In haar proefschrift “Circulating Progenitor Cells in Diabetic Vascular Disease” onderzocht Olivia van Oostrom wat het effect is van diabetes op circulerende voorlopercellen, en hoe dit verband houdt met het versneld optreden van slagaderverkalking en het verhoogd risico op hart- en vaatziekten in patiënten met diabetes. Een te hoog glucosegehalte in het bloed veroorzaakt beschadigingen aan de binnenste cellaag van het bloedvat. Oilivia verdedigt haar proefschrift op 15 oktober 2009.

In het bloed circuleren voorlopercellen, afkomstig uit het beenmerg, die schade aan bloedvaten kunnen herstellen (endotheel voorlopercel-EPC). Aan de andere kant zijn er ook voorlopercellen die een rol spelen in het ontstaan van vaatziekten (gladde-spier voorlopercel-SPC). Van Oostrom laat zien dat diabetes een effect heeft op zowel EPC en SPC en dat dit effect op voorlopercellen bijdraagt aan het versneld optreden van slagaderverkalking in diabetes. Circulerende voorlopercellen zijn daarmee een interessant aangrijpingspunt voor nieuwe therapieën om het risico op hart- en vaatziekten in diabetes te verminderen.

Bij mensen met diabetes kunnen cognitieve problemen voorkomen. Deze problemen ontstaan al in een vroege fase, maar de achteruitgang hoeft niet het begin te zijn van dementie. Dat concludeert neuropsycholoog Esther van den Berg in haar promotieonderzoek dat ze uitvoerde aan het UMC Utrecht. Zij promoveert op 15 september.

Esther van den Berg vroeg zich af welke mensen met diabetes meer kans lopen op cognitieve problemen. Het idee is dat risicofactoren voor hart- en vaatziekten een belangrijke voorspeller vormen voor hersenproblemen, deze factoren vergroten namelijk ook de kans op diabetes.

Van den Berg vergeleek daarom drie groepen ouderen: patiënten met diabetes type II, mensen met het metabool syndroom (hoge bloeddruk, hoog cholesterol en overgewicht) en controle proefpersonen. Al deze personen nemen sinds 1989 deel aan de Hoorn Studie naar diabetes. Van al deze mensen analyseerde ze het geheugen, mentale traagheid en flexibiliteit. Het blijkt dat zowel patiënten met diabetes als mensen met het metabool syndroom slechter presteren dan de controlegroep.

“Ik vind het een bewijs dat de afname van cognitief functioneren al begint voor diabetes optreedt”, zegt Van den Berg. “Diabetes blijft weliswaar de sterkste voorspeller van cognitieve problemen, maar ik denk dat de drijvende kracht achter het ontstaan van deze problemen het metabool syndroom is. Als mensen met metabool syndroom óók diabetes krijgen, kan een hoge bloedsuikerspiegel voor verdere achteruitgang zorgen. Voor huisartsen is het belangrijk om te weten dat bijvoorbeeld geheugenproblemen bij diabetes kunnen horen, zonder dat het meteen het begin van dementie is.”

Diabetes type II kan niet alleen leiden tot nierschade, netvliesproblemen of doorbloedings¬problemen in de voeten. Het wordt steeds duidelijker dat een hoge bloedsuikerspiegel negatieve effecten heeft op de hersenen. Diabetes verhoogt bijvoorbeeld de kans op dementie met anderhalf tot twee maal. In Nederland lijden ruim 700.000 mensen aan diabetes.

Esther van den Berg promoveert op 15 september aan het UMC Utrecht. Het Diabetes Fonds financierde het onderzoek.
[UMC Utrecht]

Steeds meer mensen krijgen diabetes, type 2. Voor de bezoekers van de 50Plusbeurs betekent dat, dat een groot deel over vijf jaar diabetes heeft. Dat voorspellen de drie diabetesorganisaties die voor de beurs het Diabetes Informatiecentrum hebben opgericht. Zo wordt het Nederlands publiek eenduidig gewezen op de risico’s van diabetes en de mogelijke complicaties. Van 16 tot en met 20 september kunnen alle bezoekers hier de Diabetes Risicotest doen. Door het vroegtijdig vaststellen van een verhoogd risico kan de kans op het krijgen van diabetes met de helft worden verminderd.

