Achtste EADV-Award voor Caroline Lubach

eadvDe achtste EADV-Award is op 17 maart 2011 uitgereikt aan Caroline Lubach, verpleegkundig consulent diabetes in het Diabetescentrum van het VU medisch centrum in Amsterdam. De andere twee genomineerden waren Gillian Kreugel, verpleegkundig diabetesconsulent en onderzoeker in het UMC Groningen, en Jacqueline Putker, diabetesverpleegkundige in Tergooiziekenhuizen te Hilversum.

De prestigieuze prijs werd in Nieuwegein uitgereikt tijdens het jubileumcongres van de vijfentwintigjarige EADV, de beroepsorganisatie voor diabeteszorgverleners. De EADV-Award is bedoeld voor een diabetesverpleegkundige die zich op een bijzondere manier verdienstelijk heeft gemaakt binnen de diabeteszorg. Volgens Ida Wijsman, voorzitter van de EADV-Award commissie, zijn alle drie de genomineerden ‘bijzondere kanjers in het vak’. “Wat zíjn ze goed! Zij hebben elk een geweldige bijdrage geleverd aan de professionalisering van ons beroep. Er kan er maar één winnen, maar wees vooral al héél trots op de nominatie”, aldus Ida Wijsman.

De winnares
Caroline Lubach heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling en de implementatie van de psychosociale zorg aan mensen met diabetes. Haar collega’s noemen Caroline een ‘rolmodel’ voor de nieuwe diabetesverpleegkundige, waarbij de traditionele verpleegkundige slagvaardigheid wordt gecombineerd met empathie en psychologisch inzicht. Caroline heeft daardoor in de afgelopen jaren een belangrijk stempel gedrukt op het gebied van de psychosociale verpleegkundige diabeteszorg en educatie. Naast haar werk voor de patiënt besteedt zij veel tijd aan het geven van onderwijs en nascholing. Caroline Lubach is nauw betrokken bij projecten als DAWN, MIND en PRISMA.

De EADV-Award wordt iedere twee jaar toegekend aan een verpleegkundige die een of meer activiteiten heeft verricht die aantoonbaar innovatief, in heel Nederland toepasbaar en uniek zijn. Daarnaast dient een en ander een duidelijke bijdrage te leveren aan het vak van diabetesverpleegkundige. De prijs wordt beschikbaar gesteld door Novo Nordisk B.V. en bestaat uit een geldbedrag van 1.400 euro, te besteden aan de diabeteszorg. Tevens ontvangen de winnaar en de genomineerden een certificaat en krijgen zij veel publiciteit over hun werk. De vorige EADV-Awards gingen naar Paula Boelen-van Dul­ken (Heemstede, 2000), Marianne van de Wetering (Leiden, 2001), Harma Israël-Bultman (Zwolle, 200­2), Ineke van der Meché-van Holsteijn (Den Haag, 2003), Géke Hems (Eindhoven, 2004), Hanneke Hortensius (Rotterdam, 2005) en Winnie van El (Groningen, 2008).

De andere genomineerden
Gillian Kreugel was dit jaar genomineerd vanwege haar verpleegkundig wetenschappelijk onderzoek, dat altijd praktisch toepasbaar is en daarmee een duidelijke bijdrage levert aan het vak van diabetesverpleegkundige. Zij vervult hiermee niet alleen nationaal, maar ook internationaal een duidelijke expertrol. Zij was de samensteller van het boek ‘De meest gestelde vragen over diabetes en zelfcontrole’. Jacqueline Putker kreeg de nominatie wegens haar bijzondere belangstelling voor de zorg aan ouderen met diabetes. Zij presenteerde nascholingen hierover en heeft een grote voortrekkersrol bij het op de kaart zetten van dit thema. In 2009 verscheen haar boek ‘Diabetes, een rugzak voor het leven’, dat informatie geeft over psychologische problemen bij diabetes en over de behandeling daarvan.

