Dr. Frank-dieet: veilig voor mensen met diabetes?

overgewichtMensen met diabetes type 2 benaderen Diabetesvereniging Nederland (DVN) over het zogenaamde dr. Frank-dieet (het eiwitrijke dieet van dr. Frank van Berkum). De vraag is of mensen met diabetes dit dieet veilig kunnen volgen.

Het genoemde dieet bevat een ruime hoeveelheid eiwitten, weinig koolhydraten en daardoor relatief meer vet. DVN heeft zich verdiept in de huidige inzichten rond diëten met deze samenstelling. Er is de laatste jaren veel onderzoek gepubliceerd naar het verzadigende effect van eiwitten. Ook naar de veiligheid van diëten, die weinig koolhydraten bevatten en daardoor verhoudingsgewijs meer vetrijk zijn, is veel onderzoek gedaan.

Overwegingen
Er is een aantal voorwaarden waaraan voldaan moet worden, voordat mensen met diabetes kunnen beginnen met een dieet dat rijk aan eiwitten en laag in koolhydraten is. De behandelend arts moet op de hoogte worden gebracht van eventuele plannen om een dergelijk dieet te gaan volgen, beoordelen of dit dieet geschikt is voor zijn of haar patiënt én akkoord gaan. Er moet vanuit het diabetesteam goede begeleiding worden geboden. Plotseling veel minder koolhydraten gebruiken kan namelijk ernstige hypo’s veroorzaken, als de dosering bloedglucoseverlagende medicijnen en/of insuline hierop niet worden aangepast.

Wat vindt DVN?
DVN komt tot de conclusie dat een dieet met weinig koolhydraten, relatief veel eiwit en (bij voorkeur onverzadigd) vet, zeker zinvol kan zijn voor een aantal mensen met diabetes type 2 en overgewicht. Het gaat dan om een begrensde periode van weken tot enkele maanden. Het dieet kan helpen om in korte tijd behoorlijk gewicht te verliezen. Door gewichtsverlies zal de insulinegevoeligheid verbeteren. Verbeterde insulinegevoeligheid heeft gunstige gevolgen voor de gezondheid, onder meer voor de bloeddruk, cholesterolwaarden en bloedglucosewaarden. Om te voorkomen dat de kilo’s er weer bijkomen blijven, net als na elk succesvol vermageringsdieet, gezonde eet- en leefgewoonten levenslang noodzakelijk.

Zowel DVN als Previtas (de organisatie achter het dieet van dr. Frank van Berkum) raden aan om alleen een dieet met zeer weinig koolhydraten en meer eiwit en vet te gaan gebruiken met de instemming en begeleiding van de eigen diabetesbehandelaar.
[Diabetesvereniging Nederland]

Laat iedereen bewegen met beweegcoach Daryl

iedereen bewegen diabetesfondsWie weet het eigenlijk nog niet? Bewegen is gezond. Als je al diabetes hebt, en om diabetes type 2 te voorkomen. Veel mensen zien dat advies niet zitten. Toch is meer bewegen haalbaar voor iedereen. Daarom maakt Daryl, beweegcoach van het Diabetes Fonds, alledaagse beweging meer fun. Laat vrienden en collega’s achter de computer, in de file én in de slaapkamer – met een knipoog – hun moves maken!

Steeds meer onderzoek bevestigt hoe belangrijk bewegen is.  Om diabetes type 2 te voorkomen en als je al diabetes hebt om fit te blijven. In de praktijk vinden veel mensen het moeilijk om beweegadvies op te volgen. Te weinig tijd, te duur, geen zin om te sporten.

Maar ook als je geen sportschooltype bent, kun je genoeg bewegen. Kleine dagelijkse veranderingen maken al veel verschil. Beweegcoach Daryl van het Diabetes Fonds heeft een hele voorraad tips. De virtuele trainer, inmiddels ervaren door voorgaande campagnes, voorziet mensen in zijn eigen stijl van tips.  Hij laat zien hoe leuk bewegen kan zijn, en neemt zichzelf en anderen daarbij graag een beetje in de maling. Via www.iedereenbewegen.nl kan iedereen Daryl sturen naar familie, vrienden en collega’s!