De korte risicotest geeft direct een uitslag. Aan de hand daarvan kan de bezoeker direct de bloedglucosewaarde laten bepalen. Daarnaast kunnen mensen meedoen aan het  ’Balansspel’ en krijgen informatie over de noodzaak van leefstijlaanpassing om diabetes type 2 te voorkomen. Vrijwilligers van Diabetesvereniging Nederland, vaak zelf ervaringsdeskundig, zullen prikken naar de bloedglucosewaarde. Zoals éen van hen opmerkt: ‘Vorig jaar viel het me tegen, zoveel mensen met een verhoogde bloedglucosewaarde.

Maar liefst 20% van de bezoekers bleek toen een bloedglucosewaarde van boven de 8 mmol/l te hebben; de normale waarde is tussen de 4 en 8 millimol per liter. Velen wisten niet wat ze meemaakten! Deze mensen hebben we geadviseerd eens met de huisarts te gaan praten. Dat wijst er toch wel op, dat veel mensen al diabetes hebben zonder het te weten. Dan kan het gebeuren dat je al complicaties hebt voor je zelfs maar weet wat je hebt, complicaties die je vaak niet meer kwijt kunt raken.’

Drie miljoen Nederlanders met verhoogd risico op diabetes
Iedereen kan diabetes krijgen, maar boven de 45 jaar neemt die kans duidelijk toe. Nederland telt op dit moment éen miljoen mensen met diabetes en elke dag komen daar 200 nieuwe gevallen bij, 70.000 mensen per jaar. Ook lopen ruim drie miljoen mensen een verhoogd risico door leefstijl en erfelijke factoren. Zij moeten er ernstig rekening mee houden binnen vijf jaar diabetes te krijgen. Het Diabetes Informatiecentrum biedt de mogelijkheid te ontdekken welke mogelijkheden deze risicogroep heeft om diabetes type 2 uit te stellen of zelfs te voorkomen. Bijvoorbeeld door af te vallen, gezond te eten, niet te roken en voldoende te bewegen. En mensen die al diabetes hebben, kunnen door deze aanpassingen de mogelijke complicaties als een erectiestoornis, blindheid en uitvallende nieren verkleinen.

Het Diabetes Informatiecentrum is tussen 16 en 20 september aanwezig op de 50plusbeurs in hal 9, D9066. Dit Informatiecentrum is een samenwerking van de campagne Kijk op Diabetes (uitgevoerd door de Nederlandse Diabetes Federatie), Diabetes Fonds en Diabetesvereniging Nederland.

Internationale wetenschappers vonden een nieuw gen dat een belangrijke rol speelt bij diabetes type 2. Het beïnvloedt de manier waarop het lichaam reageert op insuline, een probleem bij diabetes type 2. De ontdekking geeft hoop voor nieuwe behandelingen voor diabetes type 2.

De onderzoekers uit Canada, Frankrijk, Engeland en Denemarken onderzochten DNA van duizenden proefpersonen. Zij ontdekten een gen dat ervoor zorgt dat een cel het hormoon insuline herkent, waarna de cel bloedsuiker kan opnemen. Daarom noemen ze het nieuwe gen Insulin Receptor Substrate 1 (IRS1).

Er waren al meer genen bekend die een rol spelen bij diabetes type 2, maar die hebben allemaal te maken met hoe de alvleesklier insuline maakt. Dit is het eerste gen dat als het verkeerd werkt, invloed heeft op de gevoeligheid van het lichaam voor insuline. Een belangrijk probleem bij diabetes type 2 is ongevoeligheid voor insuline. Daardoor kan het lichaam moeilijker bloedsuiker verwerken.