Volgens juryvoorzitter Ida Wijsman was het dit jaar beslist geen gemakkelijke keuze tussen de drie genomineerden: “Het feit dat je aan de criteria voldoet en dat jullie teamleden de moeite nemen om jullie werkzaamheden te beschrijven en vervolgens te komen verdedigen, zegt iets over de wijze waarop jullie werk wordt gewaardeerd door je collega’s. En wees er ook maar trots op dat jullie het de commissie héél moeilijk hebben gemaakt in dit jubileumjaar van de EADV!”
[EADV]

Persoonlijk leefstijladvies en begeleiding houdt gewicht mensen langdurig op peil

Een persoonlijk leefstijladvies en drie jaar lang begeleiding door een praktijkondersteuner vanuit hun huisartspraktijk hebben effect: mensen blijven op een stabiel gewicht en hun nuchtere bloedsuiker-waarden verbeteren. Dit is een belangrijke indicatie dat hun gezondheidstoestand er op vooruit gaat. Dit blijkt uit onderzoeker dat Nancy ter Bogt van het Universitair Medisch Centrum Groningen in samenwerking met het RIVM heeft uitgevoerd. Zij promoveert op 30 maart op de resultaten van haar onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Persoonlijk leefstijladvies
De Groningen Overweight and Lifestyle (GOAL)-studie is de eerste grote en kwalitatief goede leefstijlinterventie op dit terrein in Nederland. Deelnemers aan het onderzoek kregen een op hun persoon toegesneden leefstijladvies waarvoor met behulp van een computerprogramma gebruik werd gemaakt van richtlijnen, technieken voor gedragsverandering, een stappenteller en een dagboek waarin deelnemers drie dagen lang moesten bijhouden wat zij aten en dronken. Omdat de meeste mensen moeite hebben om hun leefstijl blijvend aan te passen, werd in dit onderzoek drie jaar lang begeleiding gegeven.

Op gewicht blijven
In totaal deden 457 deelnemers met overgewicht aan de studie mee. Zij hadden een body mass index (BMI) tussen 25 en 40, hoge bloeddruk en/of verhoogd cholesterol. Afvallen was in dit onderzoek niet het eerste doel, wel zorgen dat het gewicht niet verder stijgt. Dat is immers belangrijk om het risico op diabetes en hart- en vaatziekten niet verder te laten stijgen.

Bloedsuiker-waarden
De deelnemers die door de praktijkondersteuner via hun eigen huisartspraktijk werden begeleid, waren op langere termijn beter af dan de deelnemers die gewone zorg van de huisarts kregen. Weliswaar bleef in beide groepen 60% van de deelnemers op gewicht, de groep die door de praktijkondersteuner werd begeleid, had betere nuchtere bloedsuiker-waarden. Dit verschil kwam na drie jaar naar voren en duidt op een positief lange termijn effect van het leefstijladvies.

Kleine stapjes
Ter Bogt stelt dat de praktijkondersteuner mensen kan helpen om in kleine stapjes hun leefstijl aan te passen op een manier die bij hen past. De haalbaarheid van het advies wordt individueel afgestemd. De deelnemers waren tevreden over de praktijkondersteuner. Zij vonden ook dat hun kennis was toegenomen.

Lijnen
Bij mensen die voor deelname aan het onderzoek al vaker geprobeerd hadden af te vallen, had het leefstijladvies weinig effect. De onderzoekers concluderen dat deze leefstijlinterventie niet geschikt is voor ervaren lijners.
Het onderzoek werd gefinancierd door ZonMw en de Stichting Fonds de Gavere.

Curriculum Vitae
Nancy ter Bogt (Doetinchem, 1975) studeerde voeding en gezondheid aan de Wageningen Universiteit. Zij voerde haar onderzoek uit bij de afdeling Huisartsgeneeskunde van het UMCG. De titel van haar proefschrift is ‘Preventing weight gain in general practice. Lifestyle counselling by nurse practitioners compared with usual care by general practitioners’.

Promotor: K. van der Meer
Co-promotors: W.J.E. Bemelmans, F.W. Beltman
Promotiedatum: 30 maart 2011, 16.15 uur
[UMCG]

Minder vaak spuiten bij diabetes type 2 met ultralangwerkend insuline degludec

insuline injectieDe ultralangwerkende insuline degludec werkt net zo goed als een andere langwerkende insuline bij mensen met diabetes type 2. Het voordeel van insuline degludec is dat mensen het maar drie keer per week hoeven te spuiten. Dat blijkt uit internationaal onderzoek. Insuline degludec is nog niet op de markt.

