Een nieuwe studie naar de oorzaken van diabetes heeft geleid tot de ontdekking van drie genen die bij deze ziekte een sleutelrol spelen. Dat biedt perspectieven voor de ontwikkeling van remedies, zo schrijft de Sunday Times. De resultaten van het onderzoek naar diabetes 2, de vorm van de ziekte die pas op latere leeftijd optreedt, werden gepubliceerd in het prestigieuze wetenschappelijk tijdschrift Science.

Onderzoeksleider professor Mark McCarthy, van de universiteit van Oxford, lichtte zijn bevindingen toe met de woorden: “Dit kan ons een beter inzicht geven in het feit dat de kans die een mens heeft om diabetes te krijgen wanneer hij of zij ouder wordt, niet alleen door omgevingsfactoren, maar ook door enkele genen wordt bepaald”.

Het gaat daarbij om een drietal genen die van doorslaggevend belang blijken te zijn bij het bepalen van het risico dat mensen lopen om getroffen te worden door deze ziekte, die kan leiden tot hartproblemen, beroertes, blindheid en nieraandoeningen en waarmee wereldwijd zo’n 200 miljoen mensen kampen.

De hoofdoorzaak was al langer bekend: het lichaam produceert niet voldoende insuline om een aanvaardbaar suikerniveau in het bloed te handhaven. Nu zijn echter genen geïdentificeerd die de kansen op diabetes verhogen met 2 tot 20 procent. Met deze ontdekking is het aantal genen waarvan nu is aangetoond dat ze een rol spelen bij het ontstaan van diabetes 2 tot een negental gestegen, waarmee ook de hoop groeit dat deze kennis kan leiden tot een betere behandeling of preventie van de ziekte.
[DeMorgen]

Er zijn steeds meer aanwijzigingen dat diabetes de rechtstreekse oorzaak is van seksuele functiestoornissen en de mogelijke depressies die daarmee gepaard gaan. Dat blijkt uit onderzoek van Klinisch seksuoloog Paul Enzlin van het Instituut voor Familiale en Seksuologische Wetenschappen (Faculteit Geneeskunde, K.U.Leuven) in het medisch vakblad The Lancet.

Tot halfweg de 20ste eeuw was onderzoek naar seksuele functiestoornissen taboe. Grootschalige bevolkingsonderzoeken zijn er eigenlijk tot op vandaag nog altijd niet gevoerd. Zo bleef meteen de invloed van diabetes onbelicht. Het onderzoek is ook niet makkelijk. Vooral bij vrouwen is de invloed van diabetes op het seksuele functioneren heel complex.

Toch zijn er meer en meer studies die aantonen dat diabetes een ernstige invloed kan hebben op het seksleven. Mannen met diabetes hebben meer erectieproblemen, omdat de werking van het gladde spierweefsel, het endotheel (een cellaag aan de binnenkant van de bloedvaten) en de zenuwen in het bekken aangetast wordt. Bepaalde geneesmiddelen die toegediend worden om die aandoeningen te verhelpen, zouden bij diabetespatiënten een sterk verminderd of helemaal geen effect hebben.

Ook ejaculatieproblemen komen als gevolg van diabetes frequenter voor, zoals retrograde ejaculatie: door een verstoorde werking van de zenuwen in een bepaalde kringspier komt het sperma daarbij in de blaas terecht. Koppels die in dat geval kinderen willen, moeten dan overgaan tot medisch geassisteerde bevruchting.
Bij vrouwen is het verband tussen diabetes en seksuele functiestoornissen complexer. Er is naar verhouding ook minder onderzoek uitgevoerd dan bij mannen. Toch blijkt uit cijfers dat bij vrouwen met diabetes type 1 (insuline-afhankelijke diabetes) pijnlijke geslachtsgemeenschap frequenter voorkomt. In het algemeen zouden vrouwen met diabetes minder gevoelig zijn voor vaginale prikkels. Wel blijkt er een link te zijn tussen seksuele functiestoornissen en depressie, zodat daar bij vrouwelijke diabetespatiënten zeker aandacht voor moet komen.

