Kennis over een genetische aanleg voor diabetes leidt niet tot fatalisme

Sociaal psycholoog Liesbeth Claassen onderzocht hoe mensen hun risico op diabetes en hart- en vaatziekten ervaren en er mee omgaan. Daarbij keek zij vooral naar de invloed van genetische informatie; gebaseerd op een positieve DNA test en/of ziekte familiegeschiedenis.

Claassen vond dat de vrees van sommige zorgverleners dat genetische risico informatie aanleiding geeft tot fatalistische reacties ongegrond is. Mensen met een positieve familiegeschiedenis van diabetes en hart- en vaatziekten ervaren weliswaar een hoger risico dan mensen zonder familiegeschiedenis maar zien in een gezonde leefstijl een even goede manier om het risico te verlagen. Bovendien zeggen ze vaker een gezondere leefstijl te hebben dan mensen zonder familiegeschiedenis. Informatie over een familiair risico op ziekte werkt blijkbaar motiverend.

Ook bleek uit haar onderzoek dat de meeste mensen wel weten wat de belangrijkste oorzaken en risicofactoren van diabetes en hart- en vaatziekten zijn, maar het hebben van een risicofactor (bijv. overgewicht) vaak niet zien als een verhoogd risico voor zichzelf. Zorgverleners zouden het begrip van het persoonlijke risico kunnen verbeteren door duidelijker te zijn over de invloed van persoonlijke risicofactoren op het ontstaan van ziekten.

Promotie E.A.M. Claassen
The Risky Self. How people perceive and respond to being at risk for diabetes and cardiovascular disease; the role of genetic risk information and self-concept
01 juni 2011
Promotoren: prof.dr. D.R.M. Timmermans,prof.dr. Th.M. Marteau
Copromotor: dr. L. Henneman
Vrije Universiteit Amsterdam

Afvallen tussen zwangerschappen goed tegen zwangerschapsdiabetes

diabetes vrouwVrouwen die zijn aangekomen na een eerste zwangerschap, hebben meer kans op zwangerschapsdiabetes bij een volgende keer. Die kans is kleiner wanneer ze tussendoor afvallen.

Amerikaanse onderzoekers bekeken tien jaar lang de gezondheid van duizenden vrouwen. Ze wilden meer weten over zwangerschapsdiabetes: een tijdelijke vorm van diabetes. Tijdelijk, maar vaak ongezond voor moeder en kind.

Vrouwen die na hun eerste kind acht kilo of meer zwaarder waren dan ervoor, hadden veel meer kans dan normaal op zwangerschapsdiabetes bij een volgend kind.

Er komt ook goed nieuws uit het onderzoek: vrouwen die in de zwangerschap blijvend waren aangekomen maar die minstens ongeveer drie kilo afvielen, hadden veel minder kans op herhaling. Dat werkte het beste bij vrouwen die al te zwaar waren voordat ze hun eerste kind kregen.

De onderzoekers zeggen ook dat er vrouwen zijn die een gezond gewicht hebben en toch zwangerschapsdiabetes krijgen. Dat ligt dan meer aan erfelijke aanleg dan aan gewicht. Bij hen helpt afvallen dan niet veel.
[Diabetesfonds]

Verband ontstoken tandvlees en ernst van diabetes en gewrichtsreuma

flossen tandenDiabetes type 2 en gewrichtsreuma komen vaker voor bij mensen met tandvleesontsteking dan bij mensen met gezond tandvlees. Bovendien is er een verband tussen de ernst van tandvleesontsteking en de ernst van beide ziektes. Dit blijkt uit onderzoek van arts én tandarts Willem Nesse van het Universitair Medisch Centrum Groningen.

Hij heeft voor zijn onderzoek een nieuwe maat ontwikkeld voor ontstoken tandvlees. Deze geeft nauwkeurig inzicht in de hoeveelheid ontstoken weefsel en de daaraan gekoppelde ontstekingslast voor het gehele lichaam. Op 30 mei promoveert Nesse op de resultaten van zijn onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Tandvleesontsteking (parodontitis) vormt een zwerend wondoppervlak dat de wortels van de tanden en kiezen volgt. Hoe groter het wondoppervlak is, hoe groter de kans dat bacteriën en ontstekingsfactoren uit het tandvlees in de bloedbaan komen en elders in het lichaam voor gezondheidsproblemen zorgen.