Wat is het probleem en wat is er tot nu toe over bekend?
Mensen met diabetes type 2 krijgen meestal het advies meer te bewegen en gezonder te eten. Daarnaast nemen ze vaak tabletten die de bloedsuikerspiegel verlagen. Helaas is dat soms niet genoeg, en moeten ze ook insuline spuiten om de bloedsuikerspiegel goed in evenwicht te houden.

Om de bloedsuikerspiegel zo stabiel mogelijk te houden, bestaan er verschillende soorten insuline: van heel snel tot heel langzaam werkend. Een vervelende bijwerking van insuline-injecties zijn hypo’s (veel te lage bloedsuiker). De onderzoekers hebben nu de werking van een nieuwe, ultralangwerkende insuline onderzocht bij mensen met diabetes type 2.

Lees verder op Leesbaaronderzoek.nl

Eiwitrijk dieet vergroot kans op diabetes

eiNiet alleen snelle suikers vergroten de kans op diabetes, ook een eiwitrijk dieet kan dat effect hebben. Dat ontdekte voedingswetenschapper Ivonne Sluijs van het UMC Utrecht. Zij promoveert 31 maart aan de Universiteit Utrecht.

Over de rol van eiwitten bij het ontstaan van diabetes is nog weinig bekend. Ivonne Sluijs analyseerde daarom in haar onderzoek gegevens uit het Nederlandse deel van de grootschalige Europese EPIC-studie. Die bevat informatie over leefstijl en gezondheid van ruim 38.000 mensen die gedurende tien jaar gevolgd zijn. In die periode kregen meer dan 900 deelnemers diabetes.

Sluijs concludeert dat mensen vaker diabetes krijgen als ze meer eiwitten eten. Tien gram meer eiwit per dag verhoogt de kans op diabetes met zestien procent. Dat komt voor het grootste deel door dierlijke eiwitten, die bijvoorbeeld in melk en vlees zitten.

Ook rekende Sluijs uit wat er gebeurt als mensen minder koolhydraten of vet gaan eten, maar meer eiwitten. Gemiddeld halen mensen de helft van hun energie uit koolhydraten, vijfendertig procent uit vet en vijftien procent uit eiwit. Maar het vervangen van vijf procent van de dagelijkse energie-inname in vetten of koolhydraten door eiwitten verhoogt de kans op diabetes met dertig procent.

Sluijs: “Voedingsadviezen gericht op het voorkomen van diabetes besteden nu nauwelijks aandacht aan eiwitten. Dat zou wel moeten, valt af te leiden uit mijn onderzoek. Alleen is het daar nog te vroeg voor. We moeten het onderzoek eerst herhalen in andere populaties voor we precies kunnen zeggen of en hoe we voedingsrichtlijnen moeten aanpassen.”

Sluijs plaatst wel vraagtekens bij diëten met een hoog eiwitgehalte. “In het licht van onze resultaten is het nog onduidelijk of diëten met een hoog eiwitgehalte wel gunstig zijn. Het lijkt er op dat dergelijke diëten mogelijk een ongunstige invloed op de suikerhuishouding hebben.”

In Nederland lijden zo’n 740.000 mensen aan diabetes, 90 procent daarvan heeft diabetes type II (‘ouderdomssuikerziekte’). Bekende risicofactoren voor het ontstaan hiervan zijn overgewicht, hoge bloeddruk en een hoog cholesterolgehalte. Een leefstijl met ongezond eten en weinig bewegen draagt sterk bij aan die risicofactoren. Op basis van bevolkingsgroei, vergrijzing en toename van overgewicht verwacht het RIVM dat Nederland in 2025 ruim 1,3 miljoen mensen met diabetes telt.
[Universiteit Utrecht]

4de Nationale Diabetesbeurs (België)

Op 21 en 22 mei 2011 is in het Brussels Expo – Paleis 11 de 4e Nationale Diabetesbeurs. Alle info over diabetes onder één dak, mis het niet!