De conclusie is dat bij klinische bevraging van mensen met diabetes seksuele functiestoornissen niet meer achterwege kunnen worden gelaten. Nog afgezien van de zuiver fysieke problemen, kan diabetes op die manier ook onrechtstreeks leiden tot depressie.
[Gezondheid.be]

Nederlanders weten steeds meer over diabetes mellitus (’suikerziekte’). Vandaag gepresenteerde uitkomsten van de landelijke campagne ’Kijk op Diabetes’ laten dat zien. Toch is die parate kennis nog lang niet voldoende, menen deskundigen.

Inmiddels 66 procent weet dat ’altíjd dorst hebben’ een belangrijk symptoom kan zijn voor diabetes. ’Vaak moe zijn’ is een kenmerk dat bij 28% bekend is. En ’slecht(er) zien, problemen of last hebben met de ogen’ wordt door 22% van de Nederlanders genoemd als één van de drie bekendste tekenen van mogelijke suikerziekte.

Uit onderzoek van de Nederlandse Diabetes Federatie blijkt dat veel mensen het eigen risico op het krijgen van diabetes type 2, feitelijk een chronische stofwisselingsziekte, nu aanmerkelijk beter inschatten dan vóórdat ’Kijk op Diabetes’ in april 2006 van start ging. Volgens deze koepel van acht lidorganisaties, zijn nu meer mensen gemotiveerd om serieus te werken aan een gezondere leefstijl. Velen zijn stellig van plan gezonder en meer uitgebalanceerd te eten, de tussendoortjes te laten staan, het snoepen te laten, alcohol te minderen en vooral meer te bewegen.

Overgewicht als dreigend gevaar voor het ontstaan van diabetes is inmiddels bij 57 procent bekend. Bijna 36 procent van de ondervraagden beseft dat ongezonde voeding diabetes in de hand kan werken. De risicofactor ’weinig beweging’ is echter met 19 procent nogal onbekend. Dat erfelijkheid een rol van betekenis speelt, weet slechts 21 procent. Allochtone Nederlanders zijn zich dit meer bewust. „Logisch”, zegt campagneleider Inge de Weerdt, „omdat onder mensen van Turkse, Marokkaanse en Hindoestaanse afkomst meer suikerziekte voorkomt.”

De Weerdt stelt dat de actie heeft geleid tot een grotere alertheid bij artsen en meer bewustzijn onder de 3,2 miljoen Nederlanders van 45 jaar en ouder met overgewicht die mede daardoor een verhoogd risico hebben op diabetes.

Met behulp van de wetenschappelijk onderbouwde Diabetes Risicotest zijn circa 27.000 Nederlanders opgespoord met diabetes type 2 (’ouderdomsdiabetes’) of een voorstadium daarvan. „Het ging daarbij om 16.000 autochtone Nederlanders en 11.000 allochtone Nederlanders, die we met deze voorlichtingscampagne nu goed hebben kunnen bereiken”, stelt De Weerdt. „Bekend is dat mensen uit onze doelgroep door hun leefpatroon, hun voeding, maar ook hun veelal weinige beweging vaak een extra verhoogd risico op diabetes lopen.”
[Telegraaf]

Zorgverzekeraar Menzis en 75 huisartsen in de regio Almelo hebben een contract voor een goed afgestemde diabeteszorg getekend. Vanaf deze maand kunnen ruim 6000 patiënten met diabetes terecht bij één van de vijf Diabetes Zorggroepen van de huisartsen in de regio Almelo.

Tussen april en juni 2007 worden de Diabetes Zorggroepen opgestart, zodat uiterlijk in september alle in de regio Almelo wonende diabetespatiënten van deze vernieuwde zorg kunnen profiteren. Circa 75 van de 80 huisartsen in de regio Almelo hebben zich verenigd in vijf Diabetes Zorggroepen. Twee groepen in Almelo en omgeving, een groep in Nijverdal-Hellendoorn, een groep in Twenterand-Tubbergen en één in Rijssen.