PISA
Nesse vond in de literatuur een grote variatie in de classificatie van parodontitis. Bovendien ontbrak een maat om de ontstekingslast door parodontitis te kwantificeren. Om in de leemte te voorzien, heeft Nesse een nieuwe maat voor parodontitis ontwikkeld op basis van metingen van het bloeden en terugtrekken van het tandvlees. Op deze wijze wordt het totale oppervlakte van het ontstoken tandvlees, het ‘periodontal inflamed surface area’, ofwel PISA, in kaart gebracht.

Diabetes type 2
In een groep Indonesische mensen met en zonder Diabetes type 2 heeft Nesse onderzocht hoe vaak parodontitis voorkomt. De resultaten laten zien dat Indonesiërs met diabetes vaker en ernstiger parodontitis hebben dan gezonde personen. Dit verband werd gevonden voor verschillende manieren waarop parodontitis kan worden geclassificeerd, inclusief PISA. Nesse concludeert verder in zijn onderzoek dat er een oorzakelijk verband is tussen de toenemende ernst van parodontitis en het verergeren van de bloedsuikerregulatie bij diabetes-patiënten; dit kan ook betekenen dat hogere bloedsuikerwaarden zorgen voor een slechtere conditie van het tandvlees.

Gewrichtsreuma
Nesse deed verder een systematische literatuurstudie om te onderzoek of de behandeling van parodontitis de ziekteactiviteit van gewrichtsreuma zou kunnen verminderen. Dit bleek inderdaad het geval te zijn. Nesse concludeert dat preventie en behandeling van parodontitis bij patiënten met gewrichtsreuma nodig is om de mondgezondheid te bevorderen en de ziekteactiviteit te verminderen.

Curriculum Vitae
Willem Nesse (Drachten, 1978) studeerde geneeskunde en tandheelkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Nesse combineerde de uitvoering van zijn promotieonderzoek bij de afdeling Kaakchirurgie van het Universitair Medisch Centrum Groningen met de studie tandheelkunde. Het onderzoek werd medegefinancierd door subsidie van BOOA. De titel van zijn proefschrift is “The periodontal inflamed surface area as inflammatory burden in diabetes and rheumatoid arthritis patients.” Nesse is in opleiding tot kaakchirurg.

Promotiedatum: 30 mei 2011, 14.45 uur
Promotoren: A. Vissink, F. Abbas, P.U. Dijkstra
Copromotor: F.K.L. Spijkervet
[UMCG]

Diabetesteam wint Verpleegkundeprijs 2011

insuline injectieNamens het diabetesteam van de poli kindergeneeskunde van het VUmc nam Marlies Goverde, verpleegkundig consulent kinderdiabetes, de Verpleegkundeprijs 2011 in ontvangst. Het team krijgt 2.500 euro en gedurende een jaar 0.1 fte voor hun project om de continuïteit van de zorg te waarborgen in de overgangsperiode van kind naar volwassene.

Dit gebeurt door jongeren vanaf hun twaalfde jaar zodanig voor te bereiden op toenemende zelfstandigheid, dat ze op hun achttiende de overstap naar de volwassenenzorg kunnen maken. Hiermee wil het team het aantal ‘no shows’ onder de 18- tot 26-jarigen terugdringen.
[VUmc]

Jaarverslag 2010 Diabetes Fonds: Samen op weg naar een toekomst zonder diabetes

diabetesfondsWe kunnen terugblikken op een actief jaar waarbij we rondom onderzoek, preventie en voorlichting veel in beweging hebben gezet. Op allerlei gebieden werkten we samen met andere partijen, in veel aansprekende projecten. Samenwerking was hét sleutelwoord voor 2010. Ook hebben we dit jaar nieuwe onderzoeksaanvragen gehonoreerd en preventiecampagnes opgezet. We hebben opnieuw belangrijke stappen gezet op weg naar een toekomst zonder diabetes.