Wat vindt u op deze beurs:
Interessante voordrachten rond actuele onderwerpen gebracht door experten en wetenschappelijk onderzoekers

Nieuwe ontwikkelingen in niet-medicamenteuse aanpak

  • medicatie de wetenschap staat niet stil
  • is type 1 diabetes te voorkomen
  • genezing van type 1 vandaag en morgen
  • diabetes en beweging
  • nieuwe behandelingen

Korte praktische workshops:

  • voeding
  • voetverzorging
  • Rijbewijs
  • Terugbetalingen
  • Conventie
  • Zorgtrajecten

Wat doet de Vlaamse Diabetes Vereniging vandaag en in de toekomst, ontdek het.

Tevens brengt de Vlaamse Diabetes Vereniging iedereen die met diabetes bezig is in België onder 1 dak en bieden wij u een uitgebreid standenaanbod rond behandeling, beweging, voeding, verzorging, enz

Meer informatie op de website van de Vlaamse Diabetes Vereniging en www.diabetesbeurs.be.

Word ook Diabetes Duo’s maatje

diabeteszorgDiabetes Duo’s is een project van de Vrijwilligerscentrale Utrecht en Diabetesvereniging Nederland. Het project koppelt oudere allochtone mensen met diabetes aan een maatje uit Utrecht dat hen helpt beter om te gaan met de ziekte. Samen ondernemen de Duo’s activiteiten voor een gezondere leefstijl en leren zo meer over elkaar, elkaars leven en gewoonten.

Maatje worden: wat kunt u verwachten?
Vrijwilligers die zich aanmelden als maatje worden begeleid door de Vrijwilligerscentrale Utrecht. Voor de daadwerkelijke koppeling krijgt u een training van twee onderdelen waarin u meer leert over hoe u iemand kunt activeren en motiveren om beter te leren omgaan met diabetes en hoe u iemand kunt stimuleren een gezondere leefstijl (eet- en bewegingspatroon) te krijgen. Ook krijgt u informatie over hoe u om kunt gaan met personen met andere culturele achtergronden. Na de training zijn er, als daar behoefte aan is, terugkombijeenkomsten.

Wilt u meer weten? Kijk op de website van Diabetesvereniging Nederland.

Diabetes kan je leven met 6 jaar verkorten

kinderdiabetesMensen met diabetes type 2 op middelbare leeftijd lopen het risico dat hun levensverwachting met gemiddeld 6 jaar afneemt. Dat blijkt uit een grote studie die is gedaan naar het effect van diabetes type 2 op de levensverwachting. Wetenschappers uit de hele wereld analyseerden de gegevens van meer dan 800.000 mensen, die allemaal 10 jaar lang werden gevolgd.

Diabetes is een bekende risicofactor voor hart- en vaatziekten, maar uit het nieuwe onderzoek blijkt ook dat mensen met diabetes type 2 een verhoogd risico lopen om vroegtijdig te overlijden als gevolg van een hele reeks andere aandoeningen.

Zelfs na correctie van andere risicofactoren, zoals geslacht, leeftijd, overgewicht en roken, vonden de wetenschappers dat diabetespatiënten meer kans hebben te sterven aan verschillende vormen van kanker, infecties, psychische aandoeningen en ziekten aan longen, spijsvertering, nieren en lever.

Van de verminderde levensverwachting van gemiddeld 6 jaar, wordt 60% veroorzaakt door ziekten aan de aderen, zoals hartaanvallen en beroertes. Een kleiner deel wordt verklaard door overgewicht, bloeddruk of hoge vetgehaltes van het bloed, condities die vaak met diabetes samengaan.

Passieve persoonlijkheid hoger risico op overgewicht en diabetes

diabetes vrouwMensen met een passieve persoonlijkheid hebben een hoger risico op overgewicht en daaraan gerelateerde ziektes als type 2 diabetes, ontdekte Gretha Boersma. Maar er is ook goed nieuws, aldus Boersma: ‘Ze zijn vaak veel beter te behandelen dan proactieve persoonlijkheden, die weliswaar minder snel overgewichtontwikkelen, maar minder ontvankelijk zijn voor “life style” interventies.’ Boersma promoveert 7 maart 2011 aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Sommige mensen ontwikkelen snel overgewicht en type 2 diabetes. Anderen niet, ook al bevinden ze zich in een vergelijkbare situatie. Door deze individuele verschillen wordt de behandeling van aan overgewicht gerelateerde ziektes sterk bemoeilijkt.