In een Diabetes Zorggroep werken de huisarts en de praktijkondersteuner nauw samen met een diëtist, diabetesverpleegkundige, internist en oogarts. Onder regie van de huisarts worden voor elke diabetespatiënt duidelijke samenwerkingsafspraken gemaakt, zodat de diabeteszorg goed op elkaar is afgestemd. Voor de uitwisseling van de laatste stand van zaken per patiënt maken alle betrokken zorgverleners gebruik van een nieuw elektronisch patiëntendossier, waarin zij allen hun gegevens vastleggen. Vanaf de zomer zal ook de patiënt zelf toegang krijgen tot zijn eigen dossier, zodat hij ook zelf een actieve(re) rol kan spelen bij de zorg voor zijn diabetes.

Elektronisch patiëntendossier
De Diabetes Zorggroepen maken voor de onderlinge afstemming van de zorg gebruik van een nieuw samenwerkingsmodel en een bijpassend, ondersteunend elektronisch patiëntendossier (EPD). Dit EPD is ontwikkeld door twee bedrijven, Diagnosis4Health (D4H) voor de inhoud, organisatie en implementatie en VitalHealth voor de programmatuur. Het EPD wordt met behulp van trainingen en ondersteuning bij de eerste spreekuren door

D4H geïmplementeerd bij alle deelnemende huisartsen. D4H werkt al vier jaar in ruim 600 huisartspraktijken door het hele land aan de verbetering van de zorgkwaliteit voor diabetespatiënten.
[Zorgverzekeraars Nederland]

Bij mensen met de huidaandoening psoriasis komen diabetes en aderverkalking driemaal zo vaak voor als bij anderen. Daarbij geldt dat hoe ernstiger de psoriasisklachten zijn, des te groter de kans op diabetes en/of aderverkalking. Dat stelt de Israëlische onderzoeker J. Shapiro in het vakblad Journal of the American Academy of Dermatology op grond van gegevens van 46.095 psoriasispatiënten en 1.579.037 gezonde personen.

Onduidelijk is of psoriasis het ontstaan van diabetes en/of aderverkalking stimuleert, of dat de therapie bij psoriasis de kans vergroot. Ook is het mogelijk dat bepaalde leefwijzen (bijvoorbeeld minder beweging) de ziekten bevorderen.
[BN/DeStem]

Een depressie vergroot het risico op diabetes type 2 (suikerziekte) aanzienlijk. Dat geldt vooral voor senioren die langdurig neerslachtig zijn, zo maken Amerikaanse wetenschappers bekend.

Neerslachtige senioren lopen een vergroot risico op diabetes.Wie kampt met een chronische depressie, loopt volgens de onderzoekers 60 procent meer kans om te maken te krijgen met diabetes. Ze baseren zich op een 10-jarige proef onder bijna 4700 volwassenen van 65 jaar of ouder. De problemen ontstaan door de veranderende levensstijl van mensen die zich steeds ongelukkiger gaan voelen.

Senioren met een depressie zorgen aanmerkelijk minder goed voor zichzelf, zeggen de wetenschappers. Door slechtere eetgewoontes en een ongezondere levensstijl neemt de kans op overgewicht toe, en daarmee ook het risico op diabetes. Artsen moeten daar rekening mee houden wanneer een depressieve 50-plusser zich meldt in hun praktijk, zeggen de onderzoekers.
[GezondheidsNet]

Het aantal Nederlanders met chronische aandoeningen als diabetes mellitus (suikerziekte), hart- en vaatlijden en nierproblemen groeit momenteel zo explosief dat drie grote gezondheidsfondsen hiertegen in actie komen.