De onderzoekers hopen dat deze ontdekking nieuwe aanknopingspunten geeft voor de behandeling van diabetes type 2. Mogelijk kunnen er medicijnen worden bedacht die het gen IRS1 kunnen bijsturen als het zijn werk niet goed doet.
[Diabetesfonds]

Vele moslims met diabetes willen toch de ramadan volgen; zijzelf én hun artsen onderschatten vaak de moeilijkheden. De islamitische vastenmaand ramadan, die momenteel bezig is, vormt een onderschat probleem voor moslims die lijden aan diabetes (suikerziekte). Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit Antwerpen (UA) en de Plantijn Hogeschool, onder leiding van huisarts Güven Yildiz en professor Dirk Avonts van de UA.

De onderzoekers hebben 87 diabetici met moslimachtergrond in detail ondervraagd. 53 van hen volgden de vastenvoorschriften van de ramadan, dat wil zeggen niet eten, drinken, roken of geneesmiddelen nemen van zonsopgang tot zonsondergang. De helft van de diabetici die insuline gebruiken om hun ziekte te regelen, wijzigt op eigen houtje het injectieschema, zonder voorafgaand medisch advies. De resultaten zijn verrassend, vindt Güven Yildiz: ‘We denken in de westerse cultuur vaak: gezondheid komt op de eerste plaats. Maar voor moslims is dat niet altijd het geval.’

Het langdurige vasten, gevolgd door een grote maaltijd, kan leiden tot een gevaarlijk lage of hoge bloedsuikerspiegel.

Slechts 19 van de 87 diabetici had de ramadan met hun dokter besproken. Alle artsen hadden deelname afgeraden. Maar de meeste patiënten vastten toch, volgens Yildiz, ‘tegen het advies van hun dokter in, en erger nog, ze pasten hun medicatie zelf aan’.

Artsen zijn geneigd te denken dat de kous af is als ze deelname hebben afgeraden. Ze zijn er zich niet van bewust dat de meeste moslimpatiënten dat advies in de wind slaan. ‘In plaats van het alleen maar af te raden, zouden ze er beter aan doen hun patiënten te helpen hun schema aan te passen’, vindt Yildiz. Op die manier gebeurt het vasten tenminste onder begeleiding.

De komende jaren wordt het probleem erger, omdat de ramadan dan vroeger in de zomer valt, wanneer de dagen langer zijn.
[DeStandaard]

Eerder dit jaar meldde Diabetesvereniging Nederland (DVN) dat het met de diabeteszorg in verpleeg- en verzorgingshuizen niet altijd goed gesteld is. Dit heeft meerdere oorzaken. Enerzijds weten veel verpleegkundigen en verzorgers onvoldoende over diabetes. Anderzijds zijn er ook geen richtlijnen waar verpleegkundigen en verzorgers een houvast aan kunnen hebben. Stichting Langerhans heeft daarom in samenwerking met diverse professionals en DVN een protocol diabeteszorg voor ouderen ontwikkeld.

In dit protocol staat bijvoorbeeld welke problemen zich kunnen voordoen bij ouderen met diabetes en welke periodieke controles er noodzakelijk zijn bij mensen met diabetes. Daarnaast wordt uitgelegd hoe de verzorgers en verpleegkundigen moeten omgaan met hypo en hypers, meten van de bloedglucosewaarden en het toedienen van insuline.

Omdat er nog geen richtlijnen zijn, is dit protocol een goede tussenoplossing. Verenso, de beroepsvereniging van specialisten in ouderengeneeskunde (vroeger NVVA geheten), is wel bezig met het opstellen van een richtlijn. Eind vorig jaar is er een werkgroep opgericht, waar DVN ook inzit als vertegenwoordiger van mensen met diabetes.

Naast informatie over de doelgroep, diagnose, streefwaarden, behandeling, controles et cetera zal er in die richtlijn ook aandacht besteed worden aan educatie en de rol van de mensen zelf. Bij diabetes speelt zelfmanagement een belangrijke rol. Veel ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen zijn echter hulpbehoevend en is er sprake van een complexe situatie vanwege complicaties en andere aandoeningen. Zij kunnen lang niet alles rondom hun diabeteszorg zelf regelen. Hoe minder mensen zelf kunnen, hoe belangrijker de rol van de verpleegkundige of verzorger wordt.