IedereenBewegen
Want we zitten als mens nou eenmaal met een lastige erfenis uit de oertijd: we zijn gebouwd om te bewegen. Toen moest je achter een hert aanrennen voor de barbecue. Nu trekken we een kroket uit de muur. Ons lichaam heeft in de oertijd geleerd om voor korte tijd reserves op te slaan: de bierbuik en de love handles. Maar nu we te weinig bewegen, gebruiken we de reserves niet. Dat ongebruikte vet gaat ook zitten in spieren en organen. Daardoor raakt het lichaam langzamerhand van slag en krijg je diabetes type 2. Of als je al diabetes hebt, gaat je lichaam moeilijker om met insuline. Kortom: hoog tijd dat beweegcoach Daryl de oermens in ons wakker maakt en ons weer in actie brengt met iedereenbewegen.nl.
[Diabetes Fonds]

Hyperglycemie: oorzaken en gevolgen

diabetes vrouwEr is geen verdere stijging te zien van het aantal patiënten met type 2 diabetes (ouderdomssuikerziekte) in Nederland. Dit is de uitkomst van een groot bevolkingsonderzoek uitgevoerd in Hoorn door het VU Medisch Centrum Amsterdam en het Diabetes Onderzoek Centrum van het VUmc in Hoorn, waarop Esther van ‘t Riet promoveert.

Het voorkomen van diabetes
In 2006 werd, als vervolg op de Hoornstudie in 1989, opnieuw een groot bevolkingsonderzoek uitgevoerd, de zogenaamde Nieuwe Hoornstudie. De bedoeling was onder andere te onderzoeken of diabetes nu sinds 1989 meer stijgt dan was aangenomen gezien de wereldwijde toename van overgewicht. De onderzoekers vonden dat tussen 1989 en 2006 het vóórkomen van diabetes in Nederland gelijk was gebleven, namelijk 8% van de mensen op middelbare leeftijd. Van ‘t Riet: “We vonden wel een stijging in het aantal mensen met licht verhoogde bloedsuikerwaarden van 14% naar 18%”.

Risico op diabetes
Van ‘t Riet deed daarnaast ook onderzoek naar overgewicht, een belangrijke risicofactor voor het krijgen van suikerziekte. Haar onderzoek toonde aan dat maar 20% van de mensen met overgewicht suikerziekte had ontwikkeld na 6 jaar. De kans om suikerziekte te ontwikkelen is niet alleen gebaseerd op het hebben van overgewicht. Andere factoren, zoals leeftijd en een verhoogde bloeddruk, spelen ook een rol.

Diagnose van suikerziekte
Suikerziekte wordt vastgesteld op basis van het meten van verhoogde suikerwaarden (glucosewaarden) in het bloed. Een andere maat voor chronisch verhoogde suikerwaarden is een eiwit (hemoglobine) dat aan suiker wordt gekoppeld, ook wel het geglyceerde hemoglobine (HbA1c) genoemd. HbA1c wordt beschouwd als een maat van de gemiddelde bloedsuikerwaarden van de afgelopen 2 tot 3 maanden. Internationale diabetesverenigingen hebben voorgesteld om het HbA1c te gebruiken om suikerziekte vast te stellen in plaats van een diagnose op basis van bloedsuikerwaarden. Van ‘t Riet: “In ons onderzoek vinden we dat met het HbA1c suikerziekte slechter is vast te stellen in vergelijking met bloedsuikerwaarden. Als HbA1c gebruikt wordt voor de diagnose, zal bij een groot deel van de mensen alsnog een glucosemeting nodig zijn om de diagnose te bevestigen. Wij pleitten er daarom voor om in Nederland nog niet over te gaan tot de invoering van HbA1c voor de diagnose van diabetes”.