Nederland telt ruim anderhalf miljoen mensen die aan een of meer van deze ziekten lijden. Jaarlijks komen er 70.000 diabetespatiënten bij. Zo’n 150.000 mensen per jaar worden voor het eerst met hart- en vaatproblemen geconfronteerd. En één op de tien volwassen Nederlanders kampt met een vorm van nierschade.

De naaste toekomst ziet er in dit opzicht nog somberder uit, blijkt uit verschillende onderzoeken: bij honderdduizenden Nederlanders zullen ziekten als deze worden vastgesteld. “En dat moeten we zoveel mogelijk proberen tegen te gaan”, zeggen het Diabetesfonds, de Nederlandse Hartstichting en de Nierstichting.

Met een langlopende preventiecampagne gaan zij een uiterste poging doen alle Nederlanders erop te wijzen hoe risico’s verlaagd kunnen worden om ten prooi te vallen aan dergelijke ziekten. Aandoeningen met grote individuele en maatschappelijke consequenties, die niet alleen het gevolg zijn van een ongezonde leefstijl maar ook voortvloeien uit vergrijzing. Met een financiële injectie van 750.000 euro voor alleen al dit jaar wordt door de fondsen vooral geïnvesteerd in vroege opsporing van mensen met een verhoogd risico, alsook in onderzoek naar de ontwikkeling van effectieve methoden om in te grijpen bij een ophanden zijnde hart- of nierziekte of diabetes.

Uitstel
“Als iemand eenmaal diabetes, een hart- of nieraandoening heeft, dan is dat niet meer terug te draaien”, stellen woordvoerders van de genoemde gezondheidsfondsen. “Maar in veel gevallen gaat er een stadium aan vooraf, waarin sprake is van meetbare afwijkingen. In deze fase is het mogelijk om met gerichte maatregelen te zorgen voor uitstel of zelfs afstel van diabetes, hart- en/of nieraandoeningen.”
[Telegraaf]

De landelijke voorlichtingscampagne ‘Kijk op Diabetes’ wordt wegens succes met drie jaar verlengd. De campagne, die vorig jaar april startte, heeft veel mensen bewust gemaakt van het risico op diabetes. Ook de Turken, Marokkanen en Hindoestanen, die een
verhoogd risico hebben op het krijgen van diabetes, zijn goed bereikt.

Onderdeel van de campagne ‘Kijk op Diabetes’ is de Diabetes Risicotest. Een test waarmee mensen kunnen berekenen hoeveel kans zij hebben op het hebben, dan wel krijgen van diabetes. Deze test kunt u invullen op www.kijkopdiabetes.nl. Op die website vindt u ook meer informatie over de campagne. De campagne is een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
[DNV]

Het nieuwe diabetesmedicijn Rosiglitazone remt de aanmaak van ontstekingseiwitten door vetcellen. Dat ontdekte dr. Ping Wang, die 29 maart in Maastricht promoveerde. ‘We begrijpen nu beter hoe deze medicijnen werken en wat overgewicht in het lichaam doet’, zegt haar begeleider dr. Jaap Keijer van RIKILT, het instituut voor voedselveiligheid van Wageningen UR.

Artsen schrijven Rosiglitazone voor aan diabetespatiënten die niet meer goed reageren op insuline. Het medicijn hecht aan het eiwit PPAR in de vetcel, een sensor die jonge vetcellen aanspoort te groeien en de insulinegevoeligheid verbetert. ‘We hebben vetweefsel lange tijd gezien als iets waar we liever zo min mogelijk van willen hebben’, zegt Keijer. ‘Nu weten we dat vetweefsel een ontgiftende functie heeft. Het slaat vetzuren op. Het voorkomt dat die vetzuren voor een langere periode door het lichaam circuleren en schade veroorzaken.’