Binnenvetter of extravert
Boersma deed onderzoek naar de oorzaak van de verschillen aan de hand van een diermodel met twee verschillende persoonlijkheidstypes: ratten met een passieve coping style tegenover ratten met een proactieve manier van omgaan met stress. Boersma: ‘Een passieve persoonlijkheid gaat stress uit de weg, is doorgaans een binnenvetter, is laag agressief en niet impulsief. Proactieve persoonlijkheden zijn extravert, impulsief, wat agressiever en hebben een sterke drang om routines te volgen. Deze types zie je zowel bij mensen als bij dieren.’

Lichamelijk actief
In een situatie met standaard voer en een standaard kooi bleek al snel dat de passieve dieren sneller insulineresistentie (een eerste stap in de richting van type 2 diabetes) ontwikkelden. Echter, wanneer de dieren een loopwiel tot hun beschikking krijgen, blijken de passieve dieren plotseling een toegenomen fysieke activiteit te vertonen. Dit gebeurde met name als hun dieet een hoger vetgehalte kreeg. Boersma: ‘De passieve dieren gingen hun dieet compenseren door meer rondjes te lopen in het loopwiel. Maar de proactieve dieren bleven bij hun oude ritme. Ze liepen net zoveel rondjes als bij het normale dieet.’

Zittend werk
Deze laatste situatie is volgens Boersma vergelijkbaar met die van mensen. ‘Veel mensen hebben weinig beweging tijdens hun (zittende) werk. Daarbij hebben we de hele dag toegang tot voedsel. Passieve persoonlijkheden ontwikkelen in dergelijke omstandigheden relatief snel gewichtsproblemen en daaraan gerelateerde ziektes.

Rustdag na training
Dat interventies beter aanslaan bij passieve persoonlijkheden, bleek ook uit een pilotstudie waarbij mensen met overgewicht een trainingsprogramma volgden. Boersma: ‘ Hoewel de training voor beide persoonlijkheden een positief effect had, lieten mensen met een passieve persoonlijkheid tijdens de trainingen meer activiteit zien. Helaas compenseerden ze een deel met verminderde activiteit op de ‘rustdagen’. Dit gebeurde niet bij de proactieve persoonlijkheden. Gehecht aan routine bleven zij de overige dagen even actief als ze waren voor hun deelname aan het trainingsprogramma.

Behandeling op maat
‘Maar wanneer de ‘passieve’ mensen bewust werden gemaakt van hun compensatiegedrag, bleken ze in staat hun activiteit te verhogen en boekten hierdoor betere resultaten,’ zegt Boersma. Passieve persoonlijkheden blijken, net als bij de rattenstudie, gevoeliger te zijn voor invloeden uit hun omgeving in vergelijking met de proactieve persoonlijkheden. Dit heeft belangrijke gevolgen voor de behandelingsmethoden van type 2 diabetes, denkt Boersma. ‘Houd rekening met de interactie tussen de leefomgeving van de patiënt en zijn persoonlijkheidstype en kies een behandelingsmethode die daarbij past.’

Dagelijks trainingsschema
In de praktijk is deze stap volgens Boersma eenvoudig te nemen. ‘Het type persoonlijkheid is makkelijk te achterhalen en zo krijg je een objectiever beeld van de benodigde behandeling. Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen dat je bij de behandeling van een meer passief persoon een dagelijks trainingschema op moet stellen. Dan kunnen ze niet meer compenseren. Meer proactieve types zouden meer gebaat zijn bij sporten waarbij ze de competitie met anderen kunnen aangaan.’

Curriculum vitae
Gretha J. Boersma (Drachten, 1982) studeerde Biologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ze promoveert bij prof.dr. Anton J.W. Scheurink en prof.dr. Gertjan van Dijk. De titel van het proefschrift is: Personality and the pathophysiology of energy metabolism. Boersma ontving in december een Rubicon beurs van NWO en begint daarmee op 1 april als post-doc bij de Department of Behavioral Neurosciences aan de Johns Hopkins University in Baltimore, VS.
[RUG]