Promotie E. van ’t Riet
Hyperglycemia: causes and consequences
13-05-2011
Promotor: prof.dr.ir. J.M. Dekker, prof.dr. M.G.A.A.M. Nijpels

FDA keurt linagliptine tabletten goed voor de behandeling van diabetes type 2

diabetesDe eerste DPP-4 remmer in één doseringssterkte goedgekeurd in de Verenigde Staten; dosering hoeft niet aangepast te worden voor patiënten met diabetes type 2 met verminderde lever- of nierfuncties.
Afgelopen week hebben Boehringer Ingelheim en Eli Lilly and Company van de FDA goedkeuring gekregen voor het in de Verenigde Staten op de markt brengen van linagliptine, dat naast dieet en lichaamsbeweging wordt voorgeschreven voor het verlagen van het bloedsuikergehalte bij patiënten met diabetes type 2.

De FDA heeft linagliptine goedgekeurd voor gebruik als monotherapie of in combinatie met andere, vaak voorgeschreven geneesmiddelen voor diabetes type 2, zoals metformine, sulfonylureumderivaten en pioglitazon, voor het verlagen van (HbA1c)-spiegels met gemiddeld -0,7 procent (in vergelijking met placebo).

Linagliptine behoort tot een klasse geneesmiddelen die dipeptidylpeptidase-4 (DPP-4)-remmers worden genoemd en is het eerste middel van deze klasse, dat goedgekeurd wordt in één doseringssterkte (5 mg eenmaal daags). Aanpassing van de dosering is niet nodig bij patiënten met verminderde lever- of nierfuncties. Linagliptine verlaagt op glucoseafhankelijke manier het bloedsuikergehalte door verhoging van de hoeveelheid incretine (GLP-1), een stof die de insulinespiegels na de maaltijd en gedurende de dag verhoogt.

“Veel patiënten met diabetes type 2 kunnen hun bloedsuikergehalte niet reguleren met dieet en lichaamsbeweging alléén en hebben daarnaast één of meer geneesmiddelen nodig”, aldus John Gerich M.D., Professor of Medicine aan de medische faculteit van de Universiteit van Rochester. “De goedkeuring van linagliptine door de FDA is een belangrijke ontwikkeling, omdat patiënten nu maar eenmaal per dag een tablet hoeven in te nemen, ook patiënten met verminderde lever- of nierfunctie. Met linagliptine is er een nieuwe mogelijkheid om diabetes type 2, een levensbedreigende aandoening, te behandelen.”

De goedkeuring van linagliptine door de FDA is het eerste succes sinds de start van het wereldwijde diabetes-samenwerkingsverband tussen Boehringer Ingelheim en Eli Lilly and Company in januari 2011. Door deze samenwerking worden de wetenschappelijke expertise en de zakelijke capaciteiten van twee toonaangevende, research gestuurde farmaceutische bedrijven aan elkaar gekoppeld om te voorzien in de behoeften van patiënten en zorgprofessionals in de groeiende, wereldwijde diabetesepidemie.

“Door onze samenwerking met Boehringer Ingelheim is een van de sterkste diabetespijplijnen binnen de farmaceutische industrie gevormd”, aldus Enrique Conterno, president van Lilly Diabetes. “Linagliptine is het eerste goedgekeurde middel van, naar wij streven, vele nieuwe geneesmiddelen die het samenwerkingsverband zal voortbrengen voor de miljoenen mensen die moeten leven met diabetes type 2.”

Het totale klinische ontwikkelingsprogramma voor linagliptine bestaat uit 30 voltooide, lopende of geplande onderzoeken. Linagliptine is ingediend voor registratie in de Europese Unie en Japan.

