 miljard kostten aan medische zorg en verlies aan productiviteit. Zonder ingrijpen kunnen de kosten verder oplopen tot €16-19 miljard in 2020. De oplossing: de Nederlandse zorg moet gaan sturen op kwaliteit, niet op volume. Want topkwaliteit bespaart. Dat blijkt uit een onderzoek van Booz & Company onder leiding van voormalig minister van Volksgezondheid professor Ab Klink in opdracht van Novo Nordisk.

In het rapport doet Booz & Company een aantal concrete aanbevelingen die de kosten gerelateerd aan deze ziekte met €1,5 tot 2 miljard in 2020 kunnen terugdringen. Deze schatting is gebaseerd op de momenteel beschikbare cijfers. Nader wetenschappelijk onderzoek is gewenst. “Diabetes is een persoonlijk ingrijpende aandoening voor mensen en een zware belasting voor de gezondheidszorg en de economie”, aldus Ab Klink. “We moeten meer ruimte bieden aan professionals en patiënt om samen een nog hogere kwaliteit te leveren. Topkwaliteit betekent minder complicaties; minder complicaties betekent een betere gezondheid en dus lagere zorgkosten en langer en productief doorwerken”.

Diabetes is een grote belasting voor de gezondheidszorg en arbeidsproductiviteit in Nederland. Uit het onderzoek blijkt dat er in 2010 meer dan 1 miljoen mensen met diabetes waren, ruim 100.000 meer dan eerder gerapporteerd. De kosten voor hun gezondheidszorg bedroegen tussen de €4 en €5 miljard. De kosten van het verlies aan arbeidsproductiviteit bedroegen nog eens tussen de €5 en €6 miljard per jaar. Daarmee kwamen de totale kosten in 2010 uit tussen de €10 en €11 miljard. Zonder ingrijpen, is de verwachting dat het aantal mensen met diabetes in de komende negen jaar zal stijgen naar circa 1,4 miljoen mensen in 2020, waarmee de totale kosten voor de maatschappij kunnen oplopen tot €19 miljard per jaar.

Voor individuen is diabetes een ingrijpende, chronische aandoening. Met de juiste zorg kunnen de meeste mensen een redelijk normaal leven leiden, maar dat vereist wel een strakke routine van dieet, regelmatig sporten en het dagelijks nemen van medicijnen. Patiënten die afwijken van hun routine kunnen te maken krijgen met ernstige complicaties.

Vergeleken met andere landen is de diabeteszorg in Nederland erg goed te noemen. Maar in hun rapport concludeert Booz & Company dat er nog verbeteringen mogelijk zijn. Booz & Company komt hiertoe met vier concrete aanbevelingen:

  1. Overheid en verzekeraars moeten de handen ineenslaan en economische prikkels ontwikkelen die kwaliteitsverbetering, innovatie, integratie en samenwerking in de diabeteszorg stimuleren. Een intensieve samenwerking tussen specialisten en eerstelijnszorg (huisartsen, apothekers, en fysiotherapeuten) is het toverwoord om deze ziekte beter te kunnen bestrijden. De bekostiging moet deze samenwerking verder stimuleren.
  2. Zorg dat werkgevers, en arbodienstverleners een grotere rol op zich nemen in de preventie van en zorg rond diabetes. Bestrijden van diabetes stimuleert de arbeidsproductiviteit in een arbeidsmarkt die fors krapper wordt.
  3. Stimuleer de directe omgeving van mensen met diabetes – vrienden, familie, partners – om een actievere rol te spelen bij het begeleiden van de persoon met diabetes, met name als het gaat om het volgen van de noodzakelijke protocollen. Het leven van iemand met diabetes vereist een grote zelfdiscipline: regelmatig sporten, het juiste dieet volgen en heel secuur medicijngebruik. Daarbij is een sterk persoonlijk support systeem onontbeerlijk en dat moet beter ontwikkeld worden.
  4. Versoepel de regels om voorwaardelijke toegang mogelijk te maken tot nieuwe medicijnen en behandelmethodes die gericht zijn op het verminderen van arbeidsverzuim en het verbeteren van het gebruik door mensen met diabetes.