Wij organiseerden bijvoorbeeld samen met het Nederlands Instituut voor Sport en Beweging het Diner Pensant. Hiermee willen we bedrijven in beweging en in elk geval aan het denken zetten! Samen met huisartsen en collegafondsen ontwikkelden wij het PreventieConsult om diabetes en andere ziekten beter op te sporen. Maar wij lanceerden bijvoorbeeld ook LeesbaarOnderzoek.nl. Een website die we met uitgevers en ministeries realiseerden en waarmee we veel mensen op een toegankelijke manier over onderzoek konden informeren.

Dankzij de steun van veel nieuwe donateurs, onze vrijwilligers, de loterijen en bedrijven konden we de gestelde doelen voor 2010 ruimschoots realiseren. Het Diabetes Fonds sloot 2010, ondanks de economische situatie, af met een goed financieel resultaat.

In het Jaarbeeld 2010 “Samen in beweging voor diabetes” (pdf) laten wij u met trots enkele hoogtepunten zien uit het afgelopen jaar.

Het volledige uitgebreide verslag van het afgelopen jaar leest u in het Jaarverslag 2010 (pdf).

Het Diabetes Fonds staat voor een toekomst zonder diabetes. Samen met u hopen we dit doel de komende jaren te kunnen realiseren. Wij danken u voor uw betrokkenheid bij onze activiteiten.

Start fotowedstrijd Diabetes 24/7 in aanloop naar Wereld Diabetes Dag

Diabetes 24/7Na het succes van vorig jaar, daagt Platform Wereld Diabetes Dag vak- en amateurfotografen opnieuw uit om diabetes in beeld te brengen. Platform Wereld Diabetes Dag organiseert Diabetes 24/7 in samenwerking met Mediq. Mediq vraagt met de fotowedstrijd speciaal aandacht voor jongeren met diabetes. Inzenden kan via www.diabetes24-7.nl tot en met 14 oktober.

Diabetes is een ingrijpende, chronische aandoening waar je altijd en overal rekening mee moet houden. Diabetes is voor anderen vaak onzichtbaar, maar het heeft een grote impact op het dagelijkse leven van mensen. Met de fotowedstrijd Diabetes 24/7 wil Platform Wereld Diabetes Dag diabetes een gezicht geven met beelden die het leven met diabetes in al zijn facetten laat zien.

Als bedrijf actief in de gezondheidszorg is Mediq zich bewust van haar maatschappelijke rol. Zo ondersteunt Mediq onder meer projecten voor jongeren met diabetes. Als maatschappelijk partner van de fotowedstrijd is Mediq met name op zoek naar foto’s die de combinatie jongeren en diabetes in beeld brengen.

Prijzen
Iedereen die fotografie leuk vindt, mag meedoen. De wedstrijd staat open voor professionele fotografen, amateurs en er is een categorie voor jongeren onder de 18. Winnaars maken kans op geldprijzen, camera’s, foto masterclasses van Corbino of iPads. De winnende foto’s zullen vanaf november 2011 te zien zijn in een expositie. Een selectie uit deze inzendingen is op dit moment te zien op www.diabetes24-7.nl en in een reizende expositie.

Jury
Een vakkundige jury maakt de winnaars bekend op 14 november, Wereld Diabetes Dag. Net als vorig jaar staat de jury onder de bezielende leiding van topfotograaf Corbino: “Ik ben heel blij met de tweede editie van Diabetes 24/7. De editie 2010 leverde al ruim 300 inzendingen op en dit jaar zetten we natuurlijk in op nog meer foto’s om het leven met diabetes onder de aandacht te brengen.” Op 6 juni wordt de volledige samenstelling van de jury bekend gemaakt.

Diabetes in Nederland
Nederland telt ongeveer 1 miljoen mensen met diabetes. Jaarlijks komen daar 71.000 mensen bij. Diabetes is in Nederland de grootste oorzaak van blindheid en de grootste veroorzaker van hart- en vaatziekten.