Het is daarom voor de behandelaars niet voldoende om alleen medische kennis te hebben, de leefstijl van mensen met diabetes is net zo belangrijk. Daarom wordt in de richtlijn ook aandacht besteed aan vragen als: wat moet je doen als het toetje niet op wordt gegeten terwijl de medicatie voor het eten is toegediend? Of wat als er iemand op de afdeling op appeltaart trakteert? De verwachting is dat de richtlijn eind 2010 klaar is.

Meer informatie
Op de website van Verenso (voorheen NVVA) vindt u meer informatie.
[Diabetesvereniging Nederland]

Medtronic lanceert Paradigm® Veo™ in meer dan 50 landen

Op de jaarlijkse bijeenkomst van de International Society for Pediatric and Adolescent Diabetes (ISPAD) in het Sloveense Ljubljana heeft Medtronic de wereldwijde lancering van een nieuwe technologie aangekondigd die speciaal ontwikkeld is om extra bescherming te bieden tegen de risico’s van hypoglykemie. Dit nieuwe diabetessysteem, dat binnenkort verkrijgbaar is in Nederland, kan de insulineafgifte automatisch stopzetten wanneer gedetecteerd wordt dat de glucosewaarde tot of onder een door de gebruiker ingestelde grens gezakt is. Naast deze ”lage glucose stop”-functie biedt deze Paradigm Veo insulinepomp verschillende nieuwe functies die bijdragen aan een betere controle van de diabetes. Deze functie vermindert de ernst van een lage glucosespiegel (hypoglykemie) in situaties waarin de patiënt zijn hypoglykemie negeert of niet kan behandelen. Hypoglykemie is een gevaarlijk en vaak voorkomend verschijnsel bij diabetesregulatie en kan een van de meest angstaanjagende aspecten zijn van leven met type 1 diabetes. Als hypoglykemie niet wordt behandeld, kan het leiden tot bewusteloosheid, aanvallen, coma of zelfs overlijden.

Uit onderzoek blijkt dat een diabetespatiënt in een periode van twee weken gemiddeld meer dan één keer te maken krijgt met een te lage glucosespiegel. Daarnaast ondervindt jaarlijks bijna één op de 14 diabetespatiënten die insuline gebruiken, één of meerdere episodes van ernstige hypoglykemie waarvoor dringend medische hulp nodig is.2 Een derde van de diabetespatiënten heeft last van hypoglykemie tijdens de slaap, waardoor het moeilijk is om een ernstige episode te herkennen of te voorkomen.3 Naar schatting 33% van de diabetesgerelateerde sterfgevallen is het gevolg van acute complicaties als hypoglykemie.4 Sommige patiënten ervaren lichaamssignalen voordat een hypoglykemie optreedt (zoals een beverig gevoel, zweten, tintelingen in de lippen, verwarring en prikkelbaarheid), maar dat geldt niet voor iedereen.

“De Paradigm Veo is tot nu toe de grootste stap die we gezet hebben in ons streven om een kunstmatige alvleesklier te ontwikkelen,” vertelt Chris O’Connell, president van de diabetesdivisie en senior vice president bij Medtronic. “Deze automatische functie mag diabetes dan niet genezen, maar biedt volgens ons wel extra bescherming, meer vertrouwen en een mogelijk lager risico op letsels als gevolg van hypoglykemie. Bovendien geeft de Paradigm Veo patiënten en hun familie meer gemoedsrust.”

Het Paradigm Veo-systeem omvat een insulinepomp en een systeem voor continue glucosemonitoring (CGM) (bestaande uit een afzonderlijke sensor en een zender). De patiënt gebruikt de informatie op het display van de pomp in combinatie met de controlewaarden van vingerprikmetingen om zijn huidige glucosespiegel te bepalen. Op basis van deze resultaten stelt de patiënt dan de waarde voor een juiste hoeveelheid insuline in op de insulinepomp. Insuline verlaagt te hoge bloedglucosewaarden, wat een hoofdoorzaak is van hartaandoeningen en andere langetermijncomplicaties van type 1 diabetes.1 Als de sensor aangeeft dat de glucosewaarden van de patiënt onder een bepaalde grens gezakt zijn, krijgt de patiënt een waarschuwing. Als deze alarmsignalen genegeerd worden, zet de insulinepomp de insulineafgifte automatisch stop (maximaal twee uur). Zo wordt de patiënt beschermd tegen mogelijk gevaarlijke episodes van hypoglykemie.