Over diabetes
Nederland telt ruim 800.000 mensen met diabetes. Van alle bekende patiënten met diabetes heeft ongeveer 90% type 2. Daarnaast wordt gesproken over nog eens 200.000 mensen die nog niet gediagnosticeerd zijn. De ziekte neemt zelfs epidemische vormen aan met een verwachte groei tot 2025 met ruim 30%. Deze forse groei van het aantal diabetes patiënten wordt voornamelijk veroorzaakt doordat steeds meer mensen kampen met overgewicht. Zwaarlijvigheid en te weinig lichaamsbeweging zijn de grootste risico’s om diabetes type 2 te ontwikkelen. Er wordt nu al gezegd dat Diabetes volksziekte nummer 1 is.
[Medicalfacts]

Ondanks behandeling vaak te hoge bloedsuiker bij diabetes type 2

insuline injectieMensen met diabetes type 2 hebben ondanks hun behandeling toch vrij vaak hypers, ofwel een te hoge bloedsuikerspiegel. Zelfs als hun gemiddelde bloedsuiker (HbA1c) in orde is, komen hypers regelmatig voor. Dat zeggen Nederlandse onderzoekers.

Een hyper (te hoge bloedsuikerspiegel, meer dan 10 mmol/l) kan erg vervelend zijn. Op de lange termijn beschadigt het zelfs het lichaam. Het is dus belangrijk om bij diabetes de bloedsuikerspiegel zo normaal mogelijk te houden.

Het HbA1c is een maat voor de ‘gemiddelde’ bloedsuikerspiegel van de afgelopen weken en geeft een redelijk goed beeld of iemand zijn diabetes goed onder controle heeft. Maar uitschieters van te lage en te hoge bloedsuiker kun je niet met het HbA1c zien, omdat het HbA1c een soort gemiddelde is.

Aan het onderzoek deden 60 mannen met diabetes type 2 mee. Hun diabetesbehandeling bestond uit bloedsuikerverlagende tabletten of een speciaal dieet. De onderzoekers vergeleken hen met 24 mannen zonder diabetes. Alle deelnemers kregen voor drie dagen een continue glucosemeter, die elke vijf minuten de bloedsuikerspiegel meet.

Deelnemers met diabetes met een ‘keurig’ HbA1c van minder dan 7,0% hadden gemiddeld toch bijna 6 uur per dag een hyper. De pieken in de bloedsuikerspiegel kwamen vooral door het ontbijt en de lunch.

Waarschijnlijk hebben mensen met diabetes type 2 in werkelijkheid nog vaker hypers dan uit dit onderzoek naar voren is gekomen, denken de onderzoekers. Want onder normale omstandigheden eten mensen vaak meer dan ze eigenlijk nodig hebben.

De onderzoekers zeggen dat behandelaars op dit moment mogelijk te veel afgaan op de HbA1c-waarde van patiënten. Eigenlijk zouden ze ook naar de bloedsuikerspiegel moeten kijken, want blijkbaar hebben mensen met diabetes type 2 ondanks een gezond HbA1c toch vaak een te hoge bloedsuikerspiegel.
[Diabetes Fonds]

Bewegen en afvallen: positieve effecten versterken elkaar in strijd tegen diabetes

insuline injectieWie voldoende lichaamsbeweging krijgt, heeft minder risico op diabetes type II. Ook wie afvalt, loopt minder kans de ziekte te krijgen. Maar het is met name de combinatie van bewegen en afvallen die het risico op diabetes reduceert. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Li Qin.

Dat meer bewegen en afvallen ieder afzonderlijk een gunstig effect hebben op het risico op diabetes is al geruime tijd bekend. Minder bekend is het samenspel tussen deze beide variabelen. Li Qin ging in internationale epidemiologische studies op zoek naar informatie over dit samenspel. Het onderzoek laat zien dat overgewicht een belangrijker risicofactor is dan gebrek aan lichaamsbeweging, maar ook dat de twee variabelen elkaar versterken. Extra aanwijzingen hiervoor vond Qin in de databank van een groot Chinees bevolkingsonderzoek, en in de resultaten van een Fins onderzoek naar diabetespreventie door gedragsverandering.

Ook ontdekte Qin dat tailleomvang in sommige gevallen meer vertelt over de kans op diabetes dan BMI. Hoeveel mensen moeten afvallen om de kans op diabetes te verminderen, verschilt per individu, zo blijkt verder. Regelmatige, matige lichaamsbeweging en wandelen verminderen het risico op diabetes aanzienlijk.

Li Qin (Kunming, China, 1982) studeerde geneeskunde te Groningen. Ze verrichtte haar onderzoek aan de afdeling Epidemiologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en binnen onderzoeksschool SHARE.

Promotie mw. L. Qin
Physical activity and obesity-related metabolic impairments: estimating interation from an additive model
Datum: 11 mei 2011
Promotor(s): prof.dr. R.P. Stolk
Rijksuniversiteit Groningen

Half miljoen voor onderzoek leven met diabetes

diabetesVijf nieuwe onderzoeken naar leven met diabetes kunnen van start gaan met financiering door het Diabetes Fonds. Twee daarvan vinden plaats in Maastricht. Een investering van bijna een half miljoen euro. Binnen drie jaar zullen de projecten eraan bijdragen dat mensen met diabetes beter kunnen omgaan met hun aandoening. Mentaal, lichamelijk en met zelfmanagement.

Mensen met diabetes zijn elke dag bezig om hun diabetes in het gareel te houden. De meeste patiënten moeten hun leven lang een paar keer per dag hun bloedsuikerspiegel meten, medicijnen nemen, of insuline spuiten. Dat heeft een behoorlijke weerslag op het dagelijks leven van patiënten. Met als gevolg bijvoorbeeld depressie en een mindere kwaliteit van leven. Bovendien leidt diabetes vaak tot ernstige complicaties, zoals hart- en vaatziekten, slechtziendheid en nierschade. Ook dat vooruitzicht is voor veel mensen zwaar.

Bijna miljoen In Nederland hebben bijna een miljoen mensen diabetes. Dat aantal neemt de komende jaren toe. Door onderzoek te financieren zet het Diabetes Fonds zich in om hun leven te verbeteren. De volgende onderzoeken kunnen nu van start gaan:

Het Academisch Ziekenhuis Maastricht gaat kijken hoe ze mensen met diabetes en chronische zenuwpijn er weer bovenop kunnen helpen met een speciaal programma. De bedoeling is dat ze daardoor beter kunnen bewegen, waardoor ze hun leven weer op kunnen pakken.

De Universiteit Maastricht gaat bekijken of ondersteuning op sociaal en emotioneel gebied in de huisartsenpraktijk de kwaliteit van leven van patiënten verbetert. Op dit moment is die ondersteuning eigenlijk alleen gericht op medicijnen en leefstijl.

Het UMC Utrecht zal onderzoeken hoe een speciaal patiëntenportaal op internet helpt om patiënten te betrekken bij hun eigen behandeling. Op het portaal kunnen patiënten onder andere bloedsuikerwaardes digitaal naar hun behandelaar sturen. Onderzoekers van het VU medisch centrum Amsterdam willen de psychische zorg verbeteren voor patiënten met ernstige complicaties. Deze patiënten hebben vaker psychische klachten. De onderzoekers gaan kijken waar deze patiënten behoefte aan hebben. Onderzoekers van de Isala Klinieken in Zwolle gaan uitzoeken wat de ervaringen, meningen en verwachtingen zijn van patiënten die insuline spuiten. Met die kennis willen ze behandeling en begeleiding voor elke patiënt op maat maken, zodat de bloedsuikerspiegel en uiteindelijk de kwaliteit van leven verbetert.

De vijf onderzoeksaanvragen werden na een vakkundige selectie gehonoreerd. Ze gaan binnenkort van start en zullen één à twee jaar duren. Klik hier voor meer informatie over de projecten.

Diabetes Fonds Het Diabetes Fonds maakt zich sterk om diabetes en complicaties te voorkomen en te genezen. Om dat te bereiken zamelt het Diabetes Fonds geld in voor wetenschappelijk onderzoek en voorlichting. Het is hiermee de grootste financier van wetenschappelijk diabetesonderzoek in Nederland. Dankzij het Diabetes Fonds heeft het diabetesonderzoek in Nederland de afgelopen decennia een sterke impuls gekregen, waardoor nieuwe behandelmethoden snel binnen bereik van patiënten kunnen worden gebracht. De inzet van de duizenden vrijwilligers en steun van particulieren en bedrijven is daarvoor onmisbaar.