Diabetesrisico wordt onderschat

Nederlanders onderschatten de risico’s om diabetes (suikerziekte) te krijgen. Hierdoor doen ze te weinig aan preventie en zal zich bij veel mensen de ziekte ontwikkelen. Dat blijkt uit onderzoek van de Bas van de Goor Foundation en Intersport.

Tien procent van de Nederlanders denkt ten onrechte dat minder suiker eten de meest effectieve behandeling is tegen diabetes. En drie op de tien Nederlanders gelooft dat ze van diabetes kunnen genezen als ze gezonder gaan leven.

Volgens onderzoeksleider Jan Revet van Intersport moeten Nederlanders zich er sterker van bewust zijn dat wanneer ze eenmaal diabetespatiënt zijn, daar nooit meer van af komen. ,,Dat is helaas onmogelijk. Het is dus echt belangrijk om te voorkomen dat je het krijgt. En een gezonde en bewuste levensstijl draagt hier aanzienlijk toe bij.

Een gezondheidstest kan aantonen of iemand tot de risicogroep behoort. Van de ondervraagden vindt 90 procent dat zo’n preventieve test moet worden ingevoerd. De komende week vinden landelijk diabeteschecks plaats waarbij deskundigen uitleg geven over de glucosewaarden.

Op dit moment hebben naar schatting 900.000 mensen diabetes. Zestig procent van de Nederlanders denkt dat ze symptomen van diabetes (zoals veel dorst, slechter zicht, vermoeide benen) herkennen. Toch heeft een derde van de patiënten diabetes zonder dit te weten.
[AD]

Sponsorloop voor diabetescentrum VUmc

Gisteren heeft de derde VUmc gebouwenloop plaatsgevonden. Meer dan 400 deelnemers, waaronder topvolleyballer en diabetespatiënt Bas van de Goor, legden naar keuze 5 of 10 kilometer af door, langs en onder de verschillende gebouwdelen van VUmc. Het polikliniekgebouw, zorgeenheden, de hortus botanicus, de parkeergarage, de medische faculteit en de loopbrug tussen poli- en kliniekgebouw maken onderdeel uit van het parcours. Het draaien en wenden in de soms korte stukken gang, de verschillende trappen die deel uitmaken van de route, de verschillende ondergronden en de temperatuursverschillen maken deze hardloopwedstrijd uniek en uitdagend. Eén euro van het inschrijfgeld van iedere deelnemer komt ten goede van het diabetescentrum VUmc.

In 2005 vond de VUmc gebouwenloop voor de eerste keer plaats, als ludiek openingsevenement van het lustrumjaar van VUmc. De vele enthousiaste reacties van de deelnemende hardlopers hebben ertoe geleid dat besloten is om de loop voortaan ieder jaar te houden en er telkens een ander goed doel binnen VUmc aan te verbinden. De VUmc gebouwenloop kent alle aspecten van een officiële wedstrijd, inclusief warming-up, verfrissingsposten en prijsuitreiking.

Net als in de sport valt er ook in de behandeling van diabetes nog veel te winnen. Want diabetes is een ernstige ziekte, nog niet te genezen, maar gelukkig wel steeds beter te behandelen. Oorzaken hiervoor zijn onder andere overgewicht, te weinig lichaamsbeweging en te veel en te vet eten. Hoe eerder de ziekte ontdekt wordt en hoe eerder een adequate behandeling wordt ingezet, hoe minder complicaties er optreden. Mensen met diabetes kunnen dan langer een normaal leven leiden met een goede kwaliteit. Dat is precies waar de medewerkers van het diabetescentrum VUmc zich voor inzetten: een zo goed mogelijke behandeling van diabetespatiënten met oog voor hun medische én hun psychosociale problemen en daarnaast wetenschappelijk onderzoek naar het ontstaan van diabetes, het voorkomen van complicaties en de effecten van behandeling en medicatie. Voor onderzoek is veel geld nodig. Gelukkig wordt een deel van het onderzoek gesteund door het Diabetesfonds en andere fondsen, maar dat is helaas niet voldoende. De organisatie van de VUmc gebouwenloop heeft de deelnemers daarom gevraagd om in beweging te komen voor dit project.

Verhoogd diabetesrisico bij 5 miljoen Nederlanders

Minimaal vijf miljoen Nederlanders hebben overgewicht en/of zijn lichamelijk inactief, waardoor zij een verhoogd risico op diabetes hebben. Daarnaast zijn er 900.000 mensen van 60 jaar en ouder die een voorstadium van diabetes hebben (Impaired Glucose Tolerance) en 115.000 tot 300.000 mensen weten niet dat ze diabetes hebben. Dit blijkt uit een vandaag verschenen rapport van het RIVM.

Het rapport beschrijft de huidige situatie rondom diabetes in Nederland en de toekomstige situatie bij ongewijzigd beleid. In 2003 hadden ruim 600.000 Nederlanders diabetes, een ernstige chronische ziekte. Vooral door de vergrijzing en het toenemende aantal mensen met overgewicht kan het aantal mensen met diabetes in 2025 verdubbelen.

Diabetes is een ernstige chronische ziekte. Minimaal 40 tot 56 procent van de mensen met diabetes heeft last van een of meerdere chronische complicaties van diabetes, zoals hart- en vaatziekten, oogafwijkingen en nieraandoeningen. De kans op deze complicaties stijgt naarmate mensen de ziekte langer hebben en als gevolg van hoge bloedsuikerwaarden, een te hoge bloeddruk en een te hoog cholesterolgehalte.

Preventie- en zorgactiviteiten kunnen het risico op diabetes en op de complicaties ervan verminderen. Dit kan door een gezonde leefstijl te bevorderen bij mensen met een verhoogd risico op diabetes; door vroege opsporing en behandeling te stimuleren van mensen met een verhoogd risico of met ongediagnosticeerde diabetes; en door goede (keten) zorg te bevorderen voor mensen met diabetes.

Het ministerie van VWS ontwikkelt momenteel een Nationaal Diabetes Actieprogramma. Het RIVM berekent of en in welke mate de activiteiten uit dit programma effect hebben op het aantal mensen met diabetes en de complicaties ervan. Hiervoor zijn gegevens nodig over de huidige situatie rondom diabetes in Nederland, die in dit rapport beschreven zijn.

Meer informatie en het rapport staan op de website van het RIVM.

Voordelen diabetesmiddelen Avandia en Actos wegen op tegen de nadelen

Het Europese bureau voor geneesmiddelenbeoordeling (EMeA) heeft onderzoek gedaan naar de balans tussen werkzaamheid en schadelijkheid voor de thiazolinediones rosiglitazone en pioglitazone (“ingrediënten” van Avandia en Actos). Zij concluderen dat de voordelen van deze middelen groter zijn dan de eventuele risico’s bij de behandeling van type 2 diabetes.

Het wetenschappelijke comité (CHMP) van de EMeA komt tot deze conclusie na een intensieve heroverweging van de gegevens over de voordelen en risico’s van rosiglitazone (Avandia) en pioglitazone (Actos). Wél zal de samenvatting van de productkenmerken (SPC) van rosiglitazone worden aangepast.

In de productinformatie van rosiglitazone wordt een waarschuwing opgenomen voorzichtig te zijn bij het gebruik van dit geneesmiddel bij patiënten met ischemische hartziekten (bestaand of in de voorgeschiedenis). Daarnaast zal worden opgenomen dat de combinatie van rosiglitazone en insuline slechts in uitzonderlijke gevallen gebruikt mag worden en dat deze patiënten intensief gevolgd moeten worden. Al eerder is in de SPC opgenomen dat rosiglitazone en pioglitazone niet mogen worden voorgeschreven aan patiënten met hartfalen.

Meer informatie staat in de opgestelde Vraag & Antwoord op de website van Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.

Inhalatie-insuline Exubera van de markt gehaald

De inhalatie-insuline Exubera is per 19 oktober 2007 wereldwijd van de markt gehaald, niet vanwege veiligheidsredenen, maar omdat er beperkte acceptatie door patiënten en artsen van deze nieuwe vorm van insuline is.

Patiënten die Exubera gebruiken kunnen de inhalatie-insule nog drie maanden verkrijgen en moeten daarna door hun arts op andere therapie worden overgezet. Binnenkort is extra informatie verkrijgbaar op de website van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.

Diabetespatienten hebben baat bij zelfzorgcursus

Patiënten met diabetes type 2 hebben kort na hun diagnose veel baat bij een proactieve zelfzorgcursus. Dit concludeert Bart Thoolen in zijn promotieonderzoek. Om de ziekte onder controle te krijgen, moet een patiënt bepaalde leefregels volgen, bijvoorbeeld goed op hun voeding letten en regelmatig bewegen. De controle over de ziekte is nodig om mogelijke gevolgen van diabetes op de lange termijn te voorkomen. Voor veel nieuwe patiënten blijkt het moeilijk om deze zelfzorg onder de knie te krijgen, vooral omdat zij meestal weinig merken van hun ziekte. Thoolen promoveert op 24 oktober aan de Universiteit Utrecht.

Bart Thoolen onderzocht of de cursus de zelfzorg van patiënten bevordert en hun gezondheid kan verbeteren, met als uiteindelijk doel het voorkomen van langetermijncomplicaties. Hij richtte zich op 180 patiënten met diabetes type 2 die recentelijk zijn gediagnosticeerd via een grootschalig bevolkingsonderzoek. De cursus blijkt zeer effectief te zijn. In vergelijking met de controlegroep, bleken de cursisten meer te bewegen, een gezonder dieet te volgen en in het algemeen meer vertrouwen in hun zelfzorg te hebben. Bovendien leidde de cursus tot daling in gewicht en bloeddruk. De patiënten wisten deze verbeteringen ook langdurig vol te houden, tot tenminste 9 maanden na de cursus. Het is bijzonder dat zo’n korte cursus zo’n langdurig effect heeft, want meestal weten mensen verbeteringen in hun gezondheid zelden vol te houden als ze niet voortdurend begeleiding krijgen.

Motivatie of onvermogen
Het onderzoek van Bart Thoolen laat zien dat het goed kunnen volhouden van zelfzorg niet alleen een kwestie van motivatie of wilskracht is. Veel mensen willen wel veranderen maar slagen er vaak niet in, ondanks een behoorlijk doorzettingsvermogen. Slimme proactieve strategieën kunnen patiënten met diabetes hierbij helpen. In de cursus leren patiënten op eenvoudige wijze deze strategieën zich eigen te maken en toe te passen. Het onderzoek van Thoolen biedt zowel hulpverleners als patiënten aangrijpingspunten om de diabeteszelfzorg te verbeteren.

Proactief
De zelfzorgcursus is ‘proactief’ omdat patiënten stap voor stap leren vooruit te denken hoe zij hun ziekte het hoofd kunnen bieden met zelfzorg. Speciaal getrainde verpleegkundigen geven de cursus die uit een combinatie van individuele en groepsbijeenkomsten bestaat. Tijdens zes bijeenkomsten, verspreid over drie maanden, worden de hoofdthema’s van een goede zelfzorg behandeld. Deelnemers leren waarom de leefregels zo belangrijk zijn, hoe ze die kunnen inpassen in hun dagelijks leven, en hoe ze die kunnen volhouden. Via een vijfstappenplan leren patiënten hun goede voornemens te vertalen in concrete en haalbare doelen en plannen die rekening houden met hun specifieke mogelijkheden en beperkingen. Moeilijke momenten die de zelfzorg onderuit kunnen halen, worden van tevoren gesignaleerd en de deelnemers bedenken gezamenlijk allerlei praktische manieren om deze situaties het hoofd te kunnen bieden.

Diabetes type 2
Diabetes type 2 is een vorm van diabetes die meestal geleidelijk ontstaat, maar op de lange termijn tot ernstige complicaties kan leiden in onder andere hart en vaten, ogen, voeten en nieren. Medisch gezien hebben patiënten veel baat bij een vroege diagnose en een intensieve behandeling. Er is tot op heden echter weinig bekend over hoe patiënten omgaan met een dergelijke diagnose.
[UMC Utrecht]

Avandia daalt, Actos in de lift

AvandiaDokters schrijven minder rosiglitazon (Avandia) en meer pioglitazon (Actos) voor als antidiabeticum. Dit blijkt uit cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen. De verschuiving is waarschijnlijk een gevolg van het verhoogde risico op hartaanvallen door rosiglitazon. De veiligheid van pioglitazon staat echter ook ter discussie.

Het orale antidiabeticum rosiglitazon kwam begin mei 2007 in opspraak. NEJM publiceerde een onderzoek waaruit bleek dat rosiglitazon meer risico geeft op hartinfarcten. In september volgde JAMA met wederom een onderzoek dat op cardiovasculaire risico’s van rosiglitazon wees. Het aantal voorschriften per kwartaal daalde van 40.000 in het eerste kwartaal van 2006 naar 35.000 in het tweede kwartaal van 2007, volgens de cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen. De cijfers betreffen het aantal voorschriften verstrekt door Nederlandse apothekers.

De Nederlandse artsen volgden met de tweede daling het advies op van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) om terughoudend te zijn met het voorschrijven met rosiglitazon. Het college had zich echter niet uitgelaten over pioglitazon, de andere thiazolidinedion op de Nederlandse markt. En dit middel zit in de lift.

In een commentaar wijst JAMA erop dat zowel rosiglitazon als pioglitazon zijn geassocieerd met een verhoogd risico op hartfalen (JAMA 12 september, 1149). Ook de FDA waarschuwt voor het verhoogde cardiovasculaire risico van zowel rosiglitazon als pioglitazon. Geen nieuwe patiënten instellen op pioglitazon, tot er meer bekend is, zo waarschuwt het Geneesmiddelenbulletin van oktober ten slotte. Tot op heden deden de Nederlandse artsen het tegenovergestelde. Werd pioglitazon in het eerste kwartaal 2006 nog 22.000 keer voorgeschreven, in het tweede kwartaal was dit gestegen tot 27.500 recepten, een toename van 25 procent.
[Medisch Contact]

“Kaneelcapsules bij diabetes werken niet”

Extra kaneel slikken helpt niet bij diabetes type 2, in ieder geval niet na drie maanden. Dat blijkt uit een Amerikaans onderzoek. Er is de afgelopen paar jaar veel te doen rond kaneel. Er waren aanwijzingen dat het kan helpen om de bloedsuiker en zelfs cholesterol te verlagen. Dat was niet te zien in dit onderzoek.

De studie is gedaan door de Universiteit van Oklahoma in de VS, met 43 volwassenen met diabetes type 2. De ene helft van de groep slikte drie maanden capsules met 500 mg kaneel per dag. De andere helft slikte een neppil. Aan het eind van de drie maanden waren er geen verschillen tussen de groepen in bloedsuiker of cholesterol.

Uit een klein onderzoek een paar jaar terug bleek dat kaneel de bloedglucose kan verlagen bij mensen met diabetes type 2. Meteen stortten fabrikanten zich op de productie van kaneelcapsules. Dat is voorbarig: het onderzoek was gedaan met grote hoeveelheden kaneel, gedurende twee weken. In de capsules zit maar een fractie daarvan. Er is niet bewezen of het in zulke kleine hoeveelheden ook werkt. In het onderzoek dat nu is gepubliceerd werkte het in ieder geval niet.

Het is niet verstandig om zomaar heel veel kaneel te slikken. In kaneel zit een stof die in grote hoeveelheden giftig is. We weten nog niets over de minimale werkzame dosis en over de effecten op langere termijn. Er is eerst meer onderzoek nodig. Dat gebeurt ook, want natuurlijk is het veelbelovend om dat verder uit te zoeken. Maar op dit moment is er nog steeds geen goede wetenschappelijke basis om het slikken van kaneelcapsules aan te bevelen. Sterker nog, dit nieuwe onderzoek spreekt ertegen.
[Diabetesfonds]