“Deze nieuwste technologie betekent een significante doorbraak die mensen met diabetes helpt hun aandoening onder controle te houden. Patiënten moeten proberen hun bloedglucosen binnen normale waarden te houden om op die manier het risico op diabetesgerelateerde complicaties op lange termijn te verlagen. Die complicaties kunnen immers leiden tot blindheid, nierfalen en hartaanvallen. Helaas kan een agressieve controle van de glucosespiegel ook het risico op ernstige hypoglykemie verhogen; hierdoor kan een patiënt buiten bewustzijn raken, wat zeer ernstige gevolgen kan hebben indien het vaker voorkomt,” vertelt Prof. Dr. Tadej Battelino, hoofd van het Departement Pediatrische Endocrinologie van het universitair kinderziekenhuis van Ljubljana. “Voor het eerst kan een apparaat de patiënt nu waarschuwen voor deze gevaarlijke situatie. De Paradigm Veo waarschuwt patiënten als hun glucosespiegel te laag wordt en stopt de insulinetoediening als ze niet reageren op de waarschuwing. Dit veiligheidsmechanisme kan ervoor zorgen dat patiënten ernstige hypoglykemie beter onder controle kunnen houden.”

De Paradigm Veo wordt in meer dan 50 landen in Europa, Azië, Afrika, Canada en Latijns-Amerika gelanceerd. Medtronic werkt nauw samen met de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) aan plannen om het product ook in de Verenigde Staten op de markt te brengen.

Over de diabetesdivisie van Medtronic
De diabetesdivisie van Medtronic (www.medtronicdiabetes.com, www.medtronic-diabetes.eu/) is wereldwijd marktleider op het gebied van geavanceerde diabetesmanagementoplossingen, met onder meer geïntegreerde diabetesmanagementsystemen, insulinepomptherapie, systemen voor continue glucosemonitoring en software voor therapiemanagement. Bovendien biedt de divisie ook 24 uur per dag en 7 dagen per week gespecialiseerde dienstverlening en ondersteuning van wereldklasse aan consumenten en professionele zorgverleners.

“De Paradigm Veo insulinepomp is een baanbrekend technologisch instrument dat in staat is de patiënt te bewaken voor ernstige en vaak langdurige hypoglykemische incidenten.

Dit is van uiterst belang voor de bescherming van de hersenontwikkeling bij kinderen. Verder is dit een belangrijke stap voorwaarts van de eenvoudige insuline injectie naar de computergestuurde regulering van bloedsuikers. Dit laatste is bepalend voor de preventie van de gevreesde complicaties in alle organen van patiënten met diabetes.” Aldus Dr. Henk Veeze, pediater-diabetoloog en directeur van Diabeter, Nationaal Diabetes Centrum, Rotterdam.

In Nederland zijn er een aantal kinder-diabetespoli’s die al ervaring met het nieuwe Paradigm Veo systeem hebben opgedaan. Deze centra en de betrokken artsen zijn:

• Diabeter – Rotterdam (Dr. Veeze)
• Flevo Ziekenhuis – Almere (Dr. van den Berg)
• Catharina Ziekenuis – Eindhoven (Dr. Odink)
• Diatime (Albert Schweitzer Ziekenhuis) – Dordrecht (Dr. den Breejen)
• UMCG – Groningen (Dr. Bakker)
• KDCN – Nijmegen (Dr. Voorhoeve)

Meer informatie over Paradigm Veo vindt u online op: www.medtronic-diabetes.nl
De Paradigm Veo wordt in meer dan 50 landen in Europa, Azië, Afrika, Canada en Latijns-Amerika gelanceerd. Medtronic werkt nauw samen met de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) aan plannen om het product ook in de Verenigde Staten op de markt te brengen.
Meer informatie over Paradigm Veo vindt u online op: www.medtronic-diabetes.nl

[MedicalFacts]