Piet van der Wal, Directeur Public Affairs van Novo Nordisk is enthousiast over het rapport. “De vier aanbevelingen van Booz & Company zijn niet alleen noodzakelijk maar ook heel goed te realiseren”, aldus Van der Wal. “Het rapport past goed in de Changing Diabetes strategie van Novo Nordisk. Daarmee willen we bijdragen aan het verslaan van diabetes. Om samen met alle betrokkenen de juiste initiatieven te kunnen ontwikkelen en de slimste acties te starten, is goede informatie een basisvereiste. Dit rapport voorziet daarin. Wij doen dan ook een dringende oproep aan alle verantwoordelijke partijen om de handschoen op te pakken en deze aanbevelingen met voortvarendheid te implementeren”.

De samenvatting van het rapport is te vinden op www.changingdiabetes.nl.
[Nove Nordisk]

Wereld Diabetes Dag en normen

Op 14 november is het Wereld Diabetes Dag. Het is de belangrijkste bewustwordingscampagne voor deze ziekte. Het doel van Wereld Diabetes Dag is aandacht en begrip te vragen voor diabetici. In de media wordt gemeld dat diabetes wereldwijd epidemische vormen aanneemt. Vandaag, maar ook nog de rest van deze week is het bij veel apotheken mogelijk om je bloedglucose te laten testen.

Norm voor bloedglucosemeters
Om vast te stellen of er sprake is van diabetes of hoe hoog de bloedglucosewaarde is van een patiënt, worden door huisartsen en de patiënten zelf bloedglucosemeters gebruikt. NEN-EN-ISO 15197 ‘In vitro diagnostische bevroepingssystemen – Eisen voor bloedglucose monitoringsystemen voor zelftesten ten behoeve van het reguleren van diabetes mellitus’, geeft de fabrikant richtlijnen om te kunnen voldoen aan de wettelijk gestelde eisen. In de norm staat hoe groot de meetafwijking van de bloedglucosemeter mag zijn; welke informatie de fabrikant bij moet leveren; en welke informatie over het gebruik van meters aan consumenten moet worden gegeven.

CE-markering
Sinds 2003 moeten alle in-vitro-diagnostische medische hulpmiddelen zijn voorzien van CE-markering. De CE-markering mag een producent aanbrengen als zijn product voldoet aan de Europese richtlijn voor in-vitro-diagnostische medische hulpmiddelen (IVD-richtlijn). CE-markering geeft de garantie dat het product veilig is voor de gebruiker, patiënt en anderen die met het product in aanraking komen. Bovendien moet het product ‘state of the art’ zijn en voldoen aan de specificaties die de fabrikant aangeeft. De IVD-richtlijn is ook van toepassing op bloedglucosemeters. Als de fabrikant NEN-ISO-EN 15197 toepast, is het aannemelijk dat hij aan een aantal essentiële eisen uit de IVD-richtlijn voldoet.
[NEN]

Diabetes, hart- en vaatziekten en obesitas gezamenlijk aangepakt

overgewichtOp Wereld Diabetes Dag – maandag 14 november – hebben de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF), het Platform Vitale Vaten en het Partnerschap Overgewicht Nederland (PON) een convenant gesloten. Dit gebeurde tijdens het congres ‘Naar verankering van actie’ van het Nationaal Actieprogramma Diabetes in het World Forum te Den Haag.

Het gaat om een inhoudelijke samenwerking; door de bundeling van krachten wordt voor circa 4 miljoen mensen multidisciplinaire zorg beter en efficiënter ingericht. Een belangrijk startpunt hierbij is afstemming van de inhoud en de implementatie van de zorgstandaarden van de drie samenwerkende organisaties.