Nieuwe calculator adviseert diabetespatiënten over insulinedosis

insuline injectieVoor mensen die insuline gebruiken kan het onder controle krijgen van diabetes vaak gepaard gaan met lastige berekeningen om een passende dosis maaltijdinsuline te bepalen. Mensen hebben vaak moeite met de berekeningen die nodig zijn om de insulinedosis aan te passen, wat tot een fout berekende insulinedosis kan leiden.

FreeStyle InsuLinx is de eerste bloedglucosemeter van Abbott met een geïntegreerde calculator voor maaltijdinsuline (bolusinsuline) waarmee aanbevolen insulinedoses kunnen worden berekend. Het FreeStyle InsuLinx-systeem is vanaf mei verkrijgbaar in Nederland. Mensen met diabetes die geïnteresseerd zijn in het FreeStyle InsuLinx-systeem kunnen hun diabetesverpleegkundige raadplegen. Meer informatie is te vinden op www.myfreestyle.nl.
[Diabetesvereniging]

Niet meer diabetes in Nederland

diabetes vrouwHet totaal aantal mensen met type 2 diabetes (ouderdomssuikerziekte) in Nederland stijgt niet. Eerder dachten wetenschappers dat met de toename van overgewicht ook het aantal mensen met diabetes type 2 zou toenemen. Nu concludeert gezondheidswetenschapper Esther van ’t Riet dat er meer mensen met diabetes type 2 gediagnosticeerd worden, maar dat het aantal mensen die deze ziekte heeft maar het zelf niet weet, afneemt. Zo is het totaal aantal mensen met al dan niet gediagnosticeerde diabetes type 2 gelijk gebleven. Vrijdag 13 mei promoveert Esther van ’t Riet op haar bevindingen bij VU medisch centrum.

In 2006 werd de Nieuwe Hoorn-studie, een groot bevolkingsonderzoek, uitgevoerd als vervolg op de Hoorn-studie van 1989. Men onderzocht o.a. of diabetes sinds 1989 meer stijgt als gevolg van de wereldwijde toename van overgewicht. Van ’t Riet vond dat tussen 1989 en 2006 het vóórkomen van diabetes in de Nederland gelijk was gebleven, namelijk 8% van de mensen op middelbare leeftijd. Van ’t Riet: “Er zijn wel meer mensen met diabetes type 2 bij de huisarts bekend. Huisartsen zijn mogelijk alerter geworden op de signalen van diabetes. Ondanks dat we geen stijging zagen in het aantal mensen met type 2 diabetes, zagen we wel een stijging van het aantal mensen met licht verhoogde bloedsuikerwaarden van 14% naar 18%. Omdat deze groep een hoog risico loopt om in de toekomst suikerziekte te krijgen, is het mogelijk dat het aantal mensen met suikerziekte in Nederland in de toekomst zal toenemen”.

Risico van overgewicht
Van ’t Riet deed ook onderzoek naar overgewicht, een belangrijke risicofactor voor het krijgen van suikerziekte. Haar onderzoek toont aan dat maar 20% van de mensen met overgewicht na 6 jaar suikerziekte had ontwikkeld. Niet iedereen met overgewicht krijgt dus suikerziekte. De kans hierop is ook gebaseerd op andere factoren als leeftijd en een verhoogde bloeddruk.

Vaststellen suikerziekte
Suikerziekte wordt vastgesteld op basis van het meten van verhoogde suikerwaarden in het bloed. Een andere maat voor chronisch verhoogde suikerwaarden is de binding van suikers aan een eiwit in de rode bloedcellen: HbA1c. Internationale diabetesverenigingen stellen voor HbA1c te gebruiken om suikerziekte vast te stellen in plaats van een diagnose op basis van bloedsuikerwaarden. Van ’t Riet: “In ons onderzoek vinden we dat met het HbA1c suikerziekte slechter is vast te stellen. Als HbA1c gebruikt wordt voor de diagnose zal bij een groot deel van de mensen alsnog een glucosemeting nodig zijn om de diagnose te bevestigen. Wij pleiten er daarom voor om in Nederland nog niet over te gaan tot de invoering van HbA1c voor de diagnose van diabetes”.
[VUmc]