Bij ernstig overgewicht wordt vetweefsel echter overbelast. Onderzoekers denken dat vetcellen daardoor afsterven, en vervolgens door immuuncellen worden opgeruimd. Daarbij komen ontstekingseiwitten vrij, die andere cellen in het lichaam verhinderen om nog voedingsstoffen op te nemen. Naarmate dat proces ernstiger vormen aanneemt, verliezen cellen steeds meer van hun gevoeligheid voor insuline, en gaan de vetzuren door het lichaam zwerven. ‘Medicijnen als Rosiglitazone stoppen dat proces’, zegt Keijer. ‘Wangs onderzoek maakt duidelijk waarom. Stel je rijpe vetcellen bloot aan Rosiglitazone, dan loopt de aanmaak van ontstekingseiwitten terug.’

Wang heeft ook bestudeerd wat rijpe vetcellen doen als ze worden geprikkeld door insuline. Zo ontdekte ze een paar nieuwe eiwitten die vetcellen aanmaken, waarvan de precieze functie nog niet duidelijk is.

Haar onderzoek is pionierswerk, aldus Keijer. ‘Het is binnen de voedingswetenschap het eerste onderzoek dat effecten van stimuli bestudeert met zowel transcriptonomics als proteomics.’ Dat betekent dat onderzoekers alle genen meten die de cel afleest (transcriptonomics), en ook alle eiwitten meten die een cel aanmaakt (proteomics). Wangs promotieonderzoek was een gezamenlijke onderneming van Universiteit Maastricht, RIKILT en het in Wageningen gevestigde Centrum voor Humane Nutrigenomics.
[Wageningen UR]

Een groep van veertien Braziliaanse diabetes type 1-patiënten hoeven geen insuline meer te spuiten na een experimentele stamcelbehandeling. Een van hen, een man van tegen de dertig jaar, gebruikt al meer dan drie jaar geen insuline meer.

Dit blijkt uit een publicatie woensdag van de Braziliaanse onderzoeksgroep in de Journal of the American Medical Association (JAMA). Nederlandse immunologen reageren enthousiast, maar hekelen ook het experiment, vanwege de hoge gezondheidsrisico’s.

De artsen van de universiteitskliniek in São Paulo hebben vijftien patiënten behandeld met diabetes type 1, de erfelijke variant. De glucosewaarde in hun bloed kan alleen met insuline onder controle worden gehouden.

Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte. Het afweersysteem richt zich daarbij tegen het eigen lichaam. Bij diabetes type 1 patiënten ruimt het immuunsysteem insulineproducerende bètacellen op in de alvleesklier.

De Braziliaanse patiënten, van 14 tot 31 jaar, kregen binnen zes weken na de diabetesdiagnose een stamcelbehandeling. Ze werden eerst behandeld met een middel dat bloedvormende stamcellen uit het beenmerg naar het bloed drijft.

Daarna werd bij hen bloed afgetapt en tijdelijk opgeslagen. Vervolgens kregen de patiënten het middel ATG ingespoten. Dat middel, geproduceerd door konijnen, wist het geheugen van het immuunsysteem.

Vervolgens zijn de opgewerkte bloedvormende stamcellen in de patiënt teruggezet, in de hoop dat bètacellen niet meer worden opgeruimd.

Veertien van de vijftien patiënten hoeven nu geen insuline meer te spuiten, gemiddeld anderhalf na hun behandeling, blijkt uit het Braziliaanse onderzoek. Opmerkelijk, zegt immunoloog Bart Roep van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). ‘Omdat hiermee diabetes zou kunnen worden genezen.’

Hij heeft wel bedenkingen. De langetermijneffecten van de therapie zijn niet bekend, ook niet of het resultaat blijvend is. Ook is het ingezette middel misschien wel erger dan de kwaal, oppert Roep.

Zo’n experiment met het middel AGT met diabetes type 1 zou volgens de Leidse onderzoeker in Nederland nooit zijn toegestaan. Vanwege de hoge risico’s. Het hele immuunsysteem wordt gewist waardoor mensen tijdelijk extreem vatbaar zijn voor (virus)ziektes.

Bron: Volkskrant