Doelgroep: Een kwart van Nederland
De NDF, het Platform Vitale Vaten en het PON hebben de krachten gebundeld in lijn met de ambities van het huidige kabinet. De drie organisaties richten zich op goede zorg voor mensen met (een hoog risico op) respectievelijk diabetes , hart- en vaatziekten en obesitas. De drie aandoeningen hebben veel gemeenschappelijke risicofactoren en hangen oorzakelijk sterk met elkaar samen (comorbiditeit). Ze hebben een gezamenlijke doelgroep naar van ongeveer 4 miljoen mensen, een kwart van de Nederlandse bevolking!

Standaard voor de zorg
In een zorgstandaard staat aangegeven hoe de zorg rondom een specifieke aandoening dient te worden uitgevoerd. De huidige focus op afzonderlijke ziektes kan voor patiënten leiden tot versnipperde zorg. Daarom willen we de inhoud van de drie zorgstandaarden op elkaar afstemmen voor een beter en meer patiëntgericht resultaat.

Met een gezamenlijke aanpak willen de NDF, het Platform Vitale Vaten en het PON bereiken dat:

  • de zorg effectiever en doelmatiger wordt georganiseerd rondom deze grote groep cliënten en patiënten waardoor deze zorg makkelijker uitvoerbaar wordt, de kwaliteit omhoog gaat en meer patiëntgerichte zorg geleverd kan worden;
  • preventieve activiteiten in gezamenlijkheid worden aangepakt, waardoor deze aandoeningen en de complicaties hiervan vroegtijdig in samenhang kunnen worden opgespoord en onderkend en daardoor worden uitgesteld of zelfs voorkomen;
  • een geïntegreerde uitrol van innovatieve (zorg)interventies mogelijk wordt, bijvoorbeeld gerichte activiteiten op de jeugd en ouderen met vaak complexe zorgbehoeften;
  • bevorderd wordt dat deze zorg optimaal en in zijn geheel kan worden bekostigd en ingekocht.

Over de Nederlandse Diabetes Federatie
De Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) is de koepel van organisaties gericht op de zorg voor mensen met diabetes. Zij verenigt zorgverleners, wetenschappers en mensen met diabetes. De NDF bevordert doeltreffend beleid om diabetes te voorkomen (preventie), optimale zorg te verwezenlijken voor iedereen met diabetes (zorg) én kennis en actuele inzichten op gebied van 2 diabeteszorg en -preventie breed beschikbaar en toepasbaar te maken (kennis). Het Nationaal Actieprogramma Diabetes (NAD, 2009-2013) is een samenhangende bundeling van alle acties en initiatieven die in een periode van vier jaar in Nederland ondernomen worden om de groei van diabetes in te perken. Het NAD is ontwikkeld en wordt uitgevoerd door de Nederlandse Diabetes Federatie, in opdracht van het ministerie van VWS. Het overall doel van het actieprogramma is een brede toepassing van een actuele en complete NDF Zorgstandaard.

Over het Platform Vitale Vaten
Het Platform Vitale Vaten is een samenwerkingsverband van 25 organisaties waaronder patiëntenorganisaties en beroepsverenigingen van zorgverleners. Gezamenlijk willen deze organisaties een programmatische, patiëntgerichte aanpak van (een verhoogd risico op) chronische hart- en vaatziekten bevorderen. Het Platform wil bereiken dat minder mensen (over)lijden aan hart- en vaatziekten, meer mensen adequaat omgaan met een (verhoogd risico op) hart- en vaatziekte en daar zelf de regie over gaan voeren. Het werk van het Platform wordt vooral mogelijk gemaakt door de Hartstichting.

Over het Partnerschap Overgewicht
Het Partnerschap Overgewicht Nederland (PON) is een samenwerkingsverband van organisaties van zorgverleners en patiënten, welke samenwerken aan het verbeteren van de zorg voor mensen met overgewicht en obesitas. In 2010 heeft het PON de Zorgstandaard Obesitas opgeleverd. Onder de huidige werkzaamheden vallen het ontwikkelen van de kwaliteitsindicatoren behorende bij die zorgstandaard, de ontwikkeling van de zorgmodule voeding en het verder uitwerken van een ketenzorgprogramma voor kinderen met morbide obesitas.

Diabetes (video)

Interessante video over diabetes vanwege Wereld Diabetes Dag 2011.

Deze aflevering over diabetes is helaas niet meer beschikbaar.

Diabetes wereldwijd steeds groter probleem

diabetesUit cijfers van de International Diabetes Federation (IDF) blijkt dat wereldwijd diabetes onverwacht nog grotere vormen heeft aangenomen dan aanvankelijk verwacht. De schatting was dat rond 285 miljoen aan diabetes zouden lijden, maar het blijken er ruim 366 miljoen te zijn. De toename zit vooral in gebieden waar diabetes tot voor kort nog niet zo was ingeburgerd: China, het Midden-Oosten en Afrika.

Naar verwachting zullen dit jaar 4,6 miljoen mensen zijn overleden aan diabetes en aan diabeteszorg zal een bedrag zijn gespendeerd van $ 465 miljard.

Over de gevolgen van diabetes voor ons land wordt volgende week 14 november meer bekend bij de publicatie van een studie onder voorzitterschap van voormalig minister van Volksgezondheid, Ab Klink.

In ons land hebben nu circa een miljoen mensen diabetes.
[Ziekenhuiskrant]

 

Reactie DVN op “Nederland verwacht kostenexplosie door diabetes”

diabetes insulineBijna acht op de tien Nederlanders verwachten dat, alleen door diabetes, de kosten van de gezondheidszorg in Nederland de komende jaren zullen stijgen. Dit blijkt uit onderzoek van Maurice de Hond onder ruim 1200 Nederlanders, in opdracht van Novo Nordisk, een wereldwijd opererend bedrijf op het gebied van diabeteszorg.

Maarten Ploeg, directeur van Diabetesvereniging Nederland (DVN): “Als patiëntenorganisatie zijn wij ons bewust van de kosten voor zorg. Diabetesvereniging Nederland richt zich onder andere op verlaging van de kosten die gemaakt worden door mensen met diabetes. Wij pleiten achter de schermen continu bij alle zorgverleners en zorgverzekeraars voor goede zorg tegen een scherpe prijs. En bij onze achterban dringen wij erop aan dat zij zichzelf goed controleren en afspraken met zorgverleners gebruiken om eventuele complicaties tijdig te signaleren. Daarmee voorkomen zij erger en daarmee blijven de kosten ook meer binnen de perken.”

Sluipmoordenaar
Diabetesvereniging Nederland betreurt zeker de toename van diabetes onder de Nederlanders. Ploeg: “Diabetes is inderdaad een sluipmoordenaar. Mensen zeggen vaak dat ze ‘een beetje suiker’ hebben, maar dat bestaat niet. Deze groep mensen zal in een latere fase worden geconfronteerd met verergering als ze nu niet ingrijpen.”

Economische consequenties heeft diabetes inderdaad, zo stelt Ploeg: “Voor mensen met diabetes hebben wij een webwinkel geopend waarin we veel lagere prijzen hanteren dan andere leveranciers. Wij hoeven er dan ook geen winst mee te maken. Door deze winkel is het algemeen prijspeil van diabeteshulpmiddelen in Nederland al flink gedaald. Dit is een meevaller voor zowel de patiënt die dit zelf moet betalen als voor de zorgverzekeraar die vergoedt. Maar we ontkomen er niet aan dat diabetes een economische impact heeft, op micro- en macroniveau. Alleen door met zijn allen gericht te blijven op efficiënte zorg dichtbij kunnen we zorgen voor enige beheersing.”
[Diabetesvereniging Nederland]