Meer diabetes bij overgewicht

Ruim 4 procent van de Nederlanders van 20 jaar of ouder heeft suikerziekte. Suikerziekte komt het meest voor bij oudere mensen die bovendien veel te zwaar zijn.
Leeftijd en gewicht verhogen kans

Gemiddeld over de periode 2004–2006 had 4,4 procent van de 20-plussers suikerziekte. Hierbij speelt (over)gewicht een duidelijke rol. Van de mensen zonder overgewicht had 2,2 procent diabetes, van de mensen met ernstig overgewicht was dat maar liefst 12,3 procent.

Het aandeel diabetespatiënten loopt ook sterk op met de leeftijd: van de mensen tussen de 20 en 40 jaar had 0,6 procent suikerziekte, van de 60-plussers 11,4 procent. Ouderen die ook nog met ernstig overgewicht te kampen hebben, lopen het grootste risico op suikerziekte (23 procent).

Hoger risico voor mannen
Suikerziekte komt iets vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Dit geslachtsverschil treedt alleen op voor personen met matig en ernstig overgewicht vanaf middelbare leeftijd. Op latere leeftijd verdwijnt het verschil weer.
Stijging vooral bij ouderen

Sinds het begin van de jaren negentig is het percentage diabetespatiënten bijna verdubbeld. De toename is niet voor alle groepen even sterk geweest. Zo is het percentage diabetespatiënten van 20–39 jaar nagenoeg gelijk gebleven. De stijging zit vooral in de groep mensen met ernstig overgewicht, in het bijzonder de ouderen. Het percentage zwaarlijvige ouderen met suikerziekte is sinds 1989–1991 bijna verdrievoudigd.

Een mogelijke verklaring voor de sterke toename van het aantal diabetespatiënten is de grotere aandacht voor suikerziekte en overgewicht in de wetenschap en de media van de laatste jaren. Tegenwoordig is meer bekend over de risicofactoren en worden vooral de risicogroepen eerder getest op suikerziekte.
[CBS]

TCF2 gen blijkt beschermend te werken tegen diabetes

Een gen dat het risico op prostaatkanker vergroot, blijkt juist beschermend te werken voor type 2 diabetes. Het gaat om mutaties in het TCF2 gen. Dit blijkt uit onderzoek van Cisca Wijmenga (hoogleraar Humane Genetica) en Marten Hofker (hoogleraar Moleculaire Genetica) van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Zij zijn al enige tijd betrokken bij een groot internationaal onderzoek –deCODE- naar de genetica van type 2 diabetes. Zij publiceren deze week over de uitkomsten van hun onderzoek in Nature Genetics.

Iedereen heeft het TCF2 gen. Ernstige mutaties in het TCF2 gen kunnen een vorm van type 2 diabetes, MODY genaamd, veroorzaken. Deze vorm komt zelden voor en staat los van de huidige diabetesepidemie onder jongeren met overgewicht. De onderzoekers gingen na wat het effect is van subtielere mutaties van dit gen op type 2 diabetes. Zij onderzochten dit verder door het DNA van in totaal 10000 diabetes patiënten te analyseren. De uitkomst was dat een variatie in dit gen juist beschermend werkt voor type 2 diabetes.

Recente genetische doorbraken voor diabetes
Recent had het samenwerkingsverband van de UMCG-onderzoekers met deCODE en een aantal andere groepen al een doorbraak opgeleverd met de identificatie van het CDKAL1 gen als gen dat de gevoeligheid voor type 2 diabetes verhoogt (Nature Genetics, juni 2007). Het genetische onderzoek op het gebied van diabetes heeft een enorme sprong vooruit gemaakt door nieuwe technieken. Van de meeste nieuwe genen is de relatie met diabetes nog onduidelijk. Verdere opheldering van de genstructuur zal nieuwe aanknopingen opleveren voor therapie. De huidige ontdekking kan een belangrijke doorbraak zijn in de behandeling van diabetes. Tegelijkertijd houdt die een waarschuwing in omdat het gen een dubbel gezicht heeft: de TCF2-variant beschermt tegen diabetes,maar het gen vergroot het risico op prostaatkanker.

TCF2 en prostaatkanker
Eerder was al ontdekt dat er een gen voor prostaatkanker ligt op chromosoom 17. Recent is daarom een zogeheten genoombrede associatiestudie verricht, waarbij tegelijkertijd naar 300.000 genetische variaties is gekeken. Daaruit kwam naar voren dat genetische variatie in het TCF2 gen de gevoeligheid voor prostaatkanker vergroot. Nu is dus gebleken dat de TCF2 variant die prostaatkanker veroorzaakt juist beschermend werkt bij diabetes!

Het deCODE-onderzoek
Het deCODE-onderzoek wordt geleid door het op IJsland gevestigde deCODE Genetics Centre. Medische centra uit Europa en de Verenigde Staten doen ook aan de studie mee. De beide onderzoekers van het UMCG zijn al enige tijd bij het onderzoek betrokken. Het onderzoek op IJsland naar de genetica van algemeen voorkomende ziekten, zoals kanker, diabetes en hart- en vaatziekten is wereldberoemd, omdat een zeer groot deel van de bevolking mee doet. Ook staat IJsland bekend om de uitstekende genealogische gegevens. Deze gegevens maakte uitgebreid genetisch onderzoek eind jaren ’90 mogelijk en leidde tot de ontdekking van chromosomale gebieden waarop genen liggen die een rol spelen bij ziekten als kanker en diabetes.
[Persbericht